Bent u pas begonnen met werken of hervat u uw job na een periode zonder werk? Dan hebt u het volgende jaar vaak te weinig wettelijke vakantiedagen. De Europese vakantie, officieel aanvullende vakantie, vult dat tekort aan zodat u tot vier weken vakantie per jaar kunt nemen. Het is een van de regels rond werk en vakantie die gelden voor werknemers uit de privésector. Hieronder ziet u wie er recht op heeft, hoeveel dagen u krijgt, hoe het vakantiegeld werkt en hoe u de dagen aanvraagt.
Wat is Europese vakantie?
In België bouwt u uw wettelijke vakantiedagen op in het jaar voordat u ze opneemt. Dat jaar heet het vakantiedienstjaar. Wie in de loop van het jaar begint te werken, heeft het jaar daarop dus maar een deel van de vier weken betaalde vakantie. En wie het hele jaar werkloos of ziek was, bouwt in die periode doorgaans weinig of geen vakantiedagen op.
De aanvullende vakantie lost dat op. U mag extra vakantiedagen nemen op basis van het werk dat u in het lopende jaar al gedaan hebt, zodat u samen met uw gewone vakantie aan vier weken komt. In de volksmond heet ze Europese vakantie. Volgens de Rijksdienst voor Jaarlijkse Vakantie (RJV) is het geen extra geld bovenop uw vakantiegeld, maar een vervroegde betaling ervan.
Wie heeft recht op Europese vakantie?
De regeling geldt voor werknemers uit de privésector, zowel arbeiders als bedienden, die in België een activiteit als werknemer aanvatten of hervatten. Aanvatten betekent dat u voor het eerst als werknemer aan de slag gaat, bijvoorbeeld na uw studies. Hervatten betekent dat u opnieuw begint na een periode waarin uw arbeidsovereenkomst stopte of volledig geschorst was.
Volgens de RJV gaat het onder meer om werknemers die opnieuw beginnen na een van deze situaties. Het maakt daarbij niet uit of u bij één of bij meerdere werkgevers werkt:
- een periode van volledige werkloosheid, bijvoorbeeld met een werkloosheidsuitkering;
- een lange periode van arbeidsongeschiktheid door ziekte;
- een loopbaanonderbreking;
- voltijds of deeltijds ouderschapsverlof;
- werk in het buitenland, waarna u in België als werknemer begint;
- een activiteit als zelfstandige, waarna u werknemer wordt;
- een job in de openbare sector, waarna u overstapt naar de privésector.
Ook als u meer gaat werken
Ook wie deeltijds werkt kan in aanmerking komen. Dat is zo als u in de loop van het vakantiejaar overschakelt naar een voltijdse job, of als u uw arbeidsregime met minstens 20 % van een voltijdse job verhoogt. In dat laatste geval moet uw gewone vakantie wel minstens vier dagen tekortschieten om aan vier weken te komen.
Bent u ambtenaar met een eigen vakantieregeling in de openbare sector, of werkt u als zelfstandige, dan valt u niet onder deze regeling. Het recht is er alleen voor wie onder de wettelijke vakantieregeling van de werknemers valt.
De aanloopperiode van drie maanden
U kunt niet meteen na uw eerste werkdag aanvullende vakantie nemen. Eerst moet u een aanloopperiode doorlopen: u moet minstens drie maanden gewerkt hebben, of een periode gehad hebben die met werk wordt gelijkgesteld. Die drie maanden hoeven niet aaneensluitend of voltijds te zijn, en ze mogen bij een of meerdere werkgevers liggen.
Belangrijk is dat de aanloopperiode in hetzelfde kalenderjaar moet vallen. Begint u bijvoorbeeld op 1 november te werken, dan haalt u in dat jaar geen drie maanden meer. Volgens de RJV moet de aanloopperiode ook vallen binnen de twaalf maanden nadat u begon of hervatte. Lopen die twaalf maanden over twee kalenderjaren, dan geldt de aanloopperiode van drie maanden in elk kalenderjaar apart.
Na die eerste drie maanden hoeft u niet telkens opnieuw drie maanden te wachten. Uw recht groeit daarna gewoon verder aan met elke maand dat u werkt. De eerste dagen mag u al opnemen vanaf de laatste week van de aanloopperiode. Dat recht loopt wel slechts tot het einde van het jaar dat volgt op het jaar waarin u begon of opnieuw begon te werken.
