Een conformiteitsattest bewijst dat een huurwoning in Vlaanderen voldoet aan de minimale normen voor veiligheid, gezondheid en woningkwaliteit. De verhuurder vraagt het aan bij de gemeente, het is in de regel 10 jaar geldig en het onderzoek kost hoogstens 200 € (een bedrag dat jaarlijks geïndexeerd wordt). Hieronder vindt u, als deel van ons overzicht over wonen en verbouwen, wanneer het attest verplicht is, waaraan de woning moet voldoen, hoe de aanvraag verloopt en wat u als huurder kunt doen als uw woning niet in orde is.
Wat is een conformiteitsattest?
Het conformiteitsattest is een officieel document van de gemeente dat aantoont dat een woning voldoet aan de minimale woningkwaliteitsnormen van de Vlaamse overheid. Een woning krijgt het attest als ze niet ongeschikt of onbewoonbaar is en voldoende rookmelders heeft. Op het attest staat ook het maximum aantal bewoners dat in de woning mag wonen.
Om dat te beoordelen voert een woningcontroleur van de gemeente of van Wonen in Vlaanderen een conformiteitsonderzoek uit. Hij gebruikt daarvoor een vaste controlelijst, het technisch verslag, met aparte modellen voor zelfstandige woningen (huizen, appartementen, studio’s), voor (studenten)kamers, voor kamers voor seizoenarbeiders en voor huisvesting van tijdelijke arbeidskrachten. Bij een kamer kijkt de controleur ook naar de gemeenschappelijke ruimtes zoals de keuken, de badkamer en de toiletten. Wie een huurcontract tekent, heeft er alle belang bij om te weten of de woning zo’n attest heeft.
Bij de controle van de dakisolatie en de beglazing van een zelfstandige woning kijkt de woningcontroleur ook naar de energiescore op het energieprestatiecertificaat (EPC) van de woning.
Wanneer is een conformiteitsattest verplicht?
In de meeste Vlaamse gemeenten is het conformiteitsattest niet verplicht om een woning te verhuren. Een eigenaar, mede-eigenaar, vruchtgebruiker of (onder)verhuurder kan het wel vrijwillig aanvragen voor een woning die hij verhuurt, te huur stelt of ter beschikking stelt, en ook voor de huisvesting van studenten.
Een gemeente mag het attest wel verplicht maken via een gemeentelijk reglement, en dat doen steeds meer gemeenten. Die verplichting kan gelden voor alle huurwoningen of voor een deel ervan, bijvoorbeeld voor woningen in bepaalde wijken, in de stadskern of voor woningen ouder dan 20 jaar. Of uw gemeente het attest verplicht, vraagt u na bij de woondienst van uw gemeente.
Ook zonder verplichting is het attest nuttig. Volgens het Vlaamse Woninghuurdecreet moet een huurwoning bij de start van de huur aan de woningkwaliteitsnormen voldoen. Een conformiteitsattest dat binnen drie maanden vóór het begin van de huurovereenkomst werd afgeleverd, geldt als vermoeden dat de verhuurder die verplichting nakomt. Daarnaast kan ook wie een besluit van ongeschiktheid of onbewoonbaarheid wil laten opheffen, daarvoor een conformiteitsattest aanvragen.
Waaraan moet uw woning voldoen?
De woningcontroleur deelt elk gebrek in volgens de ernst ervan. Het technisch verslag kent drie categorieën van gebreken, en van die categorie hangt af of de woning nog conform is. Een woning met enkele kleine gebreken is niet ongeschikt, maar zeven gebreken van categorie I tellen samen als één gebrek van categorie II.
In de tabel hieronder ziet u wat elke categorie betekent. Een woning met minstens één gebrek van categorie II of III krijgt geen conformiteitsattest.
| Categorie | Soort gebrek | Gevolg voor de woning |
| Categorie I | Klein gebrek dat de levensomstandigheden negatief beïnvloedt of kan uitgroeien tot een ernstig gebrek | Niet ongeschikt, niet onbewoonbaar (7 gebreken van categorie I tellen als 1 gebrek van categorie II) |
| Categorie II | Ernstig gebrek, maar geen direct gevaar voor veiligheid of gezondheid | Ongeschikt |
| Categorie III | Ernstig gebrek dat mensonwaardige levensomstandigheden of een direct gevaar voor veiligheid of gezondheid veroorzaakt | Ongeschikt en onbewoonbaar |
Rookmelders, dakisolatie en dubbele beglazing
Enkele normen zorgen vaak voor problemen bij oudere huurwoningen. Zo moet er in elke woning een rookmelder op elke bouwlaag hangen, en in een (studenten)kamer minstens één in de kamer zelf. Bij verhuur moet de verhuurder de rookmelders kopen en plaatsen; kiest hij een toestel met vervangbare batterijen, dan vervangt de huurder die batterijen tijdig.
Sinds 1 januari 2020 kan een woning met een niet-geïsoleerd dak ongeschikt verklaard worden; bij een dak kleiner dan 16 m² is dat een gebrek van categorie I. Ook dubbele beglazing is sinds 1 januari 2020 verplicht in elke woning, en sinds 1 januari 2023 leidt het tot ongeschiktheid als meer dan één raam enkel glas heeft. Bij zelfstandige woningen telt een ontbrekende dakisolatie of dubbele beglazing niet als gebrek als de energiescore op het EPC laag genoeg is. Voor de isolatiewerken kunt u nagaan of u nog een premie voor dakisolatie of een premie voor ramen en deuren krijgt.
De Vlaamse Regering heeft bovendien al beslist dat er vanaf 1 januari 2030 een minimaal EPC-label geldt in de woningkwaliteitsnormen (label E voor open en halfopen woningen, label D voor rijwoningen en appartementen), dat daarna in stappen strenger wordt. Haalt een woning dat label vanaf dan niet, dan krijgt ze een gebrek van categorie II en kan ze geen conformiteitsattest meer krijgen.
Wat kost een conformiteitsattest?
De gemeente mag voor het conformiteitsonderzoek een vergoeding vragen. Die mag niet hoger zijn dan de werkelijke kostprijs van het onderzoek, met een maximum van 200 €. Dat bedrag wordt sinds 1 januari 2025 jaarlijks geïndexeerd, dus het exacte tarief van uw gemeente vindt u in het gemeentelijke reglement.
De aanvrager van het attest, bijvoorbeeld de verhuurder, betaalt de vergoeding per onderzochte woning, dus per opgemaakt technisch verslag. Bij een kamerwoning is dat een vergoeding per kamer. De vergoeding is alleen verschuldigd bij een aanvraag van een conformiteitsattest en bij hercontroles in de waarschuwingsprocedure en in de procedure van ongeschiktheid en onbewoonbaarheid.
De administratieve procedure tot ongeschikt- of onbewoonbaarverklaring is gratis voor u als huurder: u betaalt niets om uw gemeente te vragen de woning te onderzoeken. Hoe u die procedure start, ziet u in het deel over uw rechten als huurder.
Hoe vraagt u een conformiteitsattest aan?
De aanvraag gebeurt bij de burgemeester van de gemeente waar de woning ligt. U dient ze in per beveiligde zending, dus met een aangetekende brief of een aangetekende e-mail. U kunt de aanvraag ook mondeling doen aan het gemeenteloket, waar u dan een ontvangstbewijs krijgt. Sinds 1 september 2025 kan het ook digitaal via het Formulierenloket van Wonen in Vlaanderen, als uw gemeente die mogelijkheid aanbiedt.
Na de aanvraag komt een woningcontroleur van de gemeente de woning bekijken. Zo verloopt de procedure stap voor stap:
- Aanvraag bij de burgemeester, met een beveiligde zending of via het Formulierenloket.
- Conformiteitsonderzoek ter plaatse door een woningcontroleur, aan de hand van het technisch verslag.
- Beslissing van de burgemeester binnen 60 dagen na de datum van uw aanvraag.
- Weigering of geen beslissing na 60 dagen? Dan kunt u binnen 30 dagen een conformiteitsattest aanvragen bij de afdeling Premies en Woningkwaliteit van Wonen in Vlaanderen.
Gaat het om een woning die u via een woonmaatschappij laat onderverhuren, of om een woning waarvoor een huurder huursubsidie aanvraagt? Dan mag ook Wonen in Vlaanderen een conformiteitsattest afleveren. Wie zijn woning in beheer wil geven aan een sociaal verhuurkantoor, doet er goed aan de woningkwaliteit vooraf te laten nakijken.
Hoe lang is een conformiteitsattest geldig?
Een conformiteitsattest is in de regel 10 jaar geldig, ook als de woning in die periode van eigenaar verandert. Een gemeente kan die termijn via een gemeentelijk reglement wel inkorten, bijvoorbeeld voor kamers, voor woningen met kleine gebreken of voor woningen met vochtproblemen.
Het attest vervalt in elk geval als er grondige renovatiewerken aan de woning uitgevoerd worden, als de woning ongeschikt of onbewoonbaar verklaard wordt, of als de wooninspectie een proces-verbaal voor de woning opmaakt. Na zo’n gebeurtenis moet de verhuurder dus een nieuw attest aanvragen als hij er een wil voorleggen.
Wat betekent het conformiteitsattest voor u als huurder?
Huurt u een woning als hoofdverblijfplaats, dan moet de verhuurder u bij de start van de huur een woning leveren die aan de Vlaamse woningkwaliteitsnormen voldoet. Een huurovereenkomst voor een woning die niet aan de vereisten voldoet, is volgens het Woninghuurdecreet nietig, maar die nietigheid moet door de rechter worden vastgesteld. De rechter kan dan een bezettingsvergoeding opleggen op basis van de objectieve huurwaarde van de woning, rekening houdend met de gebreken, en u behoudt het recht om een schadevergoeding te eisen.
Vraag daarom bij een bezoek best of er een conformiteitsattest is en sinds wanneer. Twijfelt u aan uw rechten, dan kunt u terecht bij de Huurdersbond. Hebt u een bescheiden inkomen en moet u naar de rechter, dan kunt u nagaan of u een pro-deoadvocaat krijgt.
Uw woning is niet in orde: zo vraagt u een onderzoek aan
Reageert uw verhuurder niet op uw klachten of weigert hij de nodige werken uit te voeren? Dan kunt u bij de gemeente een formeel verzoek indienen om de administratieve procedure tot ongeschikt- of onbewoonbaarverklaring te starten. Die procedure is gratis. U bezorgt de gemeente een lijst met de gebreken, foto’s en de brieven die u daarover naar de verhuurder stuurde, met een aangetekende brief of via een formulier bij de gemeentedienst.
De gemeente onderzoekt eerst of uw klachten terecht zijn. Daarna volgt meestal een conformiteitsonderzoek en neemt de burgemeester een beslissing, normaal gezien binnen 3 maanden na uw verzoek. Gaat u als huurder of eigenaar niet akkoord met die beslissing, dan kunt u binnen 30 dagen na de kennisgeving van die beslissing met een aangetekende brief beroep instellen bij de Vlaamse minister van Wonen. Heeft de burgemeester drie maanden na uw verzoek geen besluit genomen, dan kunt u ook in beroep gaan tegen dat stilzitten, tot twaalf maanden na het verstrijken van die termijn van drie maanden. Moet u door de gebreken verhuizen en hebt u weinig financiële ruimte, neem dan ook contact op met het OCMW of Sociaal Huis van uw gemeente.
Conformiteitsattest, huursubsidie en huurpremie
De woningkwaliteit speelt ook mee bij de Vlaamse huursteun. De huursubsidie is onder meer bedoeld voor huurders met een bescheiden inkomen die verhuizen van een slechte woning naar een conforme huurwoning op de private huurmarkt, of van een onaangepaste naar een aangepaste en conforme woning. Een verhuis naar een sociale huurwoning geeft geen recht op huursubsidie.
Staat u minstens 4 jaar ononderbroken op de wachtlijst voor een sociale woning bij een woonmaatschappij? Dan kunt u de huurpremie aanvragen als u aan de andere voorwaarden voldoet. Bij een nieuwe huurwoning spelen ook de huurwaarborg en de jaarlijkse huurindexatie mee. Het loont dus om alles vooraf op een rij te zetten.
Uw huurwoning in orde brengen: welke steun bestaat er?
Bent u verhuurder en voldoet uw woning niet aan de normen, dan moet u de gebreken laten herstellen voordat u een conformiteitsattest kunt krijgen. Voor de werken die daarvoor nodig zijn, bestaan er in Vlaanderen verschillende vormen van steun, zoals Mijn VerbouwPremie. Of u in aanmerking komt, hangt af van de werken en van uw situatie.
Hebt u hulp nodig om de werken te plannen, dan kunt u nagaan of u recht hebt op gratis renovatiebegeleiding. Voor de financiering kunt u kijken naar Mijn VerbouwLening. Dat kan helpen om de kosten van de werken te spreiden.
