Met een zorgtraject diabetes type 2 betaalt uw ziekenfonds, zolang het traject loopt, de consultaties bij uw huisarts en uw diabetoloog volledig terug (zonder eventuele ereloonsupplementen), net als een aantal sessies diabeteseducatie, diëtetiek en podologie. Gebruikt u insuline of incretinemimetica, dan krijgt u ook het materiaal om uw bloedsuiker te meten terugbetaald. Niet iedereen met diabetes type 2 komt in aanmerking: het zorgtraject is bedoeld voor een gevorderd stadium van de ziekte. Staat u nog aan het begin, dan is er het opstarttraject. Hieronder leest u welke begeleiding bij uw situatie past, wat u precies terugkrijgt en hoe u start. Bekijk daarnaast ook de andere steun rond gezondheid en zorgkosten.
Wat is een zorgtraject diabetes type 2?
Een zorgtraject is een regeling van de verplichte ziekteverzekering, een onderdeel van de sociale zekerheid, beheerd door het RIZIV en terugbetaald via uw ziekenfonds. De basis is een nauwe samenwerking tussen u, uw huisarts en een specialist in diabetes. Samen maken ze een persoonlijk opvolgingsplan met doelen rond uw bloedsuiker, cholesterol, bloeddruk, gewicht en levensstijl.
Het zorgtraject is niet de enige vorm van begeleiding. Het RIZIV werkt met verschillende trappen, afhankelijk van het stadium van de ziekte. Wie net de diagnose kreeg, volgt het opstarttraject. Wie een gevorderde diabetes type 2 heeft en een groter risico loopt op complicaties, kan een zorgtraject volgen. En wie een ernstige vorm van diabetes heeft, wordt begeleid in een gespecialiseerd centrum. Elke vorm heeft eigen voorwaarden en een eigen pakket aan terugbetalingen.
| Begeleiding | Voor wie? | Wie begeleidt u? |
| Opstarttraject diabetes type 2 | Diabetes type 2 in een vroeg stadium | De huisarts die uw globaal medisch dossier beheert |
| Zorgtraject diabetes type 2 | Gevorderde diabetes type 2, met 1 of 2 insuline-injecties per dag, of met tabletten die onvoldoende helpen zodat insuline te overwegen valt | Uw huisarts en uw specialist, via een contract |
| Programma in een gespecialiseerd centrum | Ernstige diabetes, zoals diabetes type 1 | Een gespecialiseerd diabetescentrum |
Wie komt in aanmerking voor een zorgtraject diabetes?
Voor het zorgtraject gelden medische voorwaarden. U volgt een behandeling met 1 of 2 insuline-injecties per dag, of uw behandeling met tabletten geeft onvoldoende resultaat, zodat een insulinebehandeling te overwegen valt. Wie een behandeling met incretinemimetica start of volgt, voldoet ook aan die voorwaarde. Daarnaast moet u in staat zijn om op consultatie te gaan.
U komt niet in aanmerking als u zwanger bent of een zwangerschapswens hebt of als u diabetes type 1 hebt. Naast de medische voorwaarden zijn er ook praktische voorwaarden, die uw ziekenfonds elk jaar controleert. U moet:
- een zorgtrajectcontract ondertekenen samen met uw huisarts en uw specialist;
- uw globaal medisch dossier laten beheren door uw huisarts;
- minstens 2 contacten per jaar hebben met uw huisarts (een consultatie of een huisbezoek);
- minstens 1 keer per jaar uw specialist raadplegen.
Hebt u nog geen globaal medisch dossier, dan kunt u toch een zorgtraject starten. Uw huisarts moet het dossier dan uiterlijk in het jaar nadat het zorgtraject ingaat openen. Voor de controle kijkt het ziekenfonds naar een periode van 12 maanden voor de contacten met de huisarts en van 18 maanden voor de consultatie bij de specialist.
Wat betaalt het ziekenfonds terug in een zorgtraject?
Het grootste voordeel is dat de consultaties bij uw huisarts en bij uw specialist volledig worden terugbetaald, zolang het zorgtraject loopt. U betaalt dus geen remgeld voor een consultatie. Voor een huisbezoek blijft u wel het remgeld betalen.
Let op met supplementen. Is uw arts niet geconventioneerd en rekent hij een ereloonsupplement aan, dan betaalt u dat supplement zelf: het wordt niet terugbetaald. Vraag dus vooraf na of uw huisarts en uw specialist geconventioneerd zijn. Met een zorgtraject krijgt u daarnaast nog deze voordelen:
Diabeteseducatie
Het ziekenfonds betaalt maximaal 5 sessies diabeteseducatie per kalenderjaar terug, op voorschrift van uw huisarts. Minstens één van die sessies vindt bij u thuis plaats. Een erkende diabeteseducator leert u onder meer hoe u insuline of incretinemimetica gebruikt, hoe u gezonder leeft en hoe u met complicaties omgaat. U kunt de sessies individueel of in groep volgen. Diabeteseducatoren zijn verpleegkundigen, diëtisten, podologen of kinesitherapeuten met een erkenning als diabeteseducator.
Diëtist en podoloog
Op voorschrift van uw huisarts krijgt u 2 sessies van 30 minuten per jaar bij een diëtist volledig terugbetaald. Hebt u een verhoogd risico op voetproblemen, dan krijgt u ook 2 sessies van 45 minuten per jaar bij een podoloog terugbetaald. De diëtist of podoloog moet een RIZIV-nummer hebben en u een getuigschrift voor verstrekte hulp geven, waarmee uw ziekenfonds u terugbetaalt.
Meetmateriaal voor uw bloedsuiker
Wordt u in het zorgtraject behandeld met insuline of met een incretinemimeticum, dan krijgt u zelfzorgmateriaal terugbetaald: 1 bloedglucosemeter om de 3 jaar en 3 x 50 glucosestrips en 100 lancetten om de 6 maanden. Uw huisarts vermeldt daarvoor “zorgtraject diabetes” of “ZTD” op het voorschrift. U haalt het materiaal in de apotheek of bij een ander erkend kanaal, zoals de thuiszorgwinkel van uw ziekenfonds. Voor de bloedglucosemeter is ook een formulier van de diabeteseducator nodig.
Jaarlijks mondonderzoek zonder remgeld
Het RIZIV wil mensen met diabetes aanmoedigen om regelmatig naar de tandarts te gaan. Daarom betaalt u in een zorgtraject geen remgeld voor het jaarlijkse mondonderzoek bij de tandarts. Rekent een niet-geconventioneerde tandarts een supplement aan, dan betaalt u dat wel zelf. Wat u voor andere tandzorg terugkrijgt, leest u bij de terugbetaling van de tandarts.
Het opstarttraject diabetes type 2: als de diagnose net gesteld is
Het opstarttraject diabetes type 2 is bedoeld voor mensen in een vroeg stadium van de ziekte. U krijgt dan specifieke begeleiding van uw huisarts vanaf de diagnose. Naargelang uw behoeften stelt uw huisarts voor om andere zorgverleners te raadplegen, zoals een diëtist of een diabeteseducator. Zocht u naar het voortraject diabetes? Sinds 1 januari 2024 is dat vroegere voortraject vervangen door het opstarttraject.
U kunt een opstarttraject volgen als u de diagnose diabetes type 2 hebt, een globaal medisch dossier hebt en niet tegelijk begeleid wordt via een zorgtraject of een programma in een gespecialiseerd centrum. Om te starten, spreekt u de huisarts aan die uw globaal medisch dossier beheert. Die factureert rechtstreeks aan het ziekenfonds. In het opstarttraject betaalt het ziekenfonds volledig terug:
- maximaal 4 sessies diabeteseducatie per kalenderjaar, op voorschrift van uw huisarts, waarvan minstens één bij een erkende diabeteseducator;
- 2 sessies van 30 minuten per jaar bij een diëtist;
- 2 sessies van 45 minuten per jaar bij een podoloog, bij een verhoogd risico op voetproblemen;
- het jaarlijkse mondonderzoek bij de tandarts, zonder remgeld.
Die terugbetalingen gelden sinds 1 januari 2024. Een individuele sessie diabeteseducatie duurt minstens 30 minuten. Het voorschrift voor de diëtist en de podoloog moet komen van de huisarts die uw globaal medisch dossier beheert en uw opstarttraject heeft gestart.
Het programma educatie en zelfzorg bij de huisarts
Vóór een zorgtraject kan uw huisarts ook een programma “educatie en zelfzorg” starten. U komt daarvoor in aanmerking als u met diabetes type 2 een behandeling met incretinemimetica of met één insuline-injectie per dag start of volgt, en als u een globaal medisch dossier hebt bij de huisarts die het programma start. Uw huisarts geeft dan zelf de diabeteseducatie.
In dit programma krijgt u uw zelfzorgmateriaal volledig terugbetaald: 1 bloedglucosemeter om de 3 jaar en 2 x 50 glucosestrips en 100 lancetten per jaar. Uw huisarts vermeldt “educatie en zelfzorg” of “EA” op het voorschrift. Hij kan dat voorschrift verlengen zolang uw HbA1c onder 7,5 % blijft. Haalt u die waarde niet, dan stelt de huisarts een zorgtraject of een bezoek aan een specialist voor.
Ernstige diabetes: begeleiding in een gespecialiseerd centrum
Bij een ernstige vorm van diabetes kunt u een programma zelfregulatie volgen in een gespecialiseerd centrum. Die centra werken met een overeenkomst tussen de ziekenhuizen en het RIZIV. Het RIZIV spreekt in dat verband ook van de diabetesconventie. U leert er onder meer uw bloedsuiker meten, uw insulinedosis aanpassen en een aangepast dieet volgen.
Als volwassene komt u onder meer in aanmerking als u diabetes type 1 hebt, of diabetes type 2 met doorgaans minstens 3 insuline-toedieningen per dag. Ook enkele specifieke situaties geven toegang, zoals zwangerschapsdiabetes of diabetes bij nierdialyse. U moet daarnaast minstens 16 jaar zijn en een globaal medisch dossier hebben. Voor jongeren onder de 18 jaar bestaat ook een apart programma voor kinderen en jongeren.
Volgt u een zorgtraject en verergert uw diabetes, dan kan het nodig zijn om een programma zelfregulatie in een gespecialiseerd centrum te volgen. U behoudt dan de volledige terugbetaling van uw consultaties bij uw huisarts of uw diabetoloog, en van de sessies bij de podoloog als u een verhoogd risico hebt op voetproblemen. Diabeteseducatie, diëtetiek en meetmateriaal krijgt u voortaan via het centrum.
Hoe start u een zorgtraject diabetes?
U beslist zelf of en wanneer u een zorgtraject start. Meestal volgt die beslissing uit een gesprek met uw huisarts of uw specialist.
Het zorgtraject start pas na ondertekening van een zorgtrajectcontract door u en uw artsen. Uw huisarts bezorgt een kopie aan uw ziekenfonds. Zijn de voorwaarden vervuld, dan verloopt de start in een paar stappen:
- U, uw huisarts en uw specialist ondertekenen samen een zorgtrajectcontract. Het RIZIV stelt daarvoor een modelcontract ter beschikking.
- Uw huisarts stuurt een kopie van het getekende contract naar uw ziekenfonds.
- De adviserend arts van het ziekenfonds laat u, uw huisarts en uw specialist weten wanneer het contract start. In de regel is dat de dag waarop het ziekenfonds de kopie ontvangt.
In de apotheek gebeurt de afrekening van uw geneesmiddelen vaak via de derdebetalersregeling: u betaalt dan alleen uw eigen aandeel. Vraag de diëtist of podoloog een getuigschrift voor verstrekte hulp en bezorg het aan uw ziekenfonds.
Wanneer stopt een zorgtraject?
Een zorgtraject loopt zolang u de voorwaarden naleeft. Komt u ze niet meer na, bijvoorbeeld omdat u te weinig bij uw huisarts of specialist op consultatie gaat, dan wordt het contract beëindigd en verliest u de voordelen. Uw ziekenfonds brengt u daarvan schriftelijk op de hoogte. Daarna kunt u wel opnieuw een contract afsluiten.
Wilt u van huisarts of specialist veranderen, dan ondertekent u met de betrokken artsen een nieuw contract. Het oude contract vervalt wanneer het nieuwe ingaat. Stopt uw arts met zijn praktijk, dan neemt een andere arts de zorg over via een nieuw contract.
Ozempic en andere GLP-1-geneesmiddelen: machtiging nodig
Sinds 1 februari 2026 volstaat een voorschrift niet meer voor de terugbetaling van geneesmiddelen uit de klasse GLP-1-analogen, zoals Ozempic, Rybelsus, Trulicity, Victoza en Xultophy. Dat geldt ook als u een zorgtraject diabetes volgt en uw arts “zorgtraject diabetes” op het voorschrift zet. U hebt daarnaast een voorafgaande machtiging van de adviserend arts van uw ziekenfonds nodig.
De machtiging vraagt u niet zelf aan: uw huisarts of uw diabetoloog doet dat elektronisch bij uw ziekenfonds. Volgens het RIZIV geldt de machtiging 12 maanden. Volgens het RIZIV moet die regel misbruik van deze geneesmiddelen voor gewichtsverlies tegengaan, en verandert hij niets aan de terugbetaling voor mensen met diabetes die aan de voorwaarden voldoen. Voor de andere diabetesgeneesmiddelen waarvoor de terugbetaling aan het zorgtraject gekoppeld is, verandert er niets: uw arts vermeldt “zorgtraject diabetes” of “ZTD” op het voorschrift en uw apotheker controleert in een databank of u een zorgtraject hebt.
Andere steun voor wie met diabetes leeft
Diabetes is een chronische ziekte, en de kosten lopen over de jaren op. Daarom loont het om na te gaan of u nog op andere steun recht hebt. Hebt u een laag inkomen, ga dan na of u recht hebt op de verhoogde tegemoetkoming. Het remgeld dat u betaalt, telt in de regel mee voor de maximumfactuur. Voor chronisch zieken die aan bepaalde voorwaarden voldoen, bestaat er daarnaast een forfait voor chronisch zieken.
Wie door de ziekte niet meer kan werken, kan onder voorwaarden een uitkering krijgen bij arbeidsongeschiktheid, die na het eerste jaar overgaat in een invaliditeitsuitkering. Wilt u na een periode van ziekte stap voor stap weer aan de slag, dan bestaat er de progressieve werkhervatting, met toestemming van de adviserend arts van uw ziekenfonds. Hebt u daarnaast veel hulp nodig in het dagelijkse leven, dan kunt u mogelijk een Vlaams zorgbudget voor zwaar zorgbehoevenden krijgen. Daarvoor gelden onder meer voorwaarden rond uw woonplaats en uw aansluiting bij een zorgkas, waarvoor u vanaf een bepaalde leeftijd een jaarlijkse zorgpremie betaalt. En omdat regelmatig bewegen deel uitmaakt van uw opvolgingsplan, is het nuttig om te weten dat sommige ziekenfondsen via hun aanvullende verzekering een deel van uw sportkosten terugbetalen. Dat verschilt per ziekenfonds: lees meer over de terugbetaling van sport door de ziekenfondsen.
