Na een operatie, bij een chronische ziekte of als u minder zelfstandig wordt, kan een verpleegkundige u thuis verzorgen. Thuisverpleging wordt grotendeels terugbetaald door de verplichte ziekteverzekering: past de verpleegkundige de derdebetalersregeling toe, dan betaalt uw ziekenfonds rechtstreeks en betaalt u hoogstens een klein remgeld. Wanneer is een voorschrift nodig, hoeveel betaalt u zelf, hoe werkt de Katz-schaal en welke andere steun bij gezondheids- en zorgkosten kunt u combineren? U vindt dat hieronder overzichtelijk terug.
Wat is thuisverpleging?
Thuisverpleging is verpleegkundige zorg bij u thuis, gegeven door een verpleegkundige. Denk aan wondzorg, inspuitingen, het klaarzetten en toedienen van medicatie, diabeteszorg, een infuus, palliatieve zorg en hulp bij het wassen en aankleden. Zo kunt u sneller naar huis na een ziekenhuisopname of langer thuis blijven wonen in plaats van naar een woonzorgcentrum te gaan.
De terugbetaling is federaal geregeld: het RIZIV legt de tarieven vast en uw ziekenfonds betaalt ze terug, binnen de sociale zekerheid. De erkende diensten voor thuisverpleging in Vlaanderen en Brussel vindt u op de website van het Departement Zorg. U kunt kiezen tussen een dienst die verschillende verpleegkundigen groepeert of een zelfstandige thuisverpleegkundige: de tarieven zijn dezelfde, als de verpleegkundige geconventioneerd is.
Wie heeft recht op thuisverpleging?
Voor thuisverpleging gelden geen leeftijds- of inkomensvoorwaarden. Bent u verzekerd in de verplichte ziekteverzekering (via een ziekenfonds of de Hulpkas) en hebt u verpleegkundige zorg nodig, dan kunt u terugbetaalde thuisverpleging krijgen. Dat kan tijdelijk zijn, bijvoorbeeld voor wondzorg na een ingreep, of langdurig, bij een chronische ziekte of een zware zorgnood. Voor de eerste dagen na een geboorte bestaat daarnaast kraamzorg.
De zorg wordt gegeven in uw woon- of verblijfplaats. Woont u in een woonzorgcentrum, dan wordt de verpleegkundige zorg bekostigd via het woonzorgcentrum zelf en rekent de thuisverpleging daar geen eigen honoraria aan. Woont u nog thuis en hebt u daarnaast hulp nodig bij het huishouden, dan kunt u de thuisverpleging combineren met gezinszorg en aanvullende thuiszorg, of met maaltijden aan huis.
Hebt u een voorschrift van de arts nodig?
Dat hangt af van de zorg. Voor hygiënische zorg, zoals hulp bij het wassen en aankleden, hebt u geen voorschrift nodig. Voor technische verpleegkundige zorg waarvoor de wet een voorschrift eist, zoals een inspuiting, een infuus of het toedienen van medicatie, moet een arts een voorschrift opmaken. Dat kan uw huisarts zijn of de arts in het ziekenhuis bij uw ontslag.
Voor gewone wondzorg is sinds 1 december 2022 geen voorschrift meer nodig, behalve voor enkele specifieke handelingen zoals het verwijderen van hechtingen. Het voorschrift vermeldt welke zorg u nodig hebt, en de verpleegkundige bewaart de inhoud ervan in uw verpleegdossier. Hebt u een globaal medisch dossier bij uw huisarts, dan kent die uw situatie al en kan die het voorschrift snel opmaken.
Wat kost thuisverpleging?
Thuisverpleging bij een geconventioneerde verpleegkundige kost u weinig, want die houdt zich aan de officiële RIZIV-tarieven. Past de verpleegkundige de derdebetalersregeling toe, dan betaalt uw ziekenfonds het grootste deel rechtstreeks aan de verpleegkundige en betaalt u zelf alleen het remgeld, het persoonlijk aandeel dat het ziekenfonds niet terugbetaalt. Dat is geen automatisme: de verpleegkundige kiest zelf of de regeling wordt toegepast en moet daarvoor uw identiteit kunnen controleren. Wordt ze niet toegepast, dan betaalt u eerst zelf en vraagt u de terugbetaling aan bij uw ziekenfonds.
Hoeveel remgeld u betaalt, hangt af van de zorg en van uw statuut. Met de verhoogde tegemoetkoming is het persoonlijk aandeel veel lager. De tarieven worden elk jaar geïndexeerd: op 1 januari 2026 stegen ze met 2,72 % (behalve een deel van de palliatieve forfaits). Voor zwaar zorgbehoevende patiënten rekent de verpleegkundige een forfait per verzorgingsdag aan (forfait A, B of C, zie verder bij de Katz-schaal). Volgens de RIZIV-tarieven van 1 januari 2026 ziet dat er op een weekdag bij een geconventioneerde verpleegkundige zo uit:
| Forfait per verzorgingsdag (weekdag, geconventioneerd) | Officieel tarief | Remgeld gewone verzekerde | Remgeld met verhoogde tegemoetkoming |
| Forfait A | 22,49 € per dag | 5,62 € per dag | 0,33 € per dag |
| Forfait B | 43,34 € per dag | 4,33 € per dag | 0,33 € per dag |
| Forfait C | 59,29 € per dag | 5,92 € per dag | 0,33 € per dag |
In het weekend en op feestdagen gelden hogere tarieven. Voor palliatieve patiënten en voor de forfaits voor diabeteszorg is er bij een geconventioneerde verpleegkundige geen remgeld. Lees daarover meer in ons artikel over het palliatief forfait en over het zorgtraject diabetes.
