Palliatief verlof in 2026: voorwaarden, duur, uitkering en aanvraag

Met palliatief verlof kunt u uw job tijdelijk volledig stopzetten of minder uren werken om iemand in de laatste levensfase bij te staan, terwijl de RVA een forfaitaire onderbrekingsuitkering betaalt. Het is een thematisch verlof voor werknemers uit de privésector en voor een groot deel van de openbare sector, en een familieband met de patiënt is niet vereist. Hierna vindt u wie het verlof kan opnemen, welke drie regelingen bestaan, hoe lang het loopt, wat de uitkering inhoudt en hoe u de aanvraag correct indient, samen met de verwante verlofstelsels voor wie zijn rechten als werknemer volledig in kaart wil brengen.

Wat is palliatief verlof precies?

Palliatief verlof is een van de thematische verloven in België, naast het ouderschapsverlof, het verlof voor medische bijstand en het mantelzorgverlof. Het doel is helder: u krijgt tijd om iemand te begeleiden die lijdt aan een ongeneeslijke ziekte en zich in een terminale fase bevindt, zonder dat u daarvoor ontslag moet nemen. Tijdens die periode wordt uw arbeidsovereenkomst geschorst of verminderd, maar ze blijft juridisch bestaan, met de bescherming en de anciënniteit die daarbij horen.

Het gaat om bijstand in de ruime zin: niet alleen medische verzorging, maar ook sociale, administratieve, psychologische en morele ondersteuning. U hoeft dus geen zorgverlener te zijn en u hebt evenmin een RIZIV-nummer nodig. In de praktijk betekent dat: aanwezig zijn, vervoer regelen, contact houden met de huisarts of de thuisverpleging, papieren in orde brengen of gewoon waken. De wetgever hield die invulling bewust breed, omdat de noden in een palliatieve situatie sterk verschillen van gezin tot gezin.

Het grote verschil met een dag sociaal verlof of met sollicitatieverlof zit in de afdwingbaarheid. De wet omschrijft palliatief verlof als een recht van de werknemer: uw werkgever kan het in de regel niet weigeren en ook niet uitstellen. Bij educatief verlof speelt de organisatie van het werk wel mee. Daarnaast is er een financiële compensatie: u verliest uw loon voor de geschorste uren, maar de RVA betaalt een forfaitaire onderbrekingsuitkering die een deel van dat inkomensverlies opvangt.

Voor wie kunt u palliatief verlof opnemen?

Op dit punt is de regeling ruimer dan de meeste andere zorgverloven. De wetgeving vraagt geen enkele verwantschap tussen u en de zieke persoon. U kunt het verlof dus opnemen voor uw partner, uw ouder of uw kind, maar evengoed voor een buur, een vriend of een collega. Bij het verlof voor medische bijstand ligt dat anders: daar moet de patiënt een gezinslid zijn of een familielid tot de tweede graad. Wie voor iemand buiten de eigen familie zorgt, heeft daarom vaak alleen met deze regeling een werkbare oplossing.

De patiënt hoeft ook niet bij u thuis te wonen. De zorg mag plaatsvinden bij u thuis, bij de patiënt, in een woonzorgcentrum of in het ziekenhuis. Wat wel telt, is de medische situatie: de behandelende arts moet bevestigen dat de betrokkene palliatieve zorg nodig heeft, dus dat de behandeling niet langer op genezing gericht is. Die inschatting maakt de arts, niet u en zeker niet uw werkgever. Uw nationaliteit speelt geen rol zolang u wettelijk tewerkgesteld bent in België. Wie daarnaast zijn verblijfssituatie regelt, vindt de stappen rond de Belgische nationaliteit in een aparte gids.

Wie niet als werknemer aan de slag is, valt buiten dit stelsel. Uitkeringsgerechtigde werklozen met een werkloosheidsuitkering volgen eigen regels rond beschikbaarheid en vrijstelling, en zelfstandigen hebben een apart systeem van mantelzorguitkering via hun sociaal verzekeringsfonds en het RSVZ. Voor statutaire ambtenaren gelden soms afwijkende regels van hun bestuur. Vraag uw exacte situatie na bij de RVA of bij uw personeelsdienst vóór u iets ondertekent.