Hoeveel dagen Europese vakantie krijgt u?
De berekening volgt dezelfde logica als bij de gewone vakantie. Werkt u voltijds in een vijfdagenweek, dan hebt u vanaf de laatste week van de aanloopperiode recht op 5 dagen aanvullende vakantie. Daarna komen er dagen bij in verhouding tot het werk dat u verder presteert. Voor bedienden geldt na de aanloopperiode 2 dagen per gewerkte maand in een zesdagenweek, naar verhouding omgerekend voor andere arbeidsregimes. Voor arbeiders wordt de duur bepaald aan de hand van dezelfde tabel als bij de gewone vakantie.
Van dat aantal gaan de gewone vakantiedagen af die u voor datzelfde jaar al hebt. Het totaal van gewone en aanvullende vakantie mag ook niet hoger liggen dan wat u op basis van uw prestaties in het lopende jaar opbouwt. Zo komt u met uw wettelijke vakantie samen op maximaal vier weken per jaar.
Een voorbeeld van de RJV
Voorbeeld: Peter begint op 1 juli 2026 voltijds te werken in een vijfdagenweek. Zijn aanloopperiode loopt van 1 juli tot 30 september. Vanaf 24 september kan hij 5 dagen aanvullende vakantie aanvragen, en vanaf oktober nog eens maximaal 5 dagen erbovenop. Al die dagen moet hij uiterlijk op 31 december 2026 opnemen. In 2027 heeft hij dan recht op 10 dagen gewone vakantie, opgebouwd met zijn werk in 2026.
Peter kan in 2027 nog eens 10 dagen aanvullende vakantie vragen, maar pas nadat hij zijn gewone vakantie van 2027 volledig heeft opgebruikt. Volgens de RJV kan hij die dagen dus niet al in juli opnemen, maar bijvoorbeeld wel 5 dagen in september en 5 dagen vanaf december. Zo komt hij in 2026 aan twee weken en in 2027 aan vier weken vakantie: twee weken gewone en twee weken aanvullende vakantie.
| Jaar | Gewone vakantie | Aanvullende vakantie |
| 2026 (start op 1 juli) | 0 dagen | 10 dagen |
| 2027 | 10 dagen | 10 dagen, pas na de gewone vakantie |
| 2028 | 20 dagen | 0 dagen |
De tabel geldt voor een voltijdse job in een vijfdagenweek zonder einddatum. Werkt u deeltijds, hebt u een contract van bepaalde duur of werkt u voor twee werkgevers, dan ligt het aantal dagen anders. Uw werkgever of uw vakantiefonds kan uw precieze saldo berekenen.
Hoeveel vakantiegeld krijgt u voor Europese vakantie?
Voor elke dag aanvullende vakantie krijgt u ongeveer uw normale loon, alsof u gewerkt had. Dat bedrag is volgens de RJV geen extra vakantiegeld: het is een voorschot op het vakantiegeld van het jaar daarop. Het wordt het volgende jaar dus afgetrokken van het vakantiegeld waarop u dan recht hebt.
Hoe dat concreet gebeurt, hangt af van uw statuut. Bent u arbeider, dan betaalt het vakantiefonds of de RJV uw aanvullend vakantiegeld. Het bedraagt 7,69 % van uw brutoloon over de periode die recht geeft op de aanvullende vakantie, in plaats van de 15,38 % van het gewone vakantiegeld. Het wordt uiterlijk betaald in de loop van het kwartaal na het kwartaal waarin u de vakantie opnam. Het jaar daarop gaat het van uw gewone vakantiegeld af, tot maximaal de helft daarvan.
Bent u bediende, dan betaalt uw werkgever uw gewone loon voor de dagen aanvullende vakantie door, op de gewone betaaldag. Dat bedrag wordt het jaar daarop afgetrokken van uw dubbel vakantiegeld. Reken er dus op dat uw dubbel vakantiegeld dan lager uitvalt. Op het voorschot worden zoals op elk loon bedrijfsvoorheffing en bijdragen ingehouden; hoe de belasting op uw inkomen werkt, leest u bij de belastingschijven.
Omdat het om een voorschot gaat, krijgt u over de twee jaren samen niet meer vakantiegeld. U spreidt het wel anders: u krijgt een deel eerder, op het moment dat u de vakantie neemt.
Hoe vraagt u Europese vakantie aan?
