Bevolkingsonderzoek naar kanker in Vlaanderen (2026): voor wie, hoe vaak en wat het u kost

13 November 2026 door Isabelle - 10 minuten leestijd
Ontdek op welke steun u recht hebt
Bereken mijn steun

Bevolkingsonderzoek naar kanker: vrouw leest aan de keukentafel een uitnodiging voor het bevolkingsonderzoek

Het bevolkingsonderzoek naar kanker is een preventief gezondheidsonderzoek van de Vlaamse overheid dat u weinig of niets kost. Komt u in aanmerking, dan krijgt u een gratis screeningsmammografie (vrouwen van 50 tot en met 69 jaar) of een gratis stoelgangtest (mannen en vrouwen van 50 tot en met 74 jaar). Voor het uitstrijkje (vrouwen van 25 tot en met 64 jaar) betaalt u alleen het remgeld van de consultatie. Hieronder leest u wie een uitnodiging krijgt, hoe vaak, wat u zelf nog betaalt en wat er gebeurt als het resultaat afwijkend is.

Wat is het bevolkingsonderzoek naar kanker in Vlaanderen?

Een bevolkingsonderzoek is een onderzoek voor mensen zonder klachten, om kanker of een voorstadium ervan vroeg op te sporen. Het Centrum voor Kankeropsporing (CvKO) is in Vlaanderen het expertisecentrum voor de bevolkingsonderzoeken naar kanker en stuurt de uitnodigingen. Er zijn drie bevolkingsonderzoeken naar kanker: borstkanker, dikkedarmkanker en baarmoederhalskanker.

Financieel scheelt dat flink: de mammografie en de stoelgangtest zijn gratis, en voor het uitstrijkje betaalt u hoogstens het remgeld van een consultatie, als u de aanbevolen frequentie naleeft. Voor de gratis mammografie moet u wel bij een Belgisch ziekenfonds aangesloten zijn. Hebt u wel klachten, ga dan meteen naar uw huisarts en wacht niet op een uitnodiging.

Bevolkingsonderzoek Voor wie Hoe vaak Wat betaalt u?
Borstkanker (screeningsmammografie) Vrouwen van 50 tot en met 69 jaar Om de twee jaar Niets, ook geen remgeld
Dikkedarmkanker (stoelgangtest) Mannen en vrouwen van 50 tot en met 74 jaar Om de twee jaar Niets: de test komt gratis per post
Baarmoederhalskanker (uitstrijkje) Vrouwen van 25 tot en met 29 jaar Om de drie jaar Alleen het remgeld van de consultatie
Baarmoederhalskanker (uitstrijkje) Vrouwen van 30 tot en met 64 jaar Om de vijf jaar Alleen het remgeld van de consultatie

Hoe werkt het bevolkingsonderzoek borstkanker?

Bent u een vrouw van 50 tot en met 69 jaar, dan stuurt het CvKO u elke twee jaar een uitnodiging voor een screeningsmammografie, via My eBox of per post. Die uitnodiging geldt als voorschrift en bevat meteen een voorstel van afspraak in een erkende mammografische eenheid. Komt die afspraak u niet uit, dan kunt u ze wijzigen via het gratis nummer 0800 60 160.

Meedoen is volledig gratis als u bij een Belgisch ziekenfonds bent aangesloten en in orde bent met uw bijdrage: u betaalt geen remgeld. De ziekteverzekering en de Vlaamse overheid betalen het onderzoek volledig. U kunt ook deelnemen met een voorschrift van uw arts met de vermelding “screeningsmammografie”, als u in aanmerking komt.

Wie krijgt geen uitnodiging?

U wordt niet uitgenodigd voor het bevolkingsonderzoek borstkanker als:

  • u al voor borstkanker in behandeling bent;
  • u de voorbije tien jaar de diagnose borstkanker kreeg;
  • u de voorbije twee jaar al een mammografie liet nemen;
  • u jonger bent dan 50 jaar of ouder dan 69 jaar.

Wanneer is de mammografie niet gratis?

Liet u in het huidige of het vorige kalenderjaar al een screeningsmammografie nemen in het programma van Vlaanderen, Wallonië of Brussel, dan kunt u nu niet gratis deelnemen. Tussen twee gratis mammografieën moet minstens één volledig kalenderjaar liggen.

Bent u niet bij een Belgisch ziekenfonds aangesloten, dan stuurt de mammografische eenheid u een factuur. Normaal betaalt u die eerst zelf, waarna u de kosten geheel of gedeeltelijk kunt terugvragen bij uw eigen verzekering of uw buitenlands ziekenfonds. Hebt u van het OCMW een attest voor dringende medische hulp, dan kan de betaling met dat attest geregeld worden. Elk OCMW hanteert daarvoor eigen regels, dus neem vooraf contact op.

