Bent u ziek en kunt u niet gaan werken, dan vraagt uw werkgever meestal een doktersbriefje: het medisch attest dat uw afwezigheid verantwoordt. Dat briefje is meer dan een formaliteit, want het beslist mee of u uw loon behoudt. Het hoort bij de regels rond gezondheid en arbeidsongeschiktheid die elke werknemer best kent. Hieronder leest u binnen welke termijn u het attest bezorgt, wanneer u twee keer per jaar zonder attest ziek mag zijn, wat een controlearts mag en wat er geldt als u ziek wordt tijdens uw vakantie.
Wat is een doktersbriefje en wanneer hebt u er een nodig?
Een doktersbriefje is de gewone naam voor het medisch attest dat uw behandelende arts opmaakt wanneer u door ziekte of een ongeval niet kunt werken. U moet het aan uw werkgever voorleggen als een collectieve arbeidsovereenkomst (cao) of het arbeidsreglement van uw onderneming dat voorschrijft, of, als daar niets over staat, wanneer uw werkgever erom vraagt.
Kijk uw arbeidsreglement daarom best eens na. Daar staat of u vanaf de eerste ziektedag een attest moet bezorgen, binnen welke termijn het bij uw werkgever moet zijn en op welke manier u het bezorgt. Die afspraken bepalen mee of u tijdens uw ziekte uw gewaarborgd loon krijgt.
Wat staat er op een doktersbriefje?
Het attest vermeldt drie zaken: dat u arbeidsongeschikt bent, hoelang die ongeschiktheid waarschijnlijk duurt en of u zich mag verplaatsen met het oog op een controle. Dat laatste is belangrijk als uw werkgever een controlearts stuurt: staat er op uw attest dat uw gezondheidstoestand u niet toelaat om u te verplaatsen, dan hoeft u niet naar de controlearts te gaan.
Binnen welke termijn bezorgt u het attest aan uw werkgever?
Eerst komt de verwittiging. U brengt uw werkgever onmiddellijk op de hoogte van uw arbeidsongeschiktheid, behalve bij overmacht. Zo kan uw werkgever het werk tijdens uw afwezigheid herschikken en, als hij dat wil, uw ongeschiktheid laten controleren. Bel of mail dus liefst nog voor uw werkdag begint.
Daarna volgt het attest zelf. U verstuurt of bezorgt het binnen de termijn die uw cao of uw arbeidsreglement vastlegt. Staat daar niets over in, dan geldt een wettelijke termijn van twee werkdagen. Die termijn loopt vanaf de dag waarop uw ongeschiktheid begint of, als uw werkgever het attest pas later vraagt, vanaf de dag waarop u dat verzoek ontvangt.
Ziek zonder attest: twee keer per jaar is dat toegestaan
Voor korte ziektes bestaat er een uitzondering. Twee keer per kalenderjaar hoeft u voor de eerste dag van uw arbeidsongeschiktheid geen medisch attest voor te leggen, ook al verplicht uw cao of uw arbeidsreglement dat normaal wel. Gebruikt u die vrijstelling, dan kan uw werkgever voor die dag ook niet alsnog een attest eisen.
De vrijstelling geldt voor een ziekte van precies één dag, maar ook voor de eerste dag van een langere afwezigheid. Voor de dagen daarna gelden opnieuw de gewone regels van uw onderneming. Uw plicht om uw werkgever onmiddellijk te verwittigen blijft bestaan, en verblijft u die eerste dag niet op uw gewone adres, dan geeft u ook meteen door waar u wel verblijft.
Werkt u in een onderneming die op 1 januari van het jaar van uw ziekte minder dan vijftig werknemers telde, dan kan uw werkgever van die vrijstelling afwijken. Dat moet dan uitdrukkelijk in een nieuwe cao of in een aangepast arbeidsreglement staan. Een bestaande, algemene verplichting om een attest te bezorgen volstaat daarvoor niet.
| Situatie | Medisch attest voor uw werkgever nodig? |
| Eerste ziektedag, voor de eerste of tweede keer dit kalenderjaar | Nee, tenzij uw onderneming met minder dan vijftig werknemers er uitdrukkelijk van afwijkt |
| Eerste ziektedag, voor de derde keer of meer dit kalenderjaar | Ja, als uw cao of arbeidsreglement het oplegt of als uw werkgever erom vraagt |
| Tweede en volgende dagen van dezelfde ziekteperiode | Ja, als uw cao of arbeidsreglement het oplegt of als uw werkgever erom vraagt |
| Ziek tijdens uw jaarlijkse vakantie | Ja, in elk geval |
Wat riskeert u zonder doktersbriefje?