De aanvullende vakantie komt er niet vanzelf: u moet ze zelf aanvragen, en u moet op dat moment nog in dienst zijn. De weg verschilt voor arbeiders en bedienden. Spreek de data van uw vakantie in elk geval vooraf af met uw werkgever, net zoals bij uw gewone vakantie.
Bent u arbeider of niet-zelfstandige kunstenaar, dan dient u de aanvraag in bij uw vakantiefonds of bij de RJV. Daarvoor bestaat een aanvraagformulier dat u samen met uw werkgever invult. Het staat op de pagina over de aanvullende vakantie van de RJV. Bent u bediende, dan vraagt u de aanvullende vakantie aan bij uw werkgever, die ook het vakantiegeld betaalt.
- Controleer of u de aanloopperiode van drie maanden in dit kalenderjaar haalt.
- Gebruik eerst uw gewone vakantiedagen voor dit jaar op, als u die hebt.
- Arbeider: vul het formulier samen met uw werkgever in en stuur het naar uw vakantiefonds of de RJV. Bediende: vraag de dagen aan bij uw werkgever.
- Arbeider: stuur het formulier ten vroegste 15 dagen vóór de laatste week van uw aanloopperiode en uiterlijk op 31 december.
- Arbeider: neem de dagen uiterlijk op 31 december op, want volgens de RJV kunt u aanvullende vakantie niet overdragen naar het volgende vakantiejaar. Bediende: vraag bij uw werkgever na tegen wanneer u de dagen moet opnemen.
Werkt u als arbeider voor werkgevers die bij verschillende vakantiefondsen aangesloten zijn, dan volstaat één aanvraag. Elk fonds betaalt dan een deel, naargelang van de gegevens die het over u heeft. De dagen worden toegekend als volledige dagen, maar u mag ze in halve dagen opnemen als u ze aanvult met een halve dag gewone of aanvullende vakantie, of met een halve dag waarop u toch niet werkt.
Europese vakantie, jeugdvakantie of seniorvakantie?
Naast de aanvullende vakantie bestaan er twee regelingen van de RVA voor wie onvolledige vakantie heeft. De jeugdvakantie is er voor jongeren onder de 25 jaar (op 31 december van het jaar waarin ze afstudeerden) die in datzelfde jaar na hun studies minstens één maand als werknemer hebben gewerkt. Ze nemen die vakantie het jaar daarna op. De seniorvakantie is er voor werknemers uit de privésector die op 31 december van het voorgaande jaar minstens 50 jaar waren en weer aan het werk gaan na volledige werkloosheid of invaliditeit (na een jaar ziekte). Voor die dagen betaalt de RVA een uitkering van 65 % van uw begrensd loon.
Bij jeugd- en seniorvakantie moet u eerst uw gewone betaalde vakantie opgebruiken. Volgens de administratieve instructies voor werkgevers op het portaal van de sociale zekerheid bent u niet verplicht om eerst uw dagen Europese vakantie op te nemen voordat u jeugd- of seniorvakantie neemt. Hebt u op beide recht, bekijk dan vooraf wat elke regeling voor uw loon betekent: de aanvullende vakantie is een voorschot op uw vakantiegeld, de jeugd- of seniorvakantie een uitkering van de RVA. Twijfelt u, vraag het dan na bij uw werkgever of bij uw uitbetalingsinstelling (uw vakbond of de Hulpkas voor Werkloosheidsuitkeringen).
Andere rechten en steun bij een nieuwe job
Een nieuwe job brengt meer met zich mee dan vakantiedagen. Verdient u een bescheiden loon, dan komt u mogelijk in aanmerking voor de Vlaamse jobbonus. Ook de werkbonus is de moeite om na te kijken als u net aan de slag bent. Veel werkgevers geven daarnaast maaltijdcheques of ecocheques.
Of u een eindejaarspremie krijgt en hoe die berekend wordt, leest u in een apart artikel. Wordt u ziek kort na uw start, dan leest u bij het gewaarborgd loon wie u de eerste weken betaalt. En loopt uw contract anders af dan gepland, dan helpen de regels over de opzegtermijn u verder.
Hervat u na een lange ziekte stap voor stap, dan is de progressieve werkhervatting misschien iets voor u, met toestemming van de adviserend arts van uw ziekenfonds. Overweegt u later om minder te werken, bijvoorbeeld voor uw kinderen, dan leest u bij het tijdskrediet welke mogelijkheden er zijn.