Welke vormen van palliatief verlof bestaan er?

De regeling bestaat in drie regelingen en u kiest zelf welke het best past bij de zorgsituatie en bij uw budget. De volledige schorsing betekent dat u tijdelijk helemaal stopt met werken. De halftijdse vermindering brengt uw prestaties terug tot de helft van een voltijdse betrekking. De vermindering met een vijfde komt neer op één dag per week of op twee halve dagen. Die laatste regeling is vaak de meest haalbare wanneer u de zorg deelt met familie of vrienden en toch een groot deel van uw loon wil behouden.

Niet elke regeling staat voor iedereen open. Voor de volledige schorsing speelt uw arbeidsregime in de regel geen rol. Voor de halftijdse vermindering moet u volgens de regelgeving minstens 3/4 (drie kwart) tewerkgesteld zijn op het moment van de aanvraag, en voor de 1/5-vermindering is in de regel een voltijdse betrekking vereist. De RVA controleert die toegangsvoorwaarden op basis van uw arbeidsovereenkomst en uw recentste loonbrieven, dus kijk ze na vóór u een keuze meedeelt. Werkt u met meerdere deeltijdse contracten, dan wordt elk contract afzonderlijk beoordeeld.

Het bedrag van de uitkering volgt de gekozen regeling: hoe groter de vermindering, hoe hoger de forfaitaire tussenkomst van de RVA, maar ook hoe groter het nettoloonverlies. Werkt u in een kleine onderneming, houd er dan rekening mee dat de toegang tot bepaalde deeltijdse regelingen beperkter kan zijn, afhankelijk van de sector en de collectieve arbeidsovereenkomst. Vraag dat na bij uw personeelsdienst of bij uw vakbondsafgevaardigde vóór u het medisch attest indient.

Hoeveel bedraagt de RVA-uitkering bij palliatief verlof?

Tijdens uw palliatief verlof betaalt uw werkgever geen loon voor de uren die u niet presteert. In de plaats daarvan kent de RVA een onderbrekingsuitkering toe. Het gaat om een forfaitair maandbedrag: het hangt niet af van uw loon, en een kaderlid en een arbeider met hetzelfde arbeidsregime krijgen precies hetzelfde. Wat het bedrag wel bepaalt, is de gekozen vorm (volledig, halftijds of 1/5) en uw gezinssituatie. Volgens de barema’s van de RVA ligt het forfait bij bepaalde regelingen hoger voor alleenwonenden, en soms speelt ook uw leeftijd mee.

De exacte bedragen worden geïndexeerd en er wordt bedrijfsvoorheffing op ingehouden, zodat het nettobedrag op uw rekening lager ligt dan het brutobedrag op de berekeningsnota. Raadpleeg voor de actuele cijfers steeds de officiële infobladen van de RVA: die worden bij elke indexering aangepast en vormen de enige betrouwbare referentie. Houd er in uw budget ook rekening mee dat de eerste betaling enkele weken op zich kan laten wachten, want de RVA moet eerst het dossier van uw werkgever ontvangen. Sommige sectoren voorzien daarbovenop in een aanvullende vergoeding via het sociaal fonds; dat staat los van de RVA en vraagt u apart aan.

De uitkering wordt maandelijks gestort, meestal in de loop van de maand die volgt op de maand waarop ze betrekking heeft. U kunt ze niet combineren met een volledige werkloosheidsuitkering of met een ziekte-uitkering van uw mutualiteit voor dezelfde periode. Combineert u het verlof met een tweede job of met een zelfstandige activiteit in bijberoep, dan gelden strikte cumulatieregels die u vooraf het best schriftelijk laat bevestigen door de RVA.

