
Hebt u een beperking of een gezondheidsprobleem? Dan kunt u bij de VDAB een beroep doen op tegemoetkomingen die u helpen om een job te vinden of te houden: aangepast materiaal, de terugbetaling van verplaatsingskosten, gratis tolkuren, een loonpremie voor uw werkgever en zelfs een gratis abonnement van De Lijn. Hieronder leest u welke zeven tegemoetkomingen er zijn, wie er recht op heeft en hoe u ze aanvraagt. Meer premies rond werk vindt u in ons overzicht van werkgelegenheid.
1. Tussenkomst arbeidsgereedschap, -kledij en arbeidspostaanpassing
Hebt u aangepast arbeidsgereedschap of aangepaste werkkledij nodig om uw werk goed te doen? Dan kan de VDAB de kosten betalen, als u er recht op hebt. U wordt zelf eigenaar van dat materiaal, zodat u het tijdens uw hele loopbaan kunt blijven gebruiken, ook als u van werkgever verandert.
Denk aan een brailleleesregel, een groot computerscherm, orthopedische veiligheidsschoenen, een op maat gemaakte bureaustoel of signalisatie. Voor een aanpassing van uw werkplek (de arbeidspost) betaalt de VDAB de aankoop- en installatiekosten aan uw werkgever, of aan uzelf als zelfstandige:
- Het gaat over alles in het bedrijf dat niet verplaatst kan worden.
- Bijvoorbeeld een lichtsignaal op een machine met geluidssignalen, een hellend vlak, aangepast sanitair, een traplift of een auto die u laat aanpassen.
- Koopt u een aangepast model van materiaal dat al in het bedrijf is, dan betaalt de VDAB het verschil terug tussen het aangepaste model en het standaardmodel. Laat u een gewone deur automatisch openen, dan krijgt u de kosten van de automatisering terug, niet die van de deur.
2. Terugbetaling verplaatsingskosten
De VDAB betaalt ook verplaatsingskosten terug naar uw werk, uw opleiding of uw stage. Dat kan als u werknemer of jobstudent bent, zelfstandige in hoofd- of bijberoep, als u een erkende opleiding volgt in een VDAB-opleidingscentrum, duaal leert of een stage doet. Bent u werkzoekend, dan kunt u het recht nu al aanvragen.
Er zijn drie soorten vervoer die de VDAB terugbetaalt. Welke u krijgt, hangt af van wat u door uw beperking of gezondheidsprobleem nodig hebt:
- Gewoon vervoer: hebt u door uw beperking of gezondheidsprobleem nood aan gemotoriseerd vervoer, dan krijgt u een kilometervergoeding als u met uw wagen komt, als een kennis u brengt of als u een taxi neemt. U hebt daarvoor een schriftelijke verklaring van uw arts nodig. Hebt u een bedrijfswagen met tankkaart, dan komt u niet in aanmerking.
- Gespecialiseerd vervoer: gebruikt u permanent een elektronische rolstoel, hebt u geen aangepaste wagen en komt u met een taxi voor aangepast vervoer, dan betaalt de VDAB die kosten terug. U hebt daarvoor een schriftelijke verklaring van uw arts nodig dat u permanent een elektronische rolstoel gebruikt, of u kreeg dat recht al van het VAPH.
- Begeleiding bij het openbaar vervoer: kunt u door uw gezondheidsprobleem of beperking het openbaar vervoer niet gebruiken zonder begeleider, dan betaalt de VDAB de verplaatsingskosten van uw begeleider terug. Ook daarvoor hebt u een schriftelijke verklaring van uw arts nodig, of u kreeg dat recht al van het VAPH.
Voor verplaatsingen buiten het werk bestaan er nog andere regelingen: lees daarvoor ons artikel over hulp bij verplaatsingen met een handicap of over de voordeelkaart voor de taxi.
3. Gratis tolk voor doven of slechthorenden
Bent u doof of slechthorend, dan kunt u gratis ondersteuning van een tolk krijgen om te communiceren met horenden. Dat kan om te solliciteren, tijdens uw werktijd en tijdens uw opleiding. De VDAB betaalt de uren die de tolk presteert én de verplaatsingskosten van de tolk.
U kunt een beroep doen op drie soorten tolken. De tolk Vlaamse Gebarentaal zet gesproken taal simultaan om in Vlaamse Gebarentaal of in Nederlands ondersteund met gebaren. De schrijftolk zet gesproken woorden simultaan om in geschreven tekst. De orale tolk herhaalt alles wat gezegd wordt met een duidelijk mondbeeld en zonder stem.
Hoeveel tolkuren krijgt u?
Om te solliciteren krijgt u minimum 18 gratis tolkuren per jaar. Tijdens uw werktijd krijgt u elk jaar een basispakket van 10 % van uw werktijd via het CAB (Vlaams Communicatie Assistentie Bureau voor Doven), met een uitbreiding van maximaal 20 % via de VDAB.
Voor een opleiding bekijkt u samen met uw begeleiders hoeveel tolkuren u nodig hebt. De tolkuren zelf vraagt u aan bij het CAB; de uitbreiding van uw tolkuren vraagt u aan bij de VDAB.
4. Individueel maatwerk (IMW)
Met individueel maatwerk krijgt uw werkgever een loonpremie als uw gezondheidsprobleem of beperking invloed heeft op uw werk. U werkt bijvoorbeeld wat trager of bent vaker afwezig. De loonpremie bedraagt minimum 20 % en maximum 75 % van het referteloon, en loopt 2 jaar als uw probleem nog positief kan evolueren, of 5 jaar als het langdurig en blijvend is.