Hoe doet u de stoelgangtest voor dikkedarmkanker?

Mannen en vrouwen krijgen elke twee jaar een gratis stoelgangtest in de bus, vanaf het jaar waarin ze 50 jaar worden tot en met het jaar waarin ze 74 jaar worden. Het pakket bevat een uitnodigingsbrief, een deelnameformulier, een folder en de test. Die test spoort bloed in uw stoelgang op dat u met het blote oog niet ziet.

U neemt thuis zelf een staal van uw stoelgang en stuurt het samen met het ingevulde deelnameformulier naar het labo. Daarna ontvangen u en uw arts binnen 10 kalenderdagen het resultaat. U hoeft dus niet naar de huisarts en betaalt niets voor de test of de analyse.

Wie krijgt geen stoelgangtest?

Het CvKO stuurt u geen test als:

  • u de voorbije tien jaar een coloscopie (kijkonderzoek van de dikke darm) liet uitvoeren;
  • u de voorbije vier jaar een virtuele coloscopie had;
  • u de voorbije twee jaar uw stoelgang liet onderzoeken;
  • u dikkedarmkanker hebt of had;
  • uw dikke darm volledig werd weggenomen.
Bent u uw stoelgangtest kwijt, of is het buisje vervallen? Bel het gratis nummer 0800 60 160 of mail naar info@bevolkingsonderzoek.be. Komt u in aanmerking, dan krijgt u gratis een nieuwe test.

Bent u jonger dan 50 en wilt u toch een stoelgangtest? Dat kan via uw huisarts, maar dan vallen de test en het onderzoek in het labo buiten het bevolkingsonderzoek en zijn ze niet gratis. U betaalt dan remgeld voor de test én voor de consultatie bij uw huisarts.

Hoe laat u een uitstrijkje nemen voor baarmoederhalskanker?

Voor baarmoederhalskanker werkt het anders: u krijgt geen test in de bus, maar laat een uitstrijkje nemen bij uw huisarts of gynaecoloog. Daarvoor hebt u geen voorschrift of uitnodiging nodig. Kies een dag waarop u niet ongesteld bent, anders kan het labo het staal minder goed beoordelen.

De aanbevolen frequentie hangt af van uw leeftijd: om de drie jaar van 25 tot en met 29 jaar en om de vijf jaar van 30 tot en met 64 jaar. Is uw laatste uitstrijkje langer geleden dan die termijn, dan stuurt het CvKO u een uitnodiging als herinnering. Na een bevalling wacht u best een zestal weken, en bij een vaginale infectie laat u zich eerst behandelen.

Kijk na welke tegemoetkomingen u nog kunt krijgen voor uw zorgkosten
Controleer uw rechten

Wat kost een uitstrijkje?

Het onderzoek van het uitstrijkje in het labo is gratis als u de aanbevolen frequentie naleeft. U betaalt alleen de consultatie bij uw huisarts of gynaecoloog, en daarvan krijgt u een deel terug van uw ziekenfonds. Wat u zelf betaalt, is dus het remgeld van die consultatie.

Let wel op de labo-aanvraag: vraagt uw arts tegelijk een HPV-test én een cytologie aan, dan rekent het labo dat aan u aan, want die combinatie is in geen enkele leeftijdsgroep aangewezen. Krijgt u toch een rekening van het labo en weet u niet waarom, neem dan contact op met uw ziekenfonds of met het CvKO.

Wat kost het bevolkingsonderzoek u echt?

Voor de mammografie en de stoelgangtest betaalt u in het bevolkingsonderzoek niets. Voor het uitstrijkje blijft alleen de consultatie over, waarvan u een deel terugkrijgt van uw ziekenfonds. Het verschil met een onderzoek buiten het programma is dus vooral het remgeld dat u uitspaart.

Dat remgeld kunt u nog verder beperken. Met de verhoogde tegemoetkoming betaalt u minder remgeld bij uw arts, en met een globaal medisch dossier betaalt u minder remgeld voor een consultatie in de praktijk van uw huisarts. Past uw arts de derdebetalersregeling toe, dan rekent de arts rechtstreeks af met het ziekenfonds en betaalt u alleen uw eigen deel. Voor patiënten met verhoogde tegemoetkoming is dat bij de huisarts verplicht, behalve bij huisbezoeken.

Aandacht
De bedragen van de consultatie en het remgeld hangen af van uw arts en uw situatie bij het ziekenfonds. Vraag bij twijfel uw ziekenfonds wat u zelf betaalt voordat u een afspraak maakt.

Afwijkend resultaat: wat betaalt u voor het bijkomend onderzoek?