Palliatief verlof aanvragen: stap voor stap

De aanvraag loopt via twee sporen die u niet mag verwarren: één spoor naar uw werkgever om het verlof zelf te openen, en één spoor naar de RVA om de uitkering te krijgen. Wie enkel het attest aan de werkgever bezorgt, heeft wel verlof maar geen inkomen. Wie enkel een dossier bij de RVA opent zonder attest bij de werkgever, krijgt een weigering. In de praktijk zet u beide stappen het best in dezelfde week.

Alles begint bij het medisch attest van de behandelende arts van de patiënt. Dat attest bevestigt dat u zich bereid verklaart palliatieve zorg te verlenen aan iemand die zulke zorg nodig heeft; de identiteit van de patiënt staat er niet op. Bezorg het tegen ontvangstbewijs of aangetekend, zodat u later kunt bewijzen wanneer uw werkgever op de hoogte was. Vraag meteen ook een schriftelijke bevestiging van de begindatum, de einddatum en de gekozen regeling: dat document hebt u nodig bij betwisting en het versnelt de behandeling bij de RVA.

Het formulier voor de uitkering dient u in bij het werkloosheidsbureau van de RVA van uw woonplaats. De snelste weg is de online aanvraag met uw eID of itsme, want dan haalt de RVA een deel van de gegevens automatisch op bij uw werkgever en bij de Kruispuntbank. Dien de aanvraag zo snel mogelijk na de start van het verlof in: een laattijdige aanvraag kan uw recht op uitkering in de tijd beperken, volgens de termijnen in de reglementering van de RVA. De formulieren en de infobladen staan op de officiële website van de RVA.

Welke documenten houdt u het best bij de hand?

Een dossier dat volledig binnenkomt, wordt merkbaar sneller behandeld. Zorg dat u beschikt over uw rijksregisternummer, een rekeningnummer op uw naam, het medisch attest, de schriftelijke bevestiging van uw werkgever met begin- en einddatum, en een bewijs van uw arbeidsregime (arbeidsovereenkomst of recente loonbrief). Woont er een kind ten laste in uw gezin en wordt er voor dat kind een identiteitsbewijs gevraagd, dan komt de Kids-ID daarvoor in aanmerking. Bewaar van elk document een kopie: bij een controle achteraf ligt de bewijslast vaak bij u.

Hoe lang duurt het verlof en hoe verlengt u het?

Palliatief verlof is bewust kort en verlengbaar opgevat, omdat een palliatieve situatie zelden precies te plannen valt. U opent het voor een eerste periode van één maand, die u daarna tot tweemaal met een maand kunt verlengen voor dezelfde patiënt, tot een wettelijk maximum van 3 maanden per patiënt. Dat maximum ligt vast sinds 1 februari 2017 en wordt niet geïndexeerd. Controleer uw resterende recht vóór u verlengt, want een aanvraag boven het maximum wordt geweigerd en dan riskeert u een periode zonder loon en zonder uitkering.

Voor elke verlenging hebt u een nieuw medisch attest nodig dat u opnieuw aan uw werkgever bezorgt, plus een aangepaste aanvraag bij de RVA. Belangrijk om te weten: het verlof loopt in de regel door tot het einde van de aangevraagde periode, ook als de patiënt eerder overlijdt. Zo hebt u tijd voor de praktische en emotionele nasleep, zonder dat u van de ene dag op de andere weer op het werk moet staan. Wilt u toch vroeger hervatten, dan regelt u dat in onderling akkoord met uw werkgever en verwittigt u meteen de RVA, zodat de uitkering correct stopt en er niets teruggevorderd wordt.

Evolueert de situatie naar een langdurige zorgnood die niet meer palliatief is, dan bekijkt u het best de overstap naar tijdskrediet met motief zorg of naar het verlof voor medische bijstand: die laten allebei langere periodes toe. Vraag die overstap aan vóór het einde van uw lopende periode, om een gat in uw uitkering te vermijden. Blijft u nadien zonder werk, bijvoorbeeld na een collectief ontslag, dan gelden de gewone regels rond de werkloosheidsuitkering en kunt u sollicitatieverlof opnemen zodra u in opzeg bent.