Geconventioneerd of niet?
Een niet-geconventioneerde verpleegkundige mag een hoger tarief vragen dan het officiële tarief. Uw ziekenfonds betaalt dan minder terug, zodat u zelf duidelijk meer betaalt. Vraag daarom bij het eerste contact of de verpleegkundige geconventioneerd is en of de derdebetalersregeling wordt toegepast.
Het remgeld dat u betaalt voor terugbetaalde thuisverpleging telt mee voor de maximumfactuur, de bescherming tegen hoge zorgkosten. Hebt u veel zorgkosten in hetzelfde jaar, dan betaalt het ziekenfonds boven een bepaald plafond het remgeld volledig terug.
De Katz-schaal: hoe uw zorgnood wordt gemeten
Bij een zware zorgnood vult de verpleegkundige een Katz-schaal in. Dat is een evaluatierooster dat meet hoe zelfstandig u bent bij zes dagelijkse handelingen: zich wassen, zich kleden, transfer en verplaatsen, toiletbezoek, continentie en eten. Voor elke handeling krijgt u een score van 1 (geen hulp nodig) tot 4 (volledige hulp nodig).
Welk forfait u krijgt, hangt af van specifieke scores. Forfait A vraagt een score van 3 of 4 voor zich wassen én zich kleden, en voor transfer en verplaatsen en/of toiletbezoek. Forfait B vraagt daarnaast een score van 3 of 4 voor transfer én toiletbezoek, en voor continentie en/of eten. Forfait C, de zwaarste zorgnood, vraagt een score van 4 voor wassen, kleden, transfer en toiletbezoek, en voor continentie of eten een 4 en minstens een 3 voor het andere. De verpleegkundige bezorgt de Katz-schaal via MyCareNet aan de adviserend arts van uw ziekenfonds. Kloppen de scores niet, dan kan die zich ertegen verzetten en wordt het forfait niet terugbetaald.
Hoe vraagt u thuisverpleging aan?
U kiest zelf uw verpleegkundige of dienst voor thuisverpleging. Een lijst van de erkende diensten in Vlaanderen en Brussel vindt u bij het Departement Zorg, en de verpleegkundige regelt de administratie met het ziekenfonds.
Neem bij het eerste bezoek uw identiteitskaart bij de hand, want zonder controle van uw identiteit kan de verpleegkundige de derdebetalersregeling niet toepassen. Concreet verloopt de aanvraag in vijf stappen:
- Vraag een voorschrift aan uw huisarts of de ziekenhuisarts als u technische zorg nodig hebt waarvoor een voorschrift vereist is.
- Neem contact op met een dienst voor thuisverpleging of een zelfstandige verpleegkundige en vraag of die geconventioneerd is.
- Eerste bezoek: de verpleegkundige bespreekt uw noden en vult zo nodig de Katz-schaal in.
- Melding aan het ziekenfonds: de verpleegkundige meldt de zorg of vraagt het forfait aan bij de adviserend arts.
- Afrekening: past de verpleegkundige de derdebetalersregeling toe, dan betaalt het ziekenfonds rechtstreeks en betaalt u alleen het eventuele remgeld.
Zorgt u als partner, kind of buur mee voor iemand die thuisverpleging krijgt, bekijk dan ook de steun voor mantelzorgers. Werkt u, dan kunt u mantelzorgverlof opnemen om uw naaste te ondersteunen.
Welke steun kunt u combineren met thuisverpleging?
Thuisverpleging vangt de verpleegkundige zorg op, maar zwaar zorgbehoevend zijn brengt nog andere kosten mee. Er bestaan verschillende tegemoetkomingen die u bovenop de terugbetaling kunt krijgen, zowel federaal via uw ziekenfonds als Vlaams via de Vlaamse sociale bescherming.
Sommige tegemoetkomingen moet u zelf aanvragen. Het incontinentieforfait kent uw ziekenfonds in de regel automatisch toe als u aan de voorwaarden voldoet. Dit zijn de belangrijkste tegemoetkomingen:
- Incontinentieforfait: een jaarlijks bedrag van uw ziekenfonds voor incontinentiemateriaal.
- Zorgbudget voor zwaar zorgbehoevenden: 140 € per maand van de Vlaamse sociale bescherming voor wie thuis zware zorg nodig heeft.
- Zorgforfait voor chronisch zieken: een extra bedrag van het ziekenfonds bij hoge medische kosten.
- Palliatief forfait: een bedrag voor de extra kosten van palliatieve zorg thuis.
- Mantelzorgpremie: een premie die sommige gemeenten of OCMW’s geven aan wie voor een naaste zorgt.
Wat als u van verpleegkundige wilt veranderen?
U kiest zelf uw verpleegkundige of dienst voor thuisverpleging. Bent u niet tevreden, dan kunt u overstappen naar een andere verpleegkundige of dienst. Laat het uw nieuwe verpleegkundige weten, dan kan die met u afspreken welke zorg er nodig is.
Hebt u vragen over een factuur of over het remgeld dat u betaalt, neem dan eerst contact op met uw verpleegkundige en daarna met uw ziekenfonds.
