Profylactisch verlof in het onderwijs: wanneer hebt u recht en hoe vraagt u het aan?

22 Oktober 2026 door Isabelle - 8 minuten leestijd
Ontdek op welke steun u recht hebt als werknemer
Bereken mijn steun

Profylactisch verlof: leerkracht telefoneert vanuit huis met haar school

Heeft iemand bij u thuis een besmettelijke ziekte, of bent u zwanger en is er een besmetting op uw school? Dan kunt u als personeelslid in het onderwijs profylactisch verlof krijgen. U blijft dan thuis om de ziekte niet door te geven aan leerlingen en collega’s, en uw salaris wordt doorbetaald. Het is een van de verlofregelingen voor werknemers, in dit geval voor het onderwijspersoneel. Hieronder leest u wie er recht op heeft, hoe u het aanvraagt (bij een zieke huisgenoot via Certimed) en wat het betekent voor uw anciënniteit en uw pensioen.

Wat is profylactisch verlof?

Profylactisch verlof is een afwezigheid die bedoeld is om besmettelijke ziektes op school te voorkomen. U bent zelf niet ziek, maar er is een reële kans dat u besmet raakt en de ziekte doorgeeft aan de leerlingen of aan andere personeelsleden. Daarom laat een arts u voor een bepaalde periode thuisblijven.

U bent dus zelf niet ziek: het verlof is er om de school te beschermen. Volgens Onderwijs Vlaanderen hebt u er in twee gevallen recht op, en blijft u tijdens het verlof administratief in dienstactiviteit.

Voor wie geldt profylactisch verlof in het onderwijs?

De regeling die Onderwijs Vlaanderen beschrijft, geldt voor het personeel van het Vlaamse onderwijs. Het gaat dus om leerkrachten, maar ook om ander personeel van een school of centrum, zoals medewerkers van een CLB of een internaat.

U valt onder deze regeling als u werkt in een van de volgende onderwijsvormen of centra. Werkt u in een andere sector, dan bepaalt uw eigen statuut of arbeidsreglement welke afwezigheden u kunt opnemen. Vraag dat na bij uw personeelsdienst.

  • basisonderwijs en secundair onderwijs;
  • deeltijds kunstonderwijs;
  • centra voor leerlingenbegeleiding (CLB’s) en leersteuncentra;
  • onderwijsinternaten;
  • centra voor basiseducatie en centra voor volwassenenonderwijs.

In welke twee gevallen hebt u recht op profylactisch verlof?

Er zijn twee situaties waarin u profylactisch verlof kunt krijgen. In de eerste situatie is de besmetting bij u thuis, in de tweede is ze op school en bent u zwanger.

Niet u en ook niet uw directeur beslist of u thuisblijft: dat doet in beide gevallen een arts. Wie die arts is, hangt af van de situatie, zoals u hieronder leest.

Een huisgenoot heeft een besmettelijke ziekte

Heeft een inwonend familielid een besmettelijke ziekte, dan bestaat de kans dat u ook ziek wordt en de ziekte meeneemt naar school. Uw behandelende arts verklaart in een medisch attest dat u profylactisch verlof nodig hebt en bepaalt het begin en de duur. Het controleorgaan Certimed moet dat bevestigen.

U bent zwanger en er is een besmettelijke ziekte op school

Bent u zwanger en stelt een CLB-arts vast dat er op uw school een besmetting is, dan beslist de preventieadviseur-arbeidsarts dat u profylactisch verlof krijgt (met uitzonderingen, zie hieronder). Het gaat om deze ziektes:

  • varicella (waterpokken en gordelroos);
  • rubella (rodehond);
  • mazelen;
  • bof (dikoor);
  • een andere ziekte die in het draaiboek infectieziekten voor de CLB’s staat.
Belangrijk
Bent u zwanger en werd u al van het werk verwijderd wegens moederschapsbescherming? Dan valt u volgens Onderwijs Vlaanderen niet onder de profylactische maatregelen. Uw verwijdering loopt dan via de regeling voor moederschapsbescherming.

Profylactisch verlof, moederschapsbescherming of beroepsziekte: wat is het verschil?

Voor zwangere personeelsleden bestaan er drie regelingen die op elkaar lijken: profylactisch verlof, moederschapsbescherming en een verwijdering omdat u bedreigd bent door een beroepsziekte. Welke regeling voor u geldt, hangt af van de ziekte en van het soort school waar u werkt.

Zwangere personeelsleden in het gewoon lager onderwijs en het gewoon secundair onderwijs worden voor infectieziektes niet als “bedreigd door een beroepsziekte” beschouwd. Stelt de CLB-arts daar varicella, rubella, mazelen of bof vast, dan krijgt u profylactisch verlof voor de duur van de ziekte op school. Wie met kleuters of met risicodragende leerlingen werkt, bijvoorbeeld in het buitengewoon lager onderwijs, valt voor een aantal infectieziektes onder de regeling voor een bedreiging door een beroepsziekte, niet onder profylactisch verlof.

Voorbeeld: op een lagere school is een leerling besmet met het humaan parvovirus (de vijfde ziekte). De arbeidsarts verwijdert een zwangere leerkracht zolang de besmetting duurt. Dat is geen profylactisch verlof en ook geen bedreiging door een beroepsziekte, maar een verwijdering wegens moederschapsbescherming. Die leerkracht wordt daardoor niet automatisch van arbeid vrijgesteld. Meer over de rechten van zwangere werkneemsters leest u bij het moederschapsverlof.

Bekijk welke steun er voor uw gezin bestaat
Controleer uw rechten

Wat gebeurt er met uw salaris, anciënniteit en pensioen?