Vindt de VDAB dat u begeleiding op de werkvloer nodig hebt, dan krijgt uw werkgever ook een begeleidingspremie, waarmee hij die begeleiding betaalt. Eerst vraagt u een advies aan de VDAB; daarna vraagt uw werkgever het individueel maatwerk aan bij het Departement Werk, Economie, Wetenschap, Innovatie en Sociale economie. U komt in aanmerking als:
- u in Vlaanderen woont: woont u in Brussel of Wallonië, dan komt u niet in aanmerking;
- u in een ander land van de EU, Liechtenstein, Noorwegen, IJsland of Zwitserland woont en in Vlaanderen werkt;
- uw arbeidsovereenkomst langer dan 24 uur duurt;
- u werkt in de privésector, het onderwijs, de uitzendsector, een maatwerkbedrijf of een lokaal bestuur;
- u werknemer, jobstudent, seizoenarbeider, flexi-jobber of laatstejaarsleerling bent;
- uw gezondheidsprobleem of beperking een invloed heeft op uw werk.
Bent u ambtenaar, dan kunt u het advies wel aanvragen, maar krijgt uw werkgever geen loon- of begeleidingspremie: hij krijgt dan andere ondersteuning. Voor zelfstandigen heeft de VDAB een aparte regeling.
5. Collectief maatwerk
Bij collectief maatwerk krijgt u aangepast werk in een maatwerkbedrijf en wordt u deskundig begeleid. Een maatwerkbedrijf heette vroeger een beschutte of sociale werkplaats.
Een maatwerkbedrijf levert kwaliteitsvolle producten en diensten aan andere bedrijven, overheden of particulieren. U krijgt er taken en begeleiding die aangepast zijn aan wat u aankunt.

6. Sociale economie
Kunt u door uw gezondheidsprobleem of beperking niet aan de slag in een job in het gewone arbeidscircuit of in een maatwerkbedrijf? Dan zijn arbeidsmatige activiteiten in de sociale economie misschien iets voor u.
U voert dan onder begeleiding eenvoudige taken uit, bijvoorbeeld in een kringloopwinkel, een groendienst of op een zorgboerderij. Interesse? Laat het uw VDAB-bemiddelaar weten, of bel gratis naar 0800 30 700.
7. Gratis lijnabonnement
U krijgt een gratis lijnabonnement van de VDAB als u in Vlaanderen woont én recht hebt op minstens één van deze tegemoetkomingen: arbeidsgereedschap of een aanpassing van uw werkplek, de terugbetaling van verplaatsingskosten, een gratis tolk, individueel maatwerk of collectief maatwerk.
U hoeft het abonnement niet zelf aan te vragen; de verwerking duurt 4 tot 6 weken. Krijgt u al een gratis lijnabonnement van het VAPH of de FOD Sociale Zekerheid, dan krijgt u er geen van de VDAB. Wat de andere abonnementen van De Lijn kosten, leest u in een apart artikel.
Hoe vraagt u een tegemoetkoming van de VDAB aan?
Eerst laat u de VDAB uw recht op de tegemoetkomingen vaststellen; voor maatwerk vraagt u een advies. Hoe u dat doet, hangt af van uw situatie. Bent u werkzoekend, bel dan gratis naar 0800 30 700 (elke werkdag van 8 tot 16.30 uur) en vermeld dat u een beperking of gezondheidsprobleem hebt, of spreek uw bemiddelaar aan. U wordt dan uitgenodigd voor een gesprek.
Bent u werknemer, jobstudent, laatstejaarsleerling, stagiair of volgt u een opleiding, dan vult u het aanvraagformulier in, ondertekent u het en bezorgt u het met de bewijsstukken aan de VDAB. Uw werkgever of school mag het versturen als u het ondertekend hebt. Ook als zelfstandige in hoofd- of bijberoep gebruikt u het aanvraagformulier. Leert u duaal, dan loopt de aanvraag via AGODI en verwittigt u uw school. Als bewijs vraagt de VDAB documenten zoals:
- een schriftelijke verklaring van uw arts waarin staat wat u hebt en wat de prognose is;
- kopieën van documenten zoals medische verslagen, verklaringen van uw school of het CLB, of verslagen van het VAPH;
- een attest van de FOD Sociale Zekerheid, als u er een hebt.
Hebt u het recht, dan vraagt u arbeidsgereedschap en -kledij, de terugbetaling van verplaatsingskosten en de uitbreiding van tolkuren zelf aan via de VDAB. Bent u nog niet ingeschreven, lees dan eerst hoe u zich inschrijft als werkzoekende bij de VDAB.
Niet te verwarren met de federale tegemoetkomingen
Zoekt u naar tegemoetkomingen, dan komt u vaak ook de federale tegemoetkomingen voor personen met een handicap tegen. De inkomensvervangende tegemoetkoming (IVT) en de integratietegemoetkoming (IT) zijn uitkeringen van de FOD Sociale Zekerheid, DG Personen met een handicap. Ze staan los van de VDAB-tegemoetkomingen rond werk.
Om die federale uitkeringen te krijgen, moet u eerst uw handicap laten erkennen. Zorg en ondersteuning in het dagelijkse leven lopen in Vlaanderen dan weer via het VAPH, bijvoorbeeld met een persoonsvolgend budget. Een overzicht vindt u op onze pagina over handicapuitkeringen van de FOD.