Moederschapsbescherming in 2026: werkverwijdering, uitkering en uw rechten als zwangere werkneemster

De moederschapsbescherming beschermt u als zwangere werkneemster of als jonge moeder die borstvoeding geeft tegen werk dat uw gezondheid of die van uw kind in gevaar brengt. Is uw job te riskant, dan moet uw werkgever eerst uw werk aanpassen, daarna u ander werk geven en pas als dat niet lukt u tijdelijk van het werk verwijderen. Bij loonverlies betaalt uw ziekenfonds een uitkering van 78,237 % of 60 % van uw begrensde brutoloon. Hieronder leest u welke jobs onder de regeling vallen, hoeveel u krijgt, welke papieren u nodig hebt en hoe deze bescherming past in de bredere steun voor gezinnen.

Wat is moederschapsbescherming?

Moederschapsbescherming is het geheel van regels dat een zwangere werkneemster, een werkneemster die net bevallen is en een werkneemster die borstvoeding geeft, beschermt op de werkvloer. Het gaat niet om een verlof dat u zelf kiest, zoals het moederschapsverlof, maar om verplichtingen van uw werkgever zodra hij weet dat u zwanger bent. Die verplichtingen gaan over uw gezondheid, uw werkuren en uw ontslag.

Laat uw werkgever daarom zo snel mogelijk weten dat u zwanger bent. Vanaf dat moment treden een aantal wettelijke beschermingsmaatregelen in werking, zoals de ontslagbescherming. De FOD Werkgelegenheid raadt aan om een medisch attest aangetekend te versturen of het af te geven tegen een ontvangstbewijs. Vanaf dan mag u ook afwezig zijn voor een zwangerschapsonderzoek dat enkel tijdens de werkuren kan plaatsvinden.

Deze pagina gaat over werkneemsters. De uitkering bij loonverlies maakt deel uit van de sociale zekerheid en wordt betaald door uw ziekenfonds, volgens de regels van het RIZIV.

Welke jobs zijn te riskant tijdens de zwangerschap?

Uw werkgever mag u als zwangere werkneemster niet laten werken op bepaalde arbeidsposten waar u blootgesteld wordt aan risico’s voor uw gezondheid of die van uw kind. Het RIZIV noemt als voorbeelden kankerverwekkende chemische stoffen, extreme koude of warmte en het dragen van zware lasten. De volledige lijst van gevaarlijke stoffen, procedés en arbeidsomstandigheden staat in de regels over welzijn op het werk.

Elke werkgever moet daarom samen met de arbeidsarts een risicoanalyse maken voor al zijn personeelsleden. Blijkt daaruit dat uw functie een gezondheidsrisico kan inhouden, dan volgt een medisch onderzoek bij de preventieadviseur-arbeidsarts. Die kijkt naar het soort werk dat u doet, de risico’s ervan, de leeftijd van de mensen met wie u werkt en de dienst waarin u werkt.

Voor een aantal stoffen die uitdrukkelijk in de regelgeving opgesomd staan, moet uw werkgever onmiddellijk een preventiemaatregel nemen zodra een blootstelling vastgesteld wordt.

Wat moet uw werkgever doen als uw job een risico inhoudt?

Bent u blootgesteld aan een risico, dan moet uw werkgever een afspraak maken met de arbeidsarts voor een medisch onderzoek en u het ingevulde formulier “Verzoek om gezondheidstoezicht” bezorgen. Na het onderzoek krijgt u van de preventieadviseur-arbeidsarts het formulier voor de gezondheidsbeoordeling, met zijn vaststellingen en zijn advies. Op basis daarvan beslist uw werkgever welke maatregel hij neemt.

Uw werkgever moet daarbij een vaste volgorde volgen. Hij kan niet meteen naar de laatste stap springen: eerst probeert hij het werk aan te passen, pas daarna komt een andere werkpost en pas als ook dat niet lukt, stopt u tijdelijk met werken. Stelt de arbeidsarts een gezondheidsrisico vast waarvoor uw werkgever maatregelen moet nemen, dan moet hij daarvan ook aangifte doen bij Fedris.

• Gedeeltelijke verwijdering: een tijdelijke aanpassing van uw werkomstandigheden of uw werktijd.
• Gedeeltelijke verwijdering met ander werk: is aanpassen om gerechtvaardigde redenen onmogelijk, dan geeft uw werkgever u zo mogelijk ander werk dat verenigbaar is met uw toestand.
• Volledige verwijdering: is ook een andere werkpost niet mogelijk, dan wordt uw arbeidsovereenkomst geschorst en stopt u tijdelijk met werken.