Het belangrijkste eerst, voor wie zich zorgen maakt over het gezinsbudget: tijdens profylactisch verlof wordt uw salaris doorbetaald. Administratief bent u in dienstactiviteit.

Ook voor uw loopbaan telt het verlof mee: voor uw anciënniteit en voor uw pensioen. Hoe precies, hangt af van uw statuut:

  • Geldelijke anciënniteit en dienstanciënniteit: profylactisch verlof telt mee, ongeacht uw statuut.
  • Vastbenoemde personeelsleden: het verlof telt ook mee voor uw sociale anciënniteit.
  • Tijdelijke personeelsleden: het verlof telt mee voor de berekening van het aantal dagen ziekteverlof waarop u recht hebt.
  • Pensioen: het verlof telt mee voor uw recht op en de berekening van uw rustpensioen.

Meer informatie over de invloed van dit verlof op uw pensioen vindt u bij de Federale Pensioendienst. Hoe een wettelijk pensioen in het algemeen wordt berekend, leest u bij pensioen berekenen.

Hoe vraagt u profylactisch verlof aan?

De aanvraag verloopt anders naargelang de besmetting bij u thuis of op school is. Bij een zieke huisgenoot neemt u zelf het initiatief. Bij een zwangerschap en een besmetting op school zet de directie de stappen.

In beide gevallen is het belangrijk dat u snel handelt en uw school meteen op de hoogte brengt. Zo kan de school samen met het CLB de nodige maatregelen nemen.

Bij een besmettelijke ziekte bij u thuis

  1. Verwittig meteen de directeur van uw school of centrum.
  2. Laat uw arts het medisch attest invullen en vermelden in vak I dat het om een aanvraag van profylactisch verlof gaat.
  3. Voeg een attest van de arts van uw familielid toe, waarin die verklaart dat profylactische maatregelen nodig zijn.
  4. Stuur beide documenten naar het controleorgaan Certimed.
  5. Certimed gaat na of de ziekte van uw familielid echt aanleiding geeft tot profylactische maatregelen en of de duur medisch verantwoord is.

Het formulier voor het medisch attest vindt u op de pagina over profylactisch verlof van Onderwijs Vlaanderen. Daar staan ook de regels voor directies en schoolbesturen.

Bij een zwangerschap en een besmetting op school

  1. De directie van uw school verwittigt het CLB.
  2. De directie stuurt u door naar de preventieadviseur-arbeidsarts.
  3. De arbeidsarts geeft u profylactisch verlof zolang de ziekte op school duurt. De CLB-arts bepaalt hoe lang die periode is.
Werkt u in meer dan één school? Volgens Onderwijs Vlaanderen is profylactisch verlof een persoonsgebonden dienstonderbreking die geldt voor al uw opdrachten, niet alleen voor de school waar de besmetting is.

Hoe lang duurt profylactisch verlof?

De duur van profylactisch verlof wordt telkens medisch bepaald. Het is dus niet uw directeur en ook niet u zelf die beslist hoe lang u thuisblijft.

Bij een zieke huisgenoot legt uw arts het begin en de duur vast in het medisch attest, en Certimed bevestigt dat. Bij een zwangerschap duurt het verlof zolang de ziekte op school duurt, en die ziekteperiode bepaalt de CLB-arts.

Wat doet de school bij een besmettelijke ziekte?

In het basis- en secundair onderwijs zijn de school en het CLB samen verantwoordelijk voor de preventieve maatregelen tegen besmettelijke ziektes. Ouders, de huisarts of de schooldirectie melden een besmetting aan het CLB, en de CLB-arts moet zo snel mogelijk op de hoogte zijn.

De schooldirecteur neemt contact op met het CLB als een leerling besmet is, als hij vermoedt dat een leerling of personeelslid besmet is en als een huisgenoot van een leerling of personeelslid besmet is. De directie kan geen maatregelen nemen zonder overleg met de CLB-arts. Voor besmettingen bij het schoolpersoneel is de arbeidsgeneeskundige dienst van de werkgever verantwoordelijk.

Wilt u thuisblijven om voor een ziek gezinslid te zorgen?

Profylactisch verlof is bedoeld om besmetting te voorkomen, niet om voor een ziek gezinslid te zorgen. Wilt u thuisblijven om iemand bij te staan, dan bestaan er andere verloven. Welke voor u gelden, hangt af van uw statuut: vraag het na bij uw school of via Mijn Onderwijs Personeel.

Werkt u niet in het onderwijs maar als werknemer met een arbeidsovereenkomst in de privésector, dan kunt u kijken naar verlof voor medische bijstand, palliatief verlof of zorgverlof. Elk van die regelingen heeft zijn eigen voorwaarden, die u op de pagina zelf vindt.

Vragen over uw eigen dossier als personeelslid stelt u eerst aan uw school of centrum. U kunt ook in Mijn Onderwijs Personeel een bericht sturen naar het Agentschap voor Onderwijsdiensten.

Aandacht
Deze informatie is gebaseerd op wat Onderwijs Vlaanderen publiceert over profylactisch verlof voor het onderwijspersoneel. Of u in uw situatie recht hebt, beslist de arts, de arbeidsarts of Certimed. Werkt u in het hoger onderwijs of in een andere sector, dan kunnen andere regels gelden.

Isabelle is redacteur bij Mijntoeslagen.be en schrijft over hulpverlening en administratie in Vlaanderen. Voel je vrij om contact met haar op te nemen in het commentaargedeelte als je vragen hebt.


Stel een vraag aan onze deskundige

Ons algoritme berekent voor welke steun u in aanmerking komt

Simuleer gratis mijn hulpmiddelen