Het grootste risico is financieel. Verwittigt u uw werkgever niet onmiddellijk, bezorgt u het gevraagde attest niet binnen de termijn of ontloopt u een controle, dan kan uw werkgever u het gewaarborgd loon weigeren. Dat kan enkel voor de dagen vóór u alsnog verwittigt, uw attest voorlegt of de controle ondergaat.
Het gewaarborgd loon is het loon dat uw werkgever tijdens de eerste weken van uw ziekte doorbetaalt, voordat uw ziekenfonds overneemt. Hoeveel dagen dat precies zijn en welk percentage u krijgt als arbeider of als bediende, leest u in ons artikel over de uitkering bij arbeidsongeschiktheid en het gewaarborgd loon.
Herval: opnieuw ziek kort na uw terugkeer
Wordt u na uw werkhervatting opnieuw ziek door dezelfde aandoening, dan geldt de hervalregel. Sinds 1 januari 2026 is uw werkgever het volledige gewaarborgd loon pas opnieuw verschuldigd als de nieuwe ongeschiktheid meer dan acht weken na het einde van de vorige begint. Gaat het om een andere aandoening en kunt u dat met een medisch attest aantonen, dan begint er wel een nieuwe periode gewaarborgd loon.
Een ziekte gaat bovendien vaak met extra kosten gepaard. Zit u lang thuis, dan valt u terug op een vervangingsinkomen dat lager ligt dan uw loon. Dan loont het om na te gaan op welke steun u nog recht hebt.
Mag uw werkgever een controlearts sturen?
Ja. Uw werkgever mag de echtheid van uw arbeidsongeschiktheid laten nagaan door een controlearts die hij zelf kiest, en u bent verplicht die controle te ondergaan. Nodigt de controlearts u uit in zijn praktijk, dan gaat u erheen, tenzij uw attest vermeldt dat u zich niet mag verplaatsen. Uw verplaatsingskosten zijn dan voor rekening van uw werkgever.
De controlearts gaat na of u echt arbeidsongeschikt bent en hoelang dat waarschijnlijk duurt. Alle andere vaststellingen vallen onder het beroepsgeheim. Hij bezorgt u zijn bevindingen zo snel mogelijk schriftelijk. Bent u het er niet mee eens, dan zegt u dat op het moment dat u ze ontvangt, en de controlearts noteert dat op het document.
Beschikbaar blijven voor de controle
Een cao of het arbeidsreglement kan een beschikbaarheidsperiode vastleggen: een periode waarin u thuis of op uw verblijfadres bereikbaar moet zijn voor de controlearts. Die periode duurt hoogstens vier aaneengesloten uren en valt tussen 7 en 20 uur. Bent u er zonder geldige reden niet, dan kan dat gelden als het ontlopen van de controle. Een ziekenhuisopname, een bezoek aan uw behandelende arts of een dringend bezoek aan de apotheker gelden wel als geldige reden.
Niet akkoord met de controlearts?
Bij een medisch geschil kunnen u of uw werkgever binnen twee werkdagen nadat de controlearts zijn bevindingen heeft overhandigd een arts-scheidsrechter laten aanstellen. De partij die ongelijk krijgt, betaalt de kosten. Sinds 1 mei 2026 bedraagt het honorarium van de arts-scheidsrechter 130,58 € en de administratieve kosten 66,16 €, in voorkomend geval aangevuld met uw verplaatsingskosten.
Ziek tijdens uw vakantie: in elk geval een doktersbriefje
Wordt u ziek tijdens uw jaarlijkse vakantie, dan verliest u die vakantiedagen niet. Sinds 1 januari 2024 mogen dagen van arbeidsongeschiktheid tijdens uw vakantie niet als vakantiedagen worden aangerekend: u behoudt ze en neemt ze later op. Reist u naar een land van de Europese Economische Ruimte of naar Zwitserland, neem dan ook uw Europese ziekteverzekeringskaart mee voor medisch noodzakelijke zorg tijdens uw verblijf. U vraagt ze vóór uw vertrek aan bij uw ziekenfonds.
Voor die situatie gelden wel strengere regels. U moet in elk geval een medisch attest voorleggen aan uw werkgever, en verblijft u niet thuis, bijvoorbeeld in het buitenland, dan geeft u hem ook meteen uw verblijfadres door. De FOD Werkgelegenheid stelt daarvoor een attestmodel ter beschikking in het Nederlands, Frans, Duits en Engels. Dat model gebruiken is niet verplicht.
Wilt u de vakantiedagen die u door uw ziekte misliep meteen na uw vakantie opnemen, dan vraagt u dat aan uw werkgever binnen dezelfde termijn als voor uw attest. Uw vakantie wordt namelijk niet automatisch verlengd met de dagen waarop u ziek was.
Het attest voor uw ziekenfonds is een ander document
Uw doktersbriefje voor de werkgever regelt uw gewaarborgd loon. Om een uitkering van uw ziekenfonds te krijgen, doet u daarnaast apart aangifte bij uw ziekenfonds met het getuigschrift van arbeidsongeschiktheid, dat u samen met uw behandelende arts invult. Verwittigt u alleen uw werkgever, dan bent u bij het ziekenfonds nog niet in orde. De aangifte zelf geeft ook nog geen recht op een uitkering: uw ziekenfonds kijkt eerst of u aan de voorwaarden voldoet, waaronder een wachttijd van twaalf maanden.
Als arbeider hebt u daarvoor 14 kalenderdagen, als bediende 28 kalenderdagen, telkens met de eerste dag van uw ongeschiktheid inbegrepen. Ontvangt u een werkloosheidsuitkering en wordt u ziek, dan hebt u 7 kalenderdagen en telt de eerste dag niet mee. Valt de laatste dag op een zaterdag, een zondag of een wettelijke feestdag, dan hebt u tijd tot en met de eerstvolgende werkdag.
Ligt u in het ziekenhuis, dan doet u de aangifte meteen nadat u het ziekenhuis hebt verlaten. Uw uitkering bedraagt in die eerste periode 60 % van uw brutoloon per dag, met een loonplafond als bovengrens. Na het eerste jaar arbeidsongeschiktheid begint de periode van invaliditeit, met een invaliditeitsuitkering zolang uw ongeschiktheid erkend blijft, en bent u zelfstandige, dan gelden de regels van de ziekte-uitkering voor zelfstandigen.
Welke regelingen helpen u verder als u ziek bent?
Van een consultatie bij de huisarts blijft na de tegemoetkoming van uw ziekenfonds het remgeld voor uw rekening. Past uw arts de derdebetalersregeling toe, dan rekent hij het deel van het ziekenfonds rechtstreeks met uw ziekenfonds af en betaalt u ter plaatse enkel uw remgeld, plus in voorkomend geval een supplement als uw arts niet geconventioneerd is. Uw arts is niet altijd verplicht om die regeling toe te passen. Laat uw huisarts ook een globaal medisch dossier bijhouden: zo heeft hij uw medische voorgeschiedenis altijd bij de hand.
Na een lange ziekte kunt u soms geleidelijk opnieuw beginnen via een progressieve werkhervatting. Kunt u uw job definitief niet meer uitoefenen, dan kan medische overmacht uw arbeidsovereenkomst beëindigen. Raakte u ziek of gewond door uw werk, dan vallen uw rechten onder de regels van het arbeidsongeval of de beroepsziekte.
Is een gezinslid zwaar ziek, dan hebt u geen doktersbriefje voor uzelf nodig, maar wel een ander soort verlof. Denk aan het verlof voor medische bijstand of het zorgverlof, elk met eigen voorwaarden.