Een afwijkend resultaat betekent niet dat u kanker hebt. Bij de screeningsmammografie gaat het om 35 op 1.000 deelneemsters: bijkomend onderzoek moet dan uitwijzen of het om een goedaardige afwijking gaat of om borstkanker. Bij de stoelgangtest is het resultaat afwijkend bij 57 op 1.000 deelnemers: dan raadt het CvKO een coloscopie aan om te zien waar het bloed vandaan komt.

Belangrijk voor uw budget: het bijkomend onderzoek is niet gratis. Na een afwijkende mammografie of een afwijkend uitstrijkje gelden de gewone tarieven en betaalt u het remgeld; uw ziekenfonds betaalt de rest terug, afhankelijk van uw situatie. Ook voor de coloscopie na een afwijkende stoelgangtest komt de ziekteverzekering tussen en betaalt u een beperkt persoonlijk aandeel. Lopen uw medische kosten in een jaar hoog op, dan beschermt de maximumfactuur u: boven een plafond betaalt het ziekenfonds uw remgeld terug.

Waar laat u het bijkomend onderzoek doen?

Uw huisarts of gynaecoloog helpt u om het extra onderzoek te plannen. Voor een coloscopie maakt u zelf een afspraak bij een gastro-enteroloog (maag-darmspecialist) in het ziekenhuis, of u laat uw huisarts dat regelen. Het onderzoek gebeurt in het dagziekenhuis en duurt ongeveer 20 minuten.

Na een afwijkende mammografie kunt u voor het bijkomend onderzoek terecht in een erkende borstkliniek (een coördinerende borstkliniek of een satellietkliniek) of in een centrum dat niet bij een erkende borstkliniek hoort.

Wat als u door een behandeling niet kunt werken?

Volgt er een behandeling en kunt u een tijd niet werken? Als werknemer betaalt uw werkgever eerst uw gewaarborgd loon. Duurt uw arbeidsongeschiktheid langer, dan kunt u een uitkering van uw ziekenfonds krijgen. Bent u zelfstandige of ambtenaar, dan gelden andere regels.

Wil een partner of familielid u bijstaan, dan kan die als werknemer onder voorwaarden verlof voor medische bijstand nemen, met een attest van uw behandelend arts.

Hoe weet u wanneer u aan de beurt bent?

Op MijnGezondheid.be raadpleegt u uw persoonlijke gegevens over de bevolkingsonderzoeken. Voor het uitstrijkje ziet u er bijvoorbeeld wanneer u een uitnodiging mag verwachten, wanneer uw laatste uitstrijkje was en wat het resultaat was. U meldt u aan met uw elektronische identiteitskaart of met de app itsme. Hebt u My eBox geactiveerd, dan komt de uitnodiging daar binnen; anders krijgt u ze per post.

Voortaan ontvangt u ook bij het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker zelf het resultaat van uw uitstrijkje, via My eBox of per post, net zoals bij de andere twee onderzoeken. Vroeger kreeg alleen uw arts dat resultaat. Uw huisarts krijgt tegelijk dezelfde informatie, met een advies over de volgende stappen. Voor vragen kunt u terecht bij het CvKO op het gratis nummer 0800 60 160.

Wat als u buiten de leeftijdsgroep valt?

Valt u buiten de leeftijdsgroep, dan krijgt u geen uitnodiging en valt het onderzoek buiten het gratis bevolkingsonderzoek. Voor de stoelgangtest onder 50 jaar leest u hierboven wat u dan betaalt. Bent u jonger dan 50 en denkt u aan een mammografie, overleg dan met uw arts of preventief onderzoek naar borstkanker voor u aangewezen is: naargelang uw (familiale) voorgeschiedenis stelt uw arts het meest geschikte onderzoek voor.

Bent u 70 jaar of ouder, overleg dan met uw arts of een mammografie om de twee jaar voor u nog aangewezen is. Dat gebeurt dan op voorschrift van uw huisarts of gynaecoloog en niet meer via het bevolkingsonderzoek, en u betaalt er remgeld voor. Dat remgeld telt mee voor de maximumfactuur. Hebt u op eender welke leeftijd klachten, zoals een knobbeltje in de borst of bloed in uw stoelgang, wacht dan niet op het bevolkingsonderzoek en ga meteen naar uw huisarts.

Meer informatie

Isabelle is redacteur bij Mijntoeslagen.be en schrijft over hulpverlening en administratie in Vlaanderen. Voel je vrij om contact met haar op te nemen in het commentaargedeelte als je vragen hebt.


Stel een vraag aan onze deskundige

Ons algoritme berekent voor welke steun u in aanmerking komt

Simuleer gratis mijn hulpmiddelen