Geen overwerk en geen nachtwerk vlak voor de bevalling

Als zwangere werkneemster of als werkneemster die borstvoeding geeft, mag u geen overwerk doen. Er bestaan uitzonderingen, bijvoorbeeld voor wie een vertrouwenspost of een leidinggevende functie heeft. Daarnaast kan uw werkgever u niet verplichten om ‘s nachts te werken gedurende 8 weken vóór de vermoedelijke bevallingsdatum.

Met een medisch attest mag u nachtwerk ook weigeren in andere periodes van uw zwangerschap en gedurende maximaal 4 weken onmiddellijk na de bevallingsrust. Uw werkgever moet u dan dagwerk geven. Kan dat niet, dan wordt uw arbeidsovereenkomst geschorst.

Hoeveel bedraagt de uitkering bij werkverwijdering?

Tijdens een werkverwijdering is uw werkgever geen loon verschuldigd. Lijdt u loonverlies, dan krijgt u een uitkering van uw ziekenfonds. Het percentage hangt af van het soort verwijdering: 78,237 % van uw brutodagloon bij een volledige verwijdering tijdens de zwangerschap, en 60 % bij een volledige verwijdering na de moederschapsrust (borstvoeding) of bij een gedeeltelijke verwijdering.

Uw brutodagloon telt maar mee tot een plafond, de loongrens. Daardoor bestaat er ook een maximumbedrag per dag. De bedragen hieronder zijn de bruto maxima die het RIZIV vermeldt vanaf 1 september 2026, voor een zesdagenweek en voor moederschapsperiodes die begonnen zijn vanaf 1 januari 2024. Op elke uitkering houdt het ziekenfonds 11,11 % bedrijfsvoorheffing in.

Hebt u twee jobs in loondienst en moet u maar bij één werkgever stoppen, dan krijgt u 60 % van het begrensde brutoloon van de job die u moest stopzetten. Bij aangepast werk is uw uitkering 60 % van het verschil tussen uw vroegere en uw nieuwe loon: hoe hoger het loon voor het aangepaste werk, hoe kleiner dat verschil en dus uw uitkering.

Voorbeeld: u verdiende 2.000 € bruto per maand en krijgt voor aangepast werk nog 1.150 €. Uw dagloon daalt van 76,9231 € naar 44,2308 € (maandloon gedeeld door 26). Uw uitkering is 60 % van het verschil, dus 19,62 € bruto per dag. Na de bedrijfsvoorheffing van 11,11 % houdt u 17,44 € per dag over. Dit rekenvoorbeeld komt van het RIZIV.

Ter vergelijking: tijdens het moederschapsverlof zelf krijgt u als werkneemster de eerste 30 dagen 82 % van uw onbegrensde brutoloon en daarna 75 % van uw begrensde brutoloon. De werkverwijdering is dus een aparte regeling, met eigen percentages.

Tot wanneer loopt de werkverwijdering?

Een volledige verwijdering tijdens de zwangerschap loopt vanaf de eerste dag van de werkverwijdering tot de week vóór uw geplande bevallingsdatum. Vanaf die week gaat uw moederschapsrust in: de week die onmiddellijk aan de voorziene bevallingsdatum voorafgaat, is een verplichte week prenatale rust. Dat geldt ook als u meer dan één kind verwacht.

Na de bevalling kan de bescherming opnieuw spelen. Geeft u borstvoeding en wordt u volledig van het werk verwijderd, dan krijgt u de uitkering van 60 % tot maximaal 5 maanden na uw bevalling. Meer over pauzes om te kolven of te voeden leest u bij het borstvoedingsverlof.

Belangrijk voor de planning van uw verlof: de prenatale rust telt maximaal 6 weken (8 weken bij een meerling), waarvan 5 facultatief (7 bij een meerling). Dagen van werkverwijdering tijdens die facultatieve weken worden gelijkgesteld met een periode waarin u het werk hebt voortgezet. U verliest ze dus niet: u kunt ze opnemen na de 9 verplichte weken postnatale rust. Zo duurt uw moederschapsrust in totaal nog altijd 15 weken. Bevalt u van een meerling, dan is dat 17 weken, plus 2 extra facultatieve weken postnatale rust: 19 weken in totaal.

Welke voorwaarden gelden voor de uitkering?

U hebt recht op de uitkering als u loonverlies lijdt door de werkverwijdering. Daarnaast moet u voldoen aan dezelfde voorwaarden als voor de moederschapsuitkering. Concreet betekent dat een wachttijd van 6 maanden, waarin u als voltijdse werkneemster 120 dagen gewerkt moet hebben, of als deeltijdse werkneemster 400 uren.