Bescherming, loopbaan en gevolgen voor uw rechten

Wie een thematisch verlof opneemt, geniet ontslagbescherming. Uw werkgever mag u tijdens de beschermde periode niet ontslaan om een reden die verband houdt met de uitoefening van dat recht. Een ontslag om een voldoende reden die losstaat van het verlof blijft mogelijk, bijvoorbeeld een herstructurering, maar de bewijslast ligt bij de werkgever. Slaagt hij daar niet in, dan kan een forfaitaire beschermingsvergoeding verschuldigd zijn. Twijfelt u over een document dat men u voorlegt, neem dan contact op met uw vakbond of met de Algemene Directie Toezicht op de Sociale Wetten vóór u tekent.

Op het vlak van sociale rechten blijft u tijdens het verlof verzekerd voor geneeskundige verzorging via uw mutualiteit. Periodes van thematisch verlof worden in de regel gelijkgesteld voor uw pensioen, en dat is een wezenlijk verschil met gewoon onbetaald verlof, waar u loopbaanjaren verliest. De precieze impact op uw vakantiegeld, uw eindejaarspremie en de berekening van uw latere pensioen hangt af van uw sector en van de duur van de onderbreking; de Federale Pensioendienst en de FOD Sociale Zekerheid geven daarover uitsluitsel op basis van uw loopbaandossier.

Daalt uw gezinsinkomen tijdelijk sterk, dan loont het de moeite om andere rechten te laten nakijken. Denk aan de huursubsidie en de bijbehorende aanvraagprocedure, aan het sociaal tarief voor internet en telefonie, aan de bedragen van het Groeipakket of aan de eenoudertoeslag voor alleenstaande ouders. Verzorgt u iemand met een erkende handicap, dan zijn ook de inkomensvervangende tegemoetkoming en de btw-regels voor een aangepast voertuig het bekijken waard.

Palliatief verlof vergeleken met andere zorgverloven

Veel werknemers verwarren de zorgformules. Ze lijken op elkaar, maar ze verschillen op drie punten: de band met de patiënt, de duur en de flexibiliteit. Palliatief verlof is het kortste en het meest toegankelijke, want het vraagt geen verwantschap en de werkgever kan het in de regel niet weigeren. Het verlof voor medische bijstand duurt langer, maar is voorbehouden aan gezins- en familieleden en veronderstelt een zwaar zieke persoon, zonder dat er sprake hoeft te zijn van een terminale fase. Mantelzorgverlof vraagt dan weer een erkenning als mantelzorger via uw ziekenfonds, en die erkenning kan enkele weken duren.

De tabel hieronder helpt u kiezen, maar ze vervangt geen individueel advies. Laat uw situatie bevestigen door de RVA of door de sociale dienst van uw werkgever vóór u een aanvraag indient, zeker wanneer u van de ene regeling naar de andere wil overstappen zonder onderbreking van de uitkering. Denk er ook aan dat collectieve arbeidsovereenkomsten in uw sector gunstiger regels kunnen bevatten dan het wettelijke minimum.

Werkt u in de openbare sector, dan gelden vaak eigen statutaire regels met andere duurtijden en andere formulieren; uw personeelsdienst is daar de eerste gesprekspartner. Combineert u werk met een opleiding, bekijk dan samen met uw werkgever hoe uw educatief verlof zich verhoudt tot de periode van palliatief verlof. Zorgt u voor een naaste in het buitenland, dan blijft het Belgische stelsel van toepassing zolang uw arbeidsovereenkomst in België loopt, maar vraag het medisch attest dan tijdig op, want een buitenlands document moet soms vertaald worden.

Goede informatie vooraf voorkomt een gat in uw inkomen: laat uw situatie bevestigen door de RVA of uw personeelsdienst voor u een keuze maakt.