Bij budgetbeheer neemt een maatschappelijk werker van het OCMW of van een CAW tijdelijk uw betalingen over. Uw inkomen komt op een aparte rekening, de hulpverlener betaalt uw huur, energie en schulden, en u krijgt zelf leefgeld voor uw boodschappen. De begeleiding zelf is gratis; voor de rekeningen betaalt u wel administratiekosten. Budgetbeheer is een van de manieren om uw gezinsfinanciën weer onder controle te krijgen, met of zonder schulden: van het verschil met budgetbegeleiding tot de aanvraag en het stoppen.
Wat is budgetbeheer bij het OCMW?
Budgetbeheer is een vorm van hulp waarbij een hulpverlener uw geldzaken en betalingen een tijd in uw plaats regelt. Meestal is dat een maatschappelijk werker van het OCMW of Sociaal Huis van uw gemeente, maar ook een CAW biedt budgetbeheer aan. Het doel is dat u weer rust krijgt en dat uw vaste rekeningen op tijd betaald worden.
Uw inkomen komt dan niet meer op uw eigen rekening, maar op een budgetbeheerrekening die de hulpverlener beheert. Daarmee betaalt hij of zij uw vaste kosten, zoals huur, energie en schoolkosten, en de afbetalingen van eventuele schulden. U krijgt zelf een deel van uw inkomen: het leefgeld. Stap voor stap neemt u uw betalingen daarna weer zelf in handen.
Budgetbeheer kan met en zonder schulden. Het is dus niet alleen bedoeld voor wie al achterstallen heeft: ook wie vooral het overzicht kwijt is over inkomsten en uitgaven, kan erom vragen. Hebt u wel schulden, dan probeert de hulpverlener daarnaast een afbetalingsplan af te spreken met uw schuldeisers. Dat heet schuldbemiddeling.
Budgetbeheer of budgetbegeleiding: wat is het verschil?
Het OCMW en het CAW bieden twee vormen van hulp bij uw budget aan. Bij budgetbegeleiding blijft u zelf verantwoordelijk voor uw bankrekening en doet u zelf al uw betalingen. Een hulpverlener maakt samen met u een budgetplan en overloopt met u elke maand uw post, uw facturen en uw betalingen. U krijgt tips en advies, maar u beslist en betaalt zelf.
Bij budgetbeheer gaat de hulp een stap verder: de hulpverlener ontvangt uw inkomsten en voert de betalingen voor u uit. Dat is zinvol als het u niet lukt om u aan een budgetplan te houden of om uw rekeningen op tijd te betalen. Budgetbegeleiding is gratis. Bij budgetbeheer betaalt u wel bankkosten voor de rekeningen.
| Vraag | Budgetbegeleiding | Budgetbeheer |
| Wie doet de betalingen? | U zelf | De hulpverlener, voor u |
| Waar komt uw inkomen op? | Op uw eigen rekening | Op een budgetbeheerrekening |
| Wat krijgt u zelf? | Advies en een budgetplan | Leefgeld voor dagelijkse uitgaven |
| Wat kost het? | Gratis | Gratis begeleiding, wel bankkosten voor de rekeningen |
| Waar vraagt u het aan? | OCMW of CAW | OCMW of CAW |
Voor wie is budgetbeheer bedoeld?
Budgetbeheer is bedoeld voor u als het u moeilijk valt om het overzicht te houden over uw inkomsten en uitgaven, of als u niet meer weet welke factuur u eerst moet betalen. U hebt dan nood aan professionele hulp waarbij iemand tijdelijk, en met uw toestemming, het beheer van uw budget overneemt. Vindt u het vooral moeilijk om u aan een budgetplan te houden en uw rekeningen op tijd te betalen, dan is budgetbeheer mogelijk een betere oplossing dan budgetbegeleiding.
Budgetbeheer is een vrijwillige afspraak. De maatschappelijk werker bekijkt eerst samen met u welke hulp het best past en doet u een voorstel. U beslist zelf of u daarop ingaat. Pas als u op het voorstel ingaat en het formulier ondertekent, kan het budgetbeheer starten. Het OCMW of CAW bekijkt dus samen met u of deze hulp bij uw situatie past.
Hoe vraagt u budgetbeheer aan bij het OCMW of CAW?
U neemt zelf contact op met het OCMW of Sociaal Huis van uw gemeente, of met het CAW in uw buurt, en zegt dat u een vraag hebt over budgetbeheer. Het adres van uw OCMW of CAW vindt u op de Sociale Kaart. Een maatschappelijk werker ontvangt u en bekijkt samen met u uw situatie.
Breng naar dat eerste gesprek zo veel mogelijk documenten mee. Hebt u nog niet alles bij elkaar, dan is dat geen probleem: de maatschappelijk werker helpt u om de papieren te verzamelen en kan nog bijkomende stukken vragen. Dit brengt u best mee:
- uw identiteitskaart;
- een lijst van uw maandelijkse uitgaven, zoals huur, energie en telefonie;
- een lijst van uw jaarlijkse uitgaven, zoals verzekeringen;
- een overzicht van de inkomsten van uzelf en van uw gezinsleden;
- een lijst van uw schulden en van de afbetalingsplannen die al lopen.
Wat gebeurt er na het eerste gesprek?
Samen met de hulpverlener maakt u een budgetplan. Daarin staan uw inkomsten, uw vaste kosten en uw andere uitgaven. U bekijkt samen op welke kosten u kunt besparen, of u recht hebt op sociale voordelen of premies en hoe u grote kosten kunt betalen.
Gaat u akkoord met budgetbeheer, dan ondertekent u een instemmingsformulier. Daarin staan uw rechten en plichten. U geeft de hulpverlener ook een volmacht, zodat die de nodige rekeningen kan openen en uw betalingen kan uitvoeren. Vraag gerust uitleg bij elke afspraak in dat formulier voordat u tekent.
Hoe werkt budgetbeheer met uw rekeningen en uw leefgeld?
Bij budgetbeheer opent de hulpverlener met uw volmacht een aantal rekeningen. Zo is duidelijk welk geld naar uw vaste kosten gaat en welk geld u zelf mag uitgeven. U krijgt geen bedrag dat voor iedereen hetzelfde is: het leefgeld hangt af van uw eigen budget, dus van uw inkomen en uw vaste lasten.
Spreek goed af welke uitgaven de hulpverlener betaalt en wat u zelf met uw leefgeld moet betalen. Zo vermijdt u dat een factuur tussen twee stoelen valt of twee keer betaald wordt. Dit zijn de rekeningen die u bij budgetbeheer kunt krijgen.
De budgetbeheerrekening
Al uw inkomsten komen op deze rekening. De hulpverlener betaalt met dit geld uw vaste kosten en uw schulden. U kunt deze rekening zelf inkijken, zodat u kunt nagaan wat er betaald is.
De afnamerekening met uw leefgeld
De hulpverlener stort een deel van uw inkomsten op de afnamerekening. Dat is uw leefgeld, waarmee u zelf boodschappen, kleding, ontspanning en andere dagelijkse kosten betaalt. Deze rekening kan niet onder nul gaan: u kunt dus niet meer uitgeven dan het leefgeld dat erop staat.
De spaarrekening
Soms opent de hulpverlener ook een spaarrekening. Daarop wordt geld gestort om te sparen. Samen met de hulpverlener beslist u hoeveel en waarvoor u spaart.
Wat kost budgetbeheer?
De begeleiding door de maatschappelijk werker van het OCMW of het CAW is gratis. U betaalt de hulpverlener dus niets voor zijn of haar werk. Wel betaalt u administratiekosten voor de rekeningen die bij budgetbeheer geopend worden, in de vorm van maandelijkse bankkosten.
Hoeveel die bankkosten bedragen, vraagt u best bij het eerste gesprek na, zodat u het bedrag kunt opnemen in uw budgetplan. Budgetbegeleiding, waarbij u zelf uw rekening blijft beheren, is gratis.
Hoe lang duurt budgetbeheer en hoe stopt u ermee?
Budgetbeheer is bedoeld als tijdelijke hulp. De bedoeling is dat u stap voor stap weer zelf uw betalingen doet. Hoe snel dat gaat, hangt af van uw situatie en bespreekt u met uw hulpverlener.
U kunt budgetbeheer zelf stoppen wanneer u dat wilt. Bespreek wel eerst met uw hulpverlener hoe en wanneer u dat het best doet. Zo kunt u samen afspreken hoe de overgang verloopt.
Budgetbeheer, schuldbemiddeling of bewindvoering: wat past bij u?
Naast budgetbeheer bestaan er nog andere vormen van hulp bij geld en schulden. Sommige gaan via het OCMW of het CAW, andere via een vrederechter, de arbeidsrechtbank of een volmacht aan iemand die u vertrouwt. Welke vorm bij u past, bespreekt u met de maatschappelijk werker.
Bij schuldbemiddeling probeert een schuldbemiddelaar met uw schuldeisers een regeling te treffen over de betaling van uw schulden. Zijn uw schulden erg hoog of langdurig en volstaat dat niet, dan kunt u een collectieve schuldenregeling aanvragen bij de arbeidsrechtbank. Ook in een collectieve schuldenregeling krijgt u leefgeld. Daarnaast zijn er nog deze mogelijkheden:
- Bankvolmacht: u geeft iemand die u vertrouwt, zoals uw partner of een familielid, volmacht over uw bankrekening. Dat is gratis.
- Zorgvolmacht: u duidt zelf een of meer personen aan die in uw plaats beslissen over uw geld en bezittingen. De opmaak en de registratie kosten geld.
- Bewindvoering: een vrederechter stelt een bewindvoerder aan die uw geld, uw bezittingen en/of uw welzijn beschermt. De bewindvoerder krijgt daarvoor een jaarlijkse vergoeding.
Welke steun kan het OCMW nog voor u bekijken?
Tijdens het budgetbeheer gaat de hulpverlener na of u recht hebt op sociale voordelen of premies die uw vaste kosten verlagen. Dat kan uw budget soms meer verlichten dan een besparing op andere uitgaven. Denk aan het sociaal energietarief voor gas en elektriciteit, het sociaal tarief voor water of de verhoogde tegemoetkoming bij uw ziekenfonds.
Verwarmt u met huisbrandolie (stookolie), lamppetroleum of bulkpropaangas, dan kunt u bij het OCMW van uw gemeente een verwarmingstoelage van het Sociaal Verwarmingsfonds aanvragen, binnen de 60 dagen na de levering. Het OCMW kijkt na of u daar recht op hebt. Betaalt u uw energie via Prepaid bij Fluvius, lees dan meer over Prepaid, vroeger de budgetmeter. Hebt u een huurachterstal, bespreek dat dan bij het eerste gesprek.
Lukt het u niet meer om voldoende eten te kopen, dan kan een sociale kruidenier of een voedselpakket helpen. Is uw inkomen te laag om menswaardig te leven, dan kan het OCMW ook nagaan of u recht hebt op een leefloon. Hebt u een juridisch probleem met een schuldeiser, dan kunt u terecht bij een pro-Deoadvocaat.