Een aantal dagen telt mee als gewerkte dagen, zoals dagen van jaarlijkse vakantie en ook dagen van volledige werkverwijdering als maatregel van moederschapsbescherming. Dagen van arbeidsongeschiktheid tellen daarentegen niet mee voor de wachttijd. Wordt u ziek tijdens uw zwangerschap, dan gelden de gewone regels bij arbeidsongeschiktheid: in de regel krijgt u eerst gewaarborgd loon van uw werkgever. Zodra uw moederschapsrust ingaat, betaalt uw ziekenfonds de moederschapsuitkering.

Hoe vraagt u de uitkering aan bij uw ziekenfonds?

U vraagt de uitkering zelf aan bij uw ziekenfonds, dat ze ook uitbetaalt. Ook als uw werkgever de procedure in gang zet, dient u het dossier dus zelf bij uw ziekenfonds in. Bezorg de documenten snel aan uw ziekenfonds, zodat u niet onnodig lang zonder inkomen valt.

Volgens het RIZIV bezorgt u uw ziekenfonds drie documenten. Het eerste getuigschrift vindt u bij uw ziekenfonds; uw werkgever vult het vooraf in. Op de pagina van het RIZIV over werkverwijdering vindt u de volledige uitleg.

• Het getuigschrift betreffende de werkverwijdering van zwangere of bevallen werkneemsters of werkneemsters die borstvoeding geven, vooraf ingevuld door uw werkgever.
• Een kopie van het formulier voor de gezondheidsbeoordeling, ingevuld door de preventieadviseur-arbeidsarts.
• Bij een werkverwijdering tijdens de zwangerschap: een getuigschrift van uw behandelende arts met de geplande bevallingsdatum en de vermelding of er een meerling verwacht wordt.

Gaat u vroeger weer aan het werk of krijgt u opnieuw een werkloosheidsuitkering, uiterlijk op de einddatum van de werkverwijdering? Verwittig uw ziekenfonds dan schriftelijk, bijvoorbeeld via e-mail, brief of de app van uw ziekenfonds, binnen 8 kalenderdagen na het einde van die periode.

Mag u een zelfstandige activiteit blijven uitoefenen?

Oefende u naast uw job in loondienst al een zelfstandige activiteit uit, dan mag u die tijdens de werkverwijdering onder voorwaarden voortzetten. U hebt daarvoor vooraf de schriftelijke toestemming van de adviserend arts van uw ziekenfonds nodig. Die toestemming legt de aard, het volume en de voorwaarden van de activiteit vast.

U bezorgt uw ziekenfonds ook een medisch attest dat bevestigt dat de activiteit geen risico vormt voor u of uw kind. En u mag de activiteit niet uitoefenen op de dagen of uren waarop u normaal in loondienst zou werken. Werkte u bijvoorbeeld elke dag tot 17 uur, dan mag u pas na 17 uur aan de slag als zelfstandige.

Uw dagbedrag wordt dan met 10 % verminderd, om rekening te houden met het inkomen uit die zelfstandige activiteit. Deze werkverwijdering gaat over uw job als werkneemster. Voor zelfstandigen gelden eigen regels rond de geboorte, zoals de moederschapsrust en de verloven die we toelichten bij het ouderschapsverlof voor zelfstandigen.

Bent u beschermd tegen ontslag?

Ja, al is die bescherming niet absoluut. Vanaf het moment dat uw werkgever op de hoogte is van uw zwangerschap, geldt een bijzondere ontslagbescherming. Uw werkgever mag u niet ontslaan omdat u zwanger bent. Die bescherming loopt tot een maand na het postnatale verlof, verlengingen inbegrepen.

Uw werkgever moet bewijzen dat het ontslag niets te maken heeft met uw lichamelijke toestand door de zwangerschap of de bevalling. Lukt dat niet, of geeft hij geen reden, dan hebt u recht op een forfaitaire beschermingsvergoeding gelijk aan 6 maanden brutoloon. Die komt bovenop de vergoedingen die u krijgt bij verbreking van uw arbeidsovereenkomst (opzegtermijn of opzeggingsvergoeding). Ook bij de aanwerving mag uw zwangerschap geen reden zijn voor discriminatie.

Welke steun krijgt u nog rond de geboorte?

De moederschapsbescherming staat niet alleen. Na de werkverwijdering volgt het moederschapsverlof, en de vader of meeouder heeft recht op geboorteverlof. In Vlaanderen vraagt u het startbedrag aan bij uw uitbetaler van het Groeipakket. Wat er bestaat voor de eerste weken thuis, leest u bij kraamzorg en bij Kind en Gezin.

Later kunnen ouders kiezen voor ouderschapsverlof, waarbij Vlaanderen in bepaalde gevallen een aanmoedigingspremie toekent, of voor tijdskrediet. Een overzicht van uw basisrechten als werknemer vindt u bij de rechten van de werknemer.