Met het sociaal tarief voor water betaalt u in Vlaanderen nog maar een vijfde van uw waterfactuur: u krijgt 80 % korting op de levering van drinkwater en op de bijdragen voor de afvoer en de zuivering van afvalwater. Het tarief is er voor gezinnen waarin iemand op 1 januari een leefloon, een inkomensgarantie voor ouderen, een tegemoetkoming voor personen met een handicap of een zorgbudget voor ouderen krijgt. Hieronder leest u wie recht heeft, hoe u het krijgt, welk attest u nodig hebt en wat er gebeurt als de factuur niet op uw naam staat. Meer hulp bij uw vaste kosten vindt u in onze rubriek financiële steun.
Wat is het sociaal tarief voor water?
Het sociaal tarief voor water is een korting op de waterfactuur voor gezinnen met een laag inkomen of een zorgnood. Sommige waterbedrijven noemen het een sociale korting of een sociale tegemoetkoming: het gaat om dezelfde regeling. Het tarief bedraagt 1/5 van het normale tarief, wat neerkomt op een korting van 80 % op alle onderdelen van uw waterfactuur: de levering van drinkwater, de afvoer van afvalwater en de zuivering ervan.
De regeling is Vlaams: ze geldt voor wie in Vlaanderen kraanwater krijgt van een Vlaams waterbedrijf. Welk waterbedrijf dat is, hangt af van de gemeente en soms zelfs van de straat waar u woont; u kunt het niet zelf kiezen. Het sociaal tarief staat los van het sociaal tarief voor energie, dat federaal geregeld is en andere voorwaarden heeft. Het ene recht geeft dus niet automatisch het andere.
Wie heeft recht op het sociaal tarief voor water?
Het sociaal tarief geldt voor het hele gezin zodra één gezinslid tot een van de rechthebbende groepen behoort. Het moet wel gaan om het waterverbruik in een gezinswoning waar de gezinsleden officieel ingeschreven zijn. Voor een tweede verblijf krijgt u het sociaal tarief niet.
Doorslaggevend is de situatie op 1 januari van het jaar. Krijgt u op 1 januari een van de tegemoetkomingen hieronder, dan hebt u voor dat hele kalenderjaar recht op het sociaal tarief. Krijgt u pas in de loop van het jaar zo’n tegemoetkoming, dan geldt het sociaal tarief voor dat jaar nog niet. Deze vijf situaties geven recht:
- u krijgt van de Federale Pensioendienst een inkomensgarantie voor ouderen (IGO) of het vroegere gewaarborgd inkomen voor bejaarden;
- u krijgt van het OCMW een leefloon of een levensminimum;
- u krijgt als persoon met een handicap een inkomensvervangende tegemoetkoming van de FOD Sociale Zekerheid;
- u krijgt als persoon met een handicap een integratietegemoetkoming van de FOD Sociale Zekerheid;
- u krijgt van uw zorgkas een zorgbudget voor ouderen met een zorgnood, de opvolger van de vroegere tegemoetkoming voor hulp aan bejaarden.
Hoeveel korting krijgt u met het sociaal tarief?
Met het sociaal tarief betaalt u een vijfde van wat u normaal zou betalen. De korting van 80 % geldt voor de drie onderdelen van de factuur: de levering van het drinkwater, de gemeentelijke bijdrage voor de afvoer van afvalwater en de bovengemeentelijke bijdrage voor de zuivering ervan. Omdat de prijs per waterbedrijf en per gebied verschilt, bestaat er geen vast bedrag in euro.
Hoe hoog uw factuur zonder korting zou zijn, hangt ook af van uw verbruik. Elk gezin betaalt eerst een basistarief voor 30 m³ per wooneenheid plus 30 m³ per gedomicilieerde bewoner per jaar. Wat u daarboven verbruikt, valt onder het comforttarief, dat het dubbele van het basistarief bedraagt. Een gezin van vier personen betaalt zo het basistarief tot 150 m³ per jaar. Zuinig omspringen met water blijft dus lonen, ook met het sociaal tarief: tips om uw verbruik te drukken vindt u bij besparen op vaste kosten.
Krijgt u het sociaal tarief automatisch of moet u het aanvragen?
In de meeste gevallen past uw waterbedrijf het sociaal tarief automatisch toe op uw waterfactuur. U hoeft dan niets te doen: de korting staat gewoon op uw jaarlijkse afrekening. Controleer die afrekening wel, zeker in het eerste jaar waarin u recht hebt.
Voldoet u aan de voorwaarden, maar staat de korting niet op uw factuur? Dan vraagt u het sociaal tarief zelf schriftelijk aan bij uw waterbedrijf, met het juiste attest. Uw aanvraag moet uiterlijk op 31 december van het jaar waarvoor het attest geldt bij uw waterbedrijf zijn. Wacht u nog op uw attest, dan vraagt u het sociaal tarief al aan en stuurt u het attest later op. Het sociaal tarief kan niet met terugwerkende kracht aangevraagd worden.
Welk attest hebt u nodig?
Welk attest u opstuurt, hangt af van de tegemoetkoming die u krijgt. U stuurt een kopie naar uw waterbedrijf en bewaart zelf het origineel: met hetzelfde attest kunt u soms nog andere verminderingen aanvragen.
- Inkomensgarantie voor ouderen of gewaarborgd inkomen: een attest van de Federale Pensioendienst.
- Leefloon of levensminimum: een attest van het OCMW van uw gemeente of stad.
- Inkomensvervangende tegemoetkoming of integratietegemoetkoming: de brief van de FOD Sociale Zekerheid, die geldt als attest.
- Zorgbudget voor ouderen met een zorgnood: de brief van het Agentschap Vlaamse Sociale Bescherming. Ook de vertegenwoordiger van de persoon met recht op dat zorgbudget krijgt zo’n brief en kan er het sociaal tarief mee aanvragen.
Bij welk waterbedrijf vraagt u het aan?
U vraagt het sociaal tarief aan bij het waterbedrijf dat het drinkwater op uw adres levert, want dat bedrijf stuurt ook uw factuur. Weet u niet welk bedrijf dat is, dan kijkt u op uw laatste waterfactuur of zoekt u het op via uw postcode.
Compensatie als de waterfactuur niet op uw naam staat
Woont u in een appartementsgebouw met een gemeenschappelijke watermeter of in een woonzorgcentrum, dan kan het waterbedrijf de korting niet op uw persoonlijke factuur verrekenen. Hetzelfde geldt als de factuur op een andere naam staat of als er ook het verbruik van een bedrijf op staat. In die gevallen krijgt u in de plaats daarvan een compensatie: een vast bedrag dat het waterbedrijf rechtstreeks aan het gezinshoofd uitbetaalt.
Die compensatie is een forfaitair bedrag per jaar dat afhangt van het aantal gezinsleden. Het waterbedrijf gaat uit van 30 m³ waterverbruik per persoon en betaalt u een bedrag dat overeenkomt met 80 % korting op dat verbruik. Meestal krijgt u in de zomer een brief van uw waterbedrijf waarmee u uw rekeningnummer kunt doorgeven. Kreeg u geen brief, maar denkt u recht te hebben, dan vraagt u de compensatie zelf aan met een van de attesten hierboven, ook hier uiterlijk op 31 december en zonder terugwerkende kracht.
Sociaal tarief op de heffing voor wie een eigen waterput gebruikt
Gebruikt uw gezin water uit een eigen grondwaterput, dan betaalt u daarvoor geen waterfactuur, maar wel een jaarlijkse heffing op de waterverontreiniging aan de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM). Ook op die heffing bestaat er een sociaal tarief: wie op 1 januari van het heffingsjaar tot een van de rechthebbende groepen behoort, betaalt nog maar 20 % van de heffing.
De groepen zijn dezelfde als voor kraanwater: de inkomensgarantie voor ouderen, het leefloon of levensminimum, de inkomensvervangende tegemoetkoming of integratietegemoetkoming en het zorgbudget voor ouderen met een zorgnood. Meestal is de VMM automatisch op de hoogte en stuurt ze een heffingsbiljet voor 20 % van de heffing. Werd het sociaal tarief niet correct toegepast, dan vraagt u het schriftelijk aan. Staat het heffingsbiljet niet op uw naam, bijvoorbeeld in een flatgebouw waar meerdere gezinnen het water uit dezelfde put gebruiken, dan kunt u een compensatie krijgen die u elk jaar zelf aanvraagt bij de VMM.
Wat een beschermde klant nog meer krijgt
Naast het sociaal tarief kennen de waterbedrijven extra rechten toe aan beschermde klanten. Dat is een ruimere groep dan de rechthebbenden op het sociaal tarief: niet elke beschermde klant krijgt ook 80 % korting. Tot de beschermde klanten behoren onder meer wie een leefloon of andere steun van het OCMW krijgt, wie een inkomensgarantie voor ouderen heeft en wie een tegemoetkoming voor personen met een handicap ontvangt.
Als beschermde klant mag uw waterbedrijf u geen extra kosten aanrekenen voor herinneringsbrieven of ingebrekestellingen. Het moet u ook verwittigen bij een abnormaal hoog verbruik: van een abnormaal hoog verbruik is sprake als uw verbruik met minstens 25 % én met minstens 50 m³ gestegen is, bijvoorbeeld door een verborgen lek. Daarnaast kunt u zelf bij uw waterbedrijf deze voordelen aanvragen:
- een gratis opname van de stand van uw watermeter;
- een maandelijkse tussentijdse waterfactuur, zodat u uw waterkosten over het jaar spreidt;
- een afbetalingsplan op maat als u uw waterfactuur niet kunt betalen;
- een gratis waterscan van uw woning.
Andere hulp als uw vaste kosten te hoog oplopen
Het sociaal tarief voor water is vaak niet de enige korting waarop uw gezin recht heeft. Krijgt u een leefloon, een IGO, een inkomensvervangende tegemoetkoming of een integratietegemoetkoming, dan komt u vaak ook in aanmerking voor het sociaal energietarief voor elektriciteit en aardgas. Ook voor het sociaal internetaanbod, het vroegere sociaal telecomtarief, komt u onder meer in aanmerking als u een leefloon, een IGO, een inkomensvervangende tegemoetkoming of een integratietegemoetkoming krijgt, maar dat aanbod krijgt u niet automatisch. Het sociaal verwarmingsfonds houdt dan weer rekening met uw verhoogde tegemoetkoming, uw inkomen of een schuldoverlast. Kijk dus per regeling na welke voorwaarden gelden.
Dreigt u achterop te raken met uw facturen, wacht dan niet tot de aanmaningen zich opstapelen. Het OCMW van uw gemeente kan u helpen met budgetbegeleiding of schuldbemiddeling, en bij grote schulden kan een collectieve schuldenregeling een uitweg bieden. Ook de verhoogde tegemoetkoming van het ziekenfonds kan uw uitgaven voor gezondheidszorg verlagen. Zoekt u een woning met lagere woonkosten, dan leest u meer over de sociale woning.
