Schuldbemiddeling helpt u als u uw schulden niet meer op tijd kunt afbetalen. Een schuldbemiddelaar van het OCMW of van een CAW zoekt samen met u een haalbaar afbetalingsplan en onderhandelt daarover met uw schuldeisers. Bij een erkende instelling in Vlaanderen is die hulp gratis. Het is een van de oplossingen voor gezinnen die hun gezinsfinanciën weer in evenwicht willen krijgen. U leest hier hoe schuldbemiddeling werkt, wat het verschil is met budgetbeheer en met een collectieve schuldenregeling, en waar u terechtkunt.
Wat is schuldbemiddeling?
Bij schuldbemiddeling probeert een schuldbemiddelaar een regeling te treffen met uw schuldeisers over de betaling van uw schulden. De schuldbemiddelaar kan bijvoorbeeld afspreken dat u uw schulden gespreid mag terugbetalen. Houdt u zich aan die afspraken, dan belooft de schuldeiser dat hij geen andere stappen meer zal ondernemen om de schuld in te vorderen.
Het gaat om een minnelijke regeling: er komt geen rechter aan te pas en alles gebeurt in overleg. Daardoor verschilt schuldbemiddeling van de collectieve schuldenregeling, een procedure voor de rechtbank die soms foutief “collectieve schuldbemiddeling” wordt genoemd. Verderop leest u wanneer welke oplossing het best past.
Wie kan schuldbemiddeling krijgen?
Hebt u financiële problemen en krijgt u uw schulden niet meer afbetaald, dan kunt u terecht bij een erkende instelling voor schuldbemiddeling, meestal het OCMW van uw gemeente of het CAW in uw regio. Volgens het Departement Zorg zijn sommige groepen wel extra kwetsbaar, zoals alleenstaanden, eenoudergezinnen, huurders, laaggeschoolden en werklozen. Bent u bijvoorbeeld een alleenstaande moeder met een huurachterstal, dan kunt u daarvoor bij het OCMW van uw gemeente terecht.
Is uw inkomen gedaald, bijvoorbeeld door werkloosheid of ziekte, ga dan meteen na of u recht hebt op steun die uw inkomen aanvult, zoals een werkloosheidsuitkering of het leefloon.
Wat kost schuldbemiddeling?
Schuldbemiddeling bij een OCMW of een CAW is gratis. Het Departement Zorg verwijst mensen die hulp vragen door naar de erkende instelling in hun buurt, “waar mensen gratis geholpen worden”. U betaalt dus niets voor de schuldbemiddeling zelf.
Ook advocaten, notarissen en gerechtsdeurwaarders mogen schuldbemiddeling doen, maar dat komt minder voor. Bij hen is schuldbemiddeling betalend. Hebt u een laag inkomen en hebt u toch juridische hulp nodig, kijk dan of u recht hebt op een pro-Deoadvocaat.
Hoe verloopt schuldbemiddeling stap voor stap?
U neemt zelf contact op met het OCMW van uw gemeente of met het CAW in uw regio. De schuldbemiddelaar maakt eerst samen met u een inventaris van al uw schulden en bekijkt uw inkomsten en uitgaven. Daarna gaat hij na of uw schulden terecht zijn, of ze verjaard zijn en of er onwettige kosten aangerekend worden.
Op basis daarvan stelt u samen een afbetalingsplan op. De schuldbemiddelaar legt dat plan voor aan uw schuldeisers. Een schuldeiser moet wel akkoord gaan met het afbetalingsplan en kan het dus ook weigeren. In het kort verloopt het zo:
- Aanmelding bij het OCMW of het CAW.
- Inventaris van uw schulden, inkomsten en vaste kosten.
- Controle van elke schuld: is ze terecht, verjaard of te hoog door onwettige kosten?
- Afbetalingsplan dat u samen met de schuldbemiddelaar opstelt.
- Onderhandeling met de schuldeisers, die het plan aanvaarden of weigeren.
Soms vraagt het OCMW of het CAW dat u daarnaast ook budgetbegeleiding of budgetbeheer volgt. Zo blijft er elke maand genoeg geld over voor de afbetalingen en voor uw vaste kosten, zoals uw huur of uw energiefactuur.
Budgetbegeleiding of budgetbeheer: wat is het verschil?
Bij budgetbegeleiding beheert u zelf uw budget. U ontvangt zelf uw inkomsten en voert zelf alle betalingen uit, maar een maatschappelijk werker helpt u met een budgetplan, een inventaris van uw schulden en advies. Let wel: volgt u het plan niet goed op, dan is dat uw eigen verantwoordelijkheid.
Bij budgetbeheer gaat de hulp verder. De maatschappelijk werker ontvangt uw inkomsten en betaalt in uw plaats uw vaste kosten en uw schulden. U krijgt leefgeld om eten en andere noodzakelijke aankopen te betalen. Zo is de kans groot dat uw rekeningen correct en tijdig betaald worden, maar u verliest wel een deel van uw vrijheid.
| Vorm van hulp | Wie ontvangt uw inkomen? | Wie betaalt de rekeningen? |
| Budgetbegeleiding | U zelf | U zelf, met advies van een maatschappelijk werker |
| Budgetbeheer | De maatschappelijk werker | De maatschappelijk werker; u krijgt leefgeld |
Budgetbegeleiding en budgetbeheer lossen grote schuldproblemen niet op. Daarvoor zijn schuldbemiddeling of een collectieve schuldenregeling beter geschikt.
Schuldbemiddeling of collectieve schuldenregeling?
Schuldbemiddeling werkt goed als u uw schulden met wat uitstel en een realistisch plan kunt afbetalen. Er is wel geen garantie dat uw schuldeisers akkoord gaan. Bovendien is schuldbemiddeling geen oplossing voor structurele schuldproblemen: als uw inkomen niet volstaat om alles terug te betalen, is een collectieve schuldenregeling mogelijk een betere uitweg.
De collectieve schuldenregeling is een gerechtelijke procedure. Een rechter stelt dan een schuldbemiddelaar aan, en u kunt niet meer zomaar zelf beslissen. Wilt u een andere schuldbemiddelaar, dan moet u dat aan de rechter vragen. In zo’n regeling kan ook beslist worden dat uw huis of uw auto verkocht moet worden om uw schulden af te betalen Dat kan bij een gerechtelijke aanzuiveringsregeling en is verplicht bij een volledige kwijtschelding van uw schulden. Wordt er beslag gelegd op uw loon, lees dan ook wat de regels zijn rond loonbeslag.
Waar vindt u een erkende instelling voor schuldbemiddeling?
In Vlaanderen erkent het Departement Zorg de instellingen voor schuldbemiddeling. Volgens het departement waren dat er begin 2026 298: 283 OCMW’s, 11 CAW’s en 4 OCMW-verenigingen. Om hun erkenning te behouden, moeten die instellingen jaarlijks een lijst van hun medewerkers en een jaarverslag indienen.
De contactgegevens van de erkende instellingen in uw buurt vindt u via de Sociale Kaart. U kunt ook gewoon langsgaan bij het OCMW van uw gemeente. Daar kunt u ook informatie vragen over andere hulp, zoals een voedselpakket.
Bent u niet tevreden over de hulp en lost een gesprek met de instelling het probleem niet op, dan kunt u een klacht indienen bij het Departement Zorg. Zo’n klacht (een tweedelijnsklacht) wordt behandeld door de klachtenbehandelaar van het departement. Het departement volgt daarna het plan van aanpak van de instelling op en gaat na of dat plan zich richt op oplossingen voor de persoon die de klacht indiende.
Steun voor uw verwarmingsfactuur tijdens schuldbemiddeling
Zit u in schuldbemiddeling of in een collectieve schuldenregeling, dan kunt u een toelage krijgen van het Sociaal Verwarmingsfonds. Daarvoor gelden twee voorwaarden: u bevindt zich in een van die twee situaties, en het is voor u onmogelijk om uw verwarmingsfactuur te betalen. Het Fonds komt tussen in de betaling van onder meer de stookoliefactuur.
U vraagt de toelage aan bij de energiecel van het OCMW in uw stad of gemeente. Doe dat op tijd: de aanvraag moet binnen de 60 dagen na de levering van de brandstof gebeuren. Die datum staat op uw factuur of aankoopbewijs. De energiecel vraagt onder meer een kopie van die factuur en van uw identiteitskaart, en in een situatie van schuldoverlast ook bijkomende documenten.
Welke steun helpt u om uw vaste kosten te drukken?
Schuldbemiddeling werkt pas als uw maandbudget weer sluit. Daarom loont het om na te gaan of u minder kunt betalen voor uw vaste kosten. Met het sociaal tarief voor energie en het sociaal tarief voor water daalt uw factuur als u aan de voorwaarden voldoet, en met de verhoogde tegemoetkoming betaalt u minder voor uw gezondheidszorg. Lees ook wat u kunt doen als u uw energiefacturen niet kunt betalen.
Hebt u moeite met de huur, kijk dan of u recht hebt op huursubsidie of lees wat u kunt doen bij een huurachterstal. Dreigt een uithuiszetting door huurachterstal, dan kunt u terecht bij het OCMW. Dat kan het Fonds ter bestrijding van de uithuiszettingen inschakelen, maar u kunt het Fonds zelf niet rechtstreeks aanspreken. Betaalt uw ex-partner het onderhoudsgeld voor de kinderen niet, dan kan de DAVO onder bepaalde voorwaarden voorschotten geven.
