Wordt koken en boodschappen doen te zwaar door uw leeftijd, een ziekte of een handicap? Dan kunt u in veel gemeenten maaltijden aan huis via het OCMW krijgen: een warme maaltijd aan de deur, soms tegen een prijs die afhangt van uw inkomen. Hieronder leest u wie in aanmerking komt, wat een maaltijd kost, hoe u minder betaalt en hoe u de levering aanvraagt. Bekijk ook de andere steun voor senioren.
Wat zijn maaltijden aan huis van het OCMW?
Maaltijden aan huis zijn kant-en-klare warme maaltijden die bij u thuis worden geleverd. Ze zijn bedoeld voor mensen die niet meer zelf kunnen koken, boodschappen doen of afwassen door ziekte, ouderdom of een andere reden. Zo kunt u langer thuis blijven wonen en toch een warme maaltijd krijgen.
In veel gemeenten organiseert het OCMW (vaak via de sociale dienst of het Sociaal Huis) die maaltijdbedeling zelf. Een maaltijd bestaat dan meestal uit soep, een hoofdgerecht en een dessert. Daarnaast brengen ook een dienst voor gezinszorg en een aantal private traiteurs warme maaltijden aan huis. De prijs is soms afhankelijk van uw inkomen en van uw gezinssamenstelling.
Of en hoe er maaltijden aan huis worden aangeboden, verschilt per gemeente. De voorwaarden, de leverdagen en de prijs verschillen dus van gemeente tot gemeente. Hebt u meer hulp in het huishouden nodig, dan kan hulp bij het schoonmaken met dienstencheques of de gezinszorg een aanvulling zijn.
Wie komt in aanmerking voor maaltijden aan huis?
Het OCMW levert maaltijden aan huis aan inwoners van de eigen gemeente die (tijdelijk) niet meer zelf voor hun maaltijden kunnen zorgen. Meestal gaat het om ouderen, mensen die ziek zijn of herstellen, en personen met een handicap. Het hoeft niet altijd om een blijvende situatie te gaan: ook wie tijdelijk niet kan koken, bijvoorbeeld door ziekte, kan vaak een aanvraag indienen.
De precieze leeftijd en de voorwaarden legt elke gemeente zelf vast. Enkele voorbeelden van de voorwaarden die lokale besturen zelf publiceren:
- in Berlare: u woont in de gemeente en u bent 60-plusser of zorgbehoevend;
- in Laakdal: u bent ziek, ouder dan 65 of u hebt een handicap, u kunt (tijdelijk) zelf geen eten maken en u bent inwoner;
- in Bilzen-Hoeselt: u bent 65-plusser of minstens 66 procent invalide en u kunt niet dagelijks zelf een warme maaltijd bereiden.
Bij de aanvraag bekijkt een maatschappelijk werker uw situatie. Hebt u een erkende handicap, dan hebt u mogelijk ook recht op een integratietegemoetkoming, die kan helpen om de extra kosten van uw handicap te betalen.
Wat kost een maaltijd aan huis van het OCMW?
De prijs van een maaltijd aan huis legt het lokaal bestuur zelf vast. Sommige gemeenten vragen één vaste prijs voor iedereen. Andere werken met sociale barema’s: hoe lager uw gezinsinkomen, hoe minder u per maaltijd betaalt. In Laakdal krijgt u bijvoorbeeld maandelijks een factuur.
De tabel geeft voorbeelden van tarieven die gemeenten op hun eigen website publiceren. Ze tonen hoe groot de verschillen zijn: de prijs in uw gemeente kan dus hoger of lager liggen. Vraag het juiste tarief altijd na bij de sociale dienst van uw OCMW.
| Gemeente | Prijs per maaltijd | Hoe wordt de prijs bepaald? |
| Bilzen-Hoeselt | 5,40 € tot 9 € | Volgens sociale barema’s op basis van het gezinsinkomen |
| Laakdal | 10 € (8,50 € met verhoogde tegemoetkoming) | Vaste prijs, lager tarief met verhoogde tegemoetkoming |
| Berlare | 11 € | Basisprijs, jaarlijks geïndexeerd |
| Hoegaarden | 12 € | Vaste prijs, los van uw inkomen |
Let wel: een maaltijd aan huis is meestal geen gratis dienst. Soms is er wel een korting mogelijk: in Laakdal kunt u in bepaalde omstandigheden een prijsvermindering krijgen. Vraag bij de sociale dienst na of dat voor u kan.
Hoe betaalt u minder voor uw maaltijden aan huis?
Naast de sociale prijs van het OCMW zijn er nog andere manieren om de kosten van uw maaltijden te drukken. De eerste is de verhoogde tegemoetkoming van het ziekenfonds: sommige gemeenten, zoals Laakdal, rekenen wie die heeft een lager tarief aan. Werkt uw gemeente met barema’s volgens inkomen, dan brengt u bij de aanvraag een bewijs van uw inkomen mee, zoals uw laatste aanslagbiljet of uw pensioenfiche.
Daarnaast kan een zorgbudget van de Vlaamse sociale bescherming uw inkomen aanvullen. Het geld wordt op uw rekening gestort en is niet belastbaar. Twee zorgbudgetten zijn hier vooral nuttig:
- het zorgbudget voor ouderen met een zorgnood, voor 66-plussers met een beperkt inkomen en gezondheidsproblemen, tot 754 € per maand in de hoogste categorie;
- het zorgbudget voor zwaar zorgbehoevenden van 140 € per maand, zonder leeftijdsgrens.
Hebt u een laag inkomen, ga dan ook na of u recht hebt op de inkomensgarantie voor ouderen (IGO), en lees hoe het minimumpensioen werkt. Raadpleeg ook uw ziekenfonds: een medewerker van de sociale dienst kan samen met u zoeken naar een aanbieder van warme maaltijden aan huis.
Hoe vraagt u maaltijden aan huis aan bij het OCMW?
U vraagt maaltijden aan huis aan bij de sociale dienst van het OCMW of het Sociaal Huis van uw gemeente. Afhankelijk van de gemeente kan dat telefonisch, in het Sociaal Huis of tijdens een huisbezoek. Sommige gemeenten, zoals Berlare, hebben er ook een online formulier voor.
Daarna bekijkt een maatschappelijk werker uw situatie; in Laakdal gebeurt dat in een kort sociaal onderzoek. Na goedkeuring start de levering. In Berlare kunnen de maaltijden in zeer dringende gevallen al geleverd worden voordat de maatschappelijk werker uw situatie heeft onderzocht. Zo verloopt de aanvraag meestal:
- U neemt contact op met de sociale dienst van het OCMW of met het Sociaal Huis.
- Een maatschappelijk werker bekijkt uw situatie en uw zorgnood.
- U bezorgt de gevraagde documenten.
- Na goedkeuring start de levering van de maaltijden.
Welke documenten u nodig hebt, verschilt per gemeente. In Bilzen-Hoeselt vraagt het