Wat ziekenvervoer u kost, hangt vooral af van hoe u vervoerd wordt. Voor een ziekenwagen na een oproep naar 112 betaalt u een vast forfait, voor een niet-dringende rit naar het ziekenhuis betaalt u het tarief van de vervoersdienst, en wie regelmatig naar een behandeling moet, zoals bij kanker of dialyse, krijgt van het ziekenfonds een deel van de reiskosten terug. In deze gids over terugbetalingen voor uw gezondheid leest u wat u zelf betaalt en welke tegemoetkomingen er bestaan.
Welke soorten ziekenvervoer bestaan er?
De overheid maakt een duidelijk onderscheid tussen dringend vervoer en niet-dringend vervoer. Dringend vervoer is de ziekenwagen die de noodcentrale stuurt nadat u 112 belt. Niet-dringend vervoer is elke rit naar een ziekenhuis of een zorgverlener die u niet via 112 aanvraagt, bijvoorbeeld om naar een onderzoek, een opname of een behandeling te gaan.
Dat onderscheid bepaalt wie bevoegd is en wat u betaalt. Voor het dringend vervoer is de FOD Volksgezondheid bevoegd, het niet-dringend vervoer is een bevoegdheid van de deelstaten, in Vlaanderen dus van de Vlaamse overheid. Het RIZIV is zelf niet bevoegd voor het vervoer met een ziekenwagen, maar komt wel tussen in de reiskosten van patiënten die geregeld naar een behandeling moeten. Uw ziekenfonds of mutualiteit betaalt die tussenkomsten uit.
- Dringend vervoer: ziekenwagen na een oproep naar 112, met een vast forfait voor de patiënt.
- Niet-dringend, medisch noodzakelijk vervoer tussen ziekenhuizen: dat betaalt het ziekenhuis.
- Ander niet-dringend vervoer: ziekenwagen, personenwagen, busje of rolstoelvervoer, meestal geregeld via uw ziekenfonds.
- Reiskosten voor een behandeling: een tegemoetkoming per kilometer bij kanker, dialyse en bepaalde revalidatie.
Wat kost een ziekenwagen via 112?
Komt er een ziekenwagen na een oproep naar 112, dan betaalt u een forfaitair bedrag per patiëntencontact. Dat forfait geldt sinds 1 januari 2019 en hangt niet af van de afstand. U betaalt het ook als de ziekenwagen ter plaatse komt en u uiteindelijk niet naar het ziekenhuis vervoerd wordt. Roept de noodcentrale de ziekenwagen terug voordat hij ter plaatse is, dan wordt er geen forfait aangerekend.
Het wettelijke startbedrag was 60 € in 2019. Dat bedrag wordt elk jaar op 1 januari geïndexeerd, dus u betaalt vandaag meer dan 60 €. Het exacte bedrag staat op de factuur van de ambulancedienst. Naast het forfait mag de ambulancedienst u voor de interventie geen andere kosten aanrekenen. Ook de dringende transporten tussen ziekenhuizen vallen onder dit forfait.
De verplichte ziekteverzekering komt niet meer tussen in deze factuur: het ziekenfonds betaalt dus geen deel van het forfait terug. Kunt u de factuur moeilijk betalen, neem dan contact op met het OCMW van uw gemeente. Wie geen of te weinig inkomen heeft, kan er ook een aanvraag doen voor een leefloon; daarvoor gelden bijkomende voorwaarden.
Wie betaalt het vervoer tussen twee ziekenhuizen?
Ligt u in het ziekenhuis en moet u om medische redenen naar een ander ziekenhuis, bijvoorbeeld voor een gespecialiseerd onderzoek, dan betaalt u dat vervoer niet zelf. Sinds 1 januari 2024 is die overbrenging ten laste van het eerste ziekenhuis, dat daarvoor een aparte financiering ontvangt.
Anders is het als u om andere dan medische redenen met een ziekenwagen naar een ander ziekenhuis gaat. Dan valt die rit niet onder deze regeling, maar onder het niet-dringend vervoer van de deelstaten. Vraag de vervoersdienst vooraf naar het tarief. Vraag daarom vooraf aan het ziekenhuis of de overplaatsing medisch nodig is, zodat u achteraf niet voor een verrassing staat. Wat u bij een opname zelf betaalt, leest u in onze gids over remgeld in het ziekenhuis.
Niet-dringend ziekenvervoer in Vlaanderen: hoe werkt het?
Moet u naar een ziekenhuis of een zorgverlener zonder dat het dringend is, dan kunt u een beroep doen op niet-dringend ziekenvervoer. Uw ziekenfonds regelt dit vervoer meestal. MUTAS behandelt de aanvragen voor de Christelijke Mutualiteit, de Socialistische Mutualiteit, de Liberale Mutualiteit en de Neutrale Ziekenfondsen. Het onafhankelijke ziekenfonds Helan heeft een eigen organisatie voor niet-dringend vervoer.
Welk voertuig u krijgt, hangt af van uw toestand. Het Departement Zorg wijst er uitdrukkelijk op dat de kosten van dit vervoer soms hoog oplopen en dat uw ziekenfonds ze niet altijd (volledig) draagt. Informeer u dus vooraf goed over de prijs en over de tegemoetkoming van uw ziekenfonds, voordat u de rit vastlegt.
- Een ziekenwagen met twee erkende ambulanciers, als er tijdens het vervoer toezicht op u nodig is (liggend vervoer).
- Een personenwagen of busje met alleen een chauffeur, als uw toestand stabiel is.
- Een voertuig voor rolstoelvervoer met alleen een chauffeur, als u zich in een rolstoel verplaatst.
Niet-dringend vervoer met een ziekenwagen mag alleen gebeuren door een dienst met een vergunning van het Departement Zorg. Die dienst krijgt de vergunning pas als hij aan bepaalde kwaliteitseisen voldoet. Niet alleen ziekenhuizen organiseren deze diensten, er zijn ook zelfstandige aanbieders.
Een klacht over niet-dringend liggend vervoer
Bent u ontevreden over de dienstverlening, dan richt u uw klacht eerst aan de ziekenwagendienst zelf of aan uw ziekenfonds. Levert dat geen bevredigend resultaat op, dan kunt u de klacht melden bij de onafhankelijke commissie niet-dringend liggend ziekenvervoer van de Vlaamse overheid, via NDLZ@vlaanderen.be.
Dit artikel beschrijft de regeling in Vlaanderen. Woont u in Brussel of Wallonië, dan zijn andere overheden bevoegd: in Wallonië het AVIQ, in Brussel Vivalis of de COCOF. Vraag ook aan uw ziekenfonds of uw gemeente welke regeling voor u geldt. Twijfelt u over welke overheid bevoegd is? Dat is de overheid die de vervoersdienst erkend heeft.
Terugbetaling van reiskosten bij kanker
Volgt u een oncologische behandeling zonder in het ziekenhuis opgenomen te zijn, bijvoorbeeld chemotherapie of bestraling, dan krijgt u een tegemoetkoming in uw reiskosten. Die tegemoetkoming geldt alleen voor de behandeling zelf en voor bepaalde opvolgingsconsultaties. Het bedrag is 0,37 € per kilometer, voor de heen- en de terugreis tussen uw hoofdverblijfplaats en het ziekenhuis.
Voor behandelingen vanaf 1 april 2025 betaalt uw ziekenfonds de tegemoetkoming automatisch, zodra op de ziekenhuisfactuur een van de codes voor ambulante oncologische behandelingen staat. Het ziekenfonds berekent zelf de kortste afstand met een routeplanner.
Ook de ouders of de voogd van een kind jonger dan 18 jaar met kanker dat in het ziekenhuis opgenomen is, krijgen 0,37 € per kilometer, met een maximum van 75 € per dag. Voor de ouders vult de behandelende arts het aanvraagformulier in, en het ziekenfonds betaalt op basis daarvan. Hebt u daarnaast hoge kosten door een langdurige ziekte, kijk dan ook naar het zorgforfait voor chronisch zieken.
Terugbetaling van reiskosten bij dialyse
Bent u dialysepatiënt, dan komt het ziekenfonds tussen in de kosten van uw verplaatsingen van en naar het dialysecentrum. Dat geldt ook voor patiënten die thuisdialyse krijgen, voor hun opvolgingsconsultaties in het centrum. Het bedrag is 0,37 € per kilometer, voor de heen- en de terugreis tussen uw hoofdverblijfplaats en het dialysecentrum.
Uw ziekenfonds berekent de afstand zelf: het neemt de kortste afstand volgens een routeplanner. Voor dialysesessies vanaf 1 april 2025 gebeurt de betaling automatisch, zodra op de ziekenhuisfactuur een code voor de opvolging van dialyse staat. U hoeft voor die sessies dus geen formulier meer te laten invullen.
Reiskosten voor revalidatie bij kinderen en rolstoelpatiënten
Wie de reiskosten voor revalidatie betaalt, hangt af van het centrum. Voor kinderen jonger dan 18 jaar in een referentiecentrum voor autisme of een centrum voor visuele revalidatie, en voor patiënten die alleen in een rolstoel vervoerd kunnen worden in een door Vlaanderen erkende revalidatievoorziening of rolstoeladviesteam, betaalt de zorgkas de reiskosten, niet het ziekenfonds. Bij een centrum met een overeenkomst met het RIZIV komt het ziekenfonds tussen. Vraag dus eerst aan uw centrum onder welke regeling het valt.
Kinderen jonger dan 18 jaar die opgevolgd worden in een revalidatiecentrum met een specifieke overeenkomst met het RIZIV, krijgen 0,37 € per kilometer, voor de heen- en de terugreis tussen hun hoofdverblijfplaats en het centrum. Het gaat onder meer om centra voor mucoviscidose, neuromusculaire ziekten, cerebral palsy, spina bifida, diabetes bij kinderen, kindernefrologie, hemofilie en zeldzame erfelijke metabole ziekten, en om de opvolging van prematuur geboren kinderen.
Voor die kinderen vult het revalidatiecentrum het aanvraagformulier in, en het ziekenfonds kent de tegemoetkoming toe op basis van dat document. Vraag er dus zelf naar bij het centrum als u niets ontvangt. Ouders van een kind met een zware zorgnood vinden extra steun in de zorgtoeslag van het Groeipakket.
Rolstoelpatiënten
Kunt u door de aard en de ernst van uw aandoening alleen in uw rolstoel vervoerd worden, ook niet tijdelijk in een gewone autozetel, en volgt u een revalidatieprogramma in een centrum dat op de lijst van het RIZIV staat, dan komt het ziekenfonds tussen in uw vervoerskosten. U richt zich daarvoor tot het centrum dat u behandelt: het centrum dient de aanvraag in bij uw ziekenfonds, samen met een medisch verslag.
U mag zich laten vervoeren in uw eigen aangepaste voertuig, bestuurd door iemand uit uw omgeving, of een beroep doen op een taxibedrijf of op het centrum zelf. Rijdt een taxibedrijf of het centrum u, dan geldt de derdebetalersregeling en mag er geen supplement aangerekend worden bovenop de tegemoetkoming. Er moet wel elke maand een formulier naar uw ziekenfonds.
Voor kinderen jonger dan 18 jaar in een referentiecentrum voor autisme of een centrum voor visuele revalidatie betaalt de zorgkas van de Vlaamse sociale bescherming de reiskosten automatisch, op basis van de dagen die de voorziening gefactureerd heeft. Alleen in uitzonderlijke gevallen bezorgt u zelf een aanwezigheidsattest aan de zorgkas. Voor rolstoelafhankelijke patiënten moet de zorgkas de vergoeding vooraf goedkeuren: de revalidatievoorziening of het rolstoeladviesteam dient de aanvraag in bij uw zorgkas. Lees daarover meer bij de reiskosten voor zorggebruikers.
Welke andere hulp is er voor vervoer naar het ziekenhuis?
Valt u niet onder een van de regelingen hierboven, dan zijn er nog andere mogelijkheden. Het RIZIV raadt aan om contact op te nemen met uw ziekenfonds en uw gemeente. Zij kunnen u informeren over andere vervoersmogelijkheden en over eventuele tegemoetkomingen in de kosten daarvan.
Voor wie minder mobiel is, bestaan er ook goedkopere vormen van vervoer, zoals vrijwilligersvervoer via MobiTwin of de belbus. Hebt u een handicap, dan vindt u meer hulp in onze gids over verplaatsingen met een handicap. En met de verhoogde tegemoetkoming betaalt u minder remgeld bij de dokter en in het ziekenhuis.
