
Er bestaan veel soorten phishing, van een valse e-mail of sms tot een telefoontje of een QR-code. Het doel komt meestal op hetzelfde neer: oplichters willen uw wachtwoorden, bankgegevens of geld. Hieronder ziet u de belangrijkste vormen, hoe u ze herkent en wat u doet als u toch in de val bent getrapt. Zo beschermt u uw spaargeld en uw financiële situatie.
Wat is phishing en waarom zijn er zoveel soorten?
Bij phishing doen oplichters zich voor als een bank, een overheidsdienst, een bedrijf of een bekende. Ze proberen u te laten klikken op een link, uw gegevens in te vullen op een valse website of een betaling te doen. Het principe lijkt op vissen: oplichters gooien een aas uit en wachten tot iemand bijt.
Omdat steeds meer mensen de klassieke valse e-mail herkennen, gebruiken oplichters steeds nieuwe kanalen: sms, telefoon, QR-codes en sociale media. Het probleem is groot: in 2024 kreeg de FOD Economie bijna 2.300 meldingen van phishingpogingen, en de gemelde financiële schade bedroeg meer dan 5,6 miljoen euro. Hoe beter u de soorten kent, hoe sneller u ze herkent.
Phishing via e-mail
De e-mail blijft het bekendste kanaal. Oplichters sturen massaal berichten die lijken te komen van een organisatie die u kent, in de hoop dat een deel van de ontvangers erop ingaat. Let vooral op berichten die u onverwacht krijgt of die er vreemd uitzien.
Een mail die om 1 uur ‘s nachts binnenkomt, moet volgens de FOD Economie al een alarmbel doen afgaan. Ook een e-mail “van de overheid” die verstuurd is vanuit een Gmail- of Hotmail-adres is verdacht. Bij e-mailphishing ziet u vooral deze vier vormen.
1. E-mail spoofing
Bij spoofing bootst de oplichter een bestaand e-mailadres na. Daardoor lijkt de mail te komen van een persoon die u kent of van een bedrijf waar u klant bent. De fraudeur vraagt u op een link te klikken, in te loggen op een website of een bepaalde actie te ondernemen, zoals bestanden delen.
Een mogelijke aanwijzing: u wordt niet bij naam aangesproken, uw naam staat tussen een hele rij onbekenden, of u bent helemaal geen klant bij dat bedrijf, of toch niet met het adres waarop u de mail ontving. Wat het verschil is, legt onze pagina over phishing en spoofing uit.
2. Clone phishing
De fraudeurs maken een perfecte kopie van een mail die u vaker krijgt, zoals het overzicht van de betalingen met uw kredietkaart. Ze vervangen alleen de link door een link naar hun valse site, of de bijlage door een bestand met een virus, ransomware of spyware.
Omdat de mail er vertrouwd uitziet, klikt u sneller. Wees dus extra voorzichtig als zo’n bericht op een ongewoon tijdstip komt of als het adres van de afzender afwijkt van wat u gewoon bent.
3. Invoice phishing of valse betaalverzoeken
U krijgt per mail of sms de melding dat u dringend iets moet betalen op een bepaald rekeningnummer. Vaak staat er een link in om meteen online te betalen. Voorbeelden van boodschappen die eerder circuleerden:
- een pakje van bpost kan niet geleverd worden zolang u geen bijkomende kosten betaalt;
- een gerechtsdeurwaarder meldt dat u een belasting vergeten bent en dat het bedrag nu naar een incassobureau moet;
- een Nederlands incassobureau meldt dat u in Nederland een verkeersovertreding beging.
Twijfelt u of een factuur echt is, kijk dan in uw eigen klantenzone of bel het bedrijf via het nummer op de officiële website. Wie een echte rekening niet kan betalen, vindt wel oplossingen, bijvoorbeeld als u uw energiefacturen niet kunt betalen.
4. Phishing via gedeelde documenten
Fraudeurs sturen een goed nagemaakte melding dat een collega een document met u gedeeld heeft via Dropbox, OneDrive of WeTransfer. Klikt u op de link, dan komt u op een nagemaakte website van die dienst, die vraagt naar uw naam en wachtwoord of naar uw Microsoft 365-account.
Geef nooit uw naam en wachtwoord in na een klik op een link in een bericht. Open de dienst zelf, via het adres dat u zelf intikt of via de officiële app, en kijk daar of er echt een document klaarstaat. Twijfelt u? Vraag uw collega via een ander kanaal of die het document verstuurde.
URL phishing: valse links en websites
Bij URL phishing staat in een mail of ander bericht een webadres dat op het eerste gezicht betrouwbaar lijkt, maar achter die link zit een heel ander adres. Deze techniek zit in bijna elke vorm van phishing verwerkt, daarom loont het de moeite om links te leren lezen.
De oplichter verbergt het echte adres op verschillende manieren. Hij gebruikt een knop zoals “Klik hier”, een linkverkorter (zoals t.co/xz92drTT92), een foute spelling van een bekend merk (citiibank.com in plaats van citibank.com) of op elkaar lijkende tekens (arnazon.com in plaats van amazon.com, Faceb00k.com in plaats van Facebook.com).
Een webadres correct lezen
Een sluwe truc is het subdomein. In het adres https://inlog.dnsbelgium.be.trading.be/inlog is trading.be de echte domeinnaam. Alles wat daarvoor staat (inlog.dnsbelgium.be) is een subdomein dat de oplichter zelf koos om echt te lijken. Zo controleert u een link:
- beweeg uw muis over de link of knop, zonder te klikken: het volledige adres verschijnt;
- op een smartphone drukt u lang op de link, dan verschijnt het adres in een pop-up;
- kijk naar het stuk tussen https:// en de eerste /. Lees dat van rechts naar links: het laatste deel is de extensie (bijvoorbeeld .be), het deel links ervan is de domeinnaam en alles daarvoor is een subdomein;
- komt die domeinnaam niet overeen met de officiële website van de organisatie, klik dan niet.
Smishing, vishing en quishing: phishing buiten uw mailbox
Oplichters beperken zich allang niet meer tot e-mail. Ze sturen sms’en, bellen u op of verstoppen hun link in een QR-code. Het principe blijft hetzelfde: u wordt onder druk gezet om snel te handelen, zodat u niet de tijd neemt om na te denken.
Deze vormen hebben elk een eigen naam, die u ook in waarschuwingen van de overheid tegenkomt. Herkent u de naam, dan herkent u sneller de truc. De Bel-me-niet-meer-lijst beperkt ongewenste reclameoproepen van telemarketeers, maar houdt oplichters niet tegen: zij trekken zich niets aan van die lijst.
Smishing: phishing per sms
Bij smishing krijgt u sms’en in plaats van e-mails. Meestal staat er een link bij die u doorverwijst naar een valse website, bijvoorbeeld om een “openstaande rekening” te betalen of een pakje “vrij te geven”.
Klik nooit op een link in een sms die u niet vertrouwt. Wilt u nagaan of het bericht klopt, surf dan zelf naar de officiële website of open de officiële app van de organisatie.
Vishing: phishing per telefoon
Bij vishing bellen de oplichters u op, bijvoorbeeld in naam van Microsoft. Ze proberen u over te halen om online te gaan en persoonlijke gegevens in te geven op een valse website.
Hang op als u twijfelt en bel de organisatie zelf terug, via het nummer op haar officiële website. Uw bank of een andere instelling vraagt u nooit zomaar naar uw wachtwoorden of persoonlijke codes.
Quishing: phishing met een QR-code
Bij quishing worden QR-codes verspreid via e-mails, sms’en of WhatsApp-berichten. Wie de code scant, komt op een valse website die vraagt om een (fictieve) boete of rekening te betalen.
Een QR-code toont u niet meteen het adres waar u naartoe gaat. Kijk dus goed welk webadres uw smartphone na het scannen opent, en betaal nooit een boete of rekening via een QR-code in een bericht dat u niet verwachtte.
Valse advertenties op sociale media
Op sociale media plaatsen oplichters valse advertenties waarin ze beweren dat u producten van bekende bedrijven kunt winnen. In werkelijkheid worden uw gegevens gestolen.
Een prijs waarvoor u eerst uw bankgegevens moet invullen of een klein bedrag moet betalen, is bijna altijd oplichting. Wat uw rechten als consument zijn, ziet u in ons overzicht over consumentenbescherming.
Zo herkent u phishing, welke vorm ook
Welke vorm de oplichters ook kiezen, de signalen zijn bijna altijd dezelfde. Ze spelen op urgentie (“vandaag nog betalen”), op angst (“uw rekening wordt geblokkeerd”) of op hebzucht (“u hebt gewonnen”).
De FOD Economie geeft een duidelijke basisregel: uw bank of eender welke instelling vraagt nooit per e-mail, sms of telefoon om uw gegevens bij te werken, en vraagt nooit zomaar naar wachtwoorden, gebruikersnamen, bankgegevens of persoonlijke codes. Volg ook deze tips:
- ga nooit via een link naar de betaalsite of de mobiele app van uw bank;
- twijfelt u, neem dan contact op met de onderneming via de contactgegevens op haar echte website, niet via de link of het nummer in het bericht;
- let op een ongewoon tijdstip, een vreemd e-mailadres of een overheidsbericht vanaf een gratis mailadres;
- controleer elk webadres voor u klikt of iets invult.
Meer uitleg vindt u op onze pagina over wat u met een verdacht bericht doet.
Toch in de val getrapt? Dit moet u doen
Hebt u op een link geklikt, uw codes ingegeven of geld overgeschreven? Handel dan meteen: hoe sneller u reageert, hoe groter de kans dat u verdere schade voorkomt. Laat u daarbij niet tegenhouden door schaamte: dit kan iedereen overkomen.
Bel zo snel mogelijk 078 170 170, het nummer van Card Stop. Via datzelfde nummer bereikt u sinds juni 2026 ook Fraudstop, dat dag en nacht bereikbaar is en via uw bank uw digitale toepassingen, zoals uw bankapp, kan laten blokkeren. Volg daarna deze stappen van de FOD Economie:
- Verwittig uw bank en laat uw kaart blokkeren. Blokkeer ook uw bankrekening, uw account en uw bankapp, anders kunnen de oplichters geld blijven wegnemen.
- Meld de oplichting via ConsumerConnect, het meldpunt van de FOD Economie. De Economische Inspectie analyseert uw melding en kan een onderzoek starten.
- Doe aangifte bij de lokale politie in uw buurt.
Werd bij de oplichting ook uw identiteitskaart gestolen, laat ze dan meteen blokkeren via DOC STOP (gratis op 00800 2123 2123).
Krijgt u uw geld terug?
Dat is niet gegarandeerd. Om een kans te maken op terugbetaling mag er volgens de FOD Economie geen sprake zijn van grove nalatigheid, zoals uw pincode doorgeven via de telefoon, en moet u uw kaart zo snel mogelijk laten blokkeren via Card Stop.
Let ook op wie u belt: Card Stop en Fraudstop bellen u nooit zelf op. Krijgt u een telefoontje van iemand die beweert van Card Stop te zijn, dan is dat al een vorm van vishing. Hoe het blokkeren werkt en wanneer u aansprakelijk bent, staat in ons artikel over uw bankkaart blokkeren.
Raakt u door de oplichting in de schulden, dan kunt u voor hulp terecht bij uw OCMW of een erkende dienst voor schuldbemiddeling. Kunt u uw schulden op duurzame wijze niet meer betalen, dan kunt u bij de rechter een collectieve schuldenregeling aanvragen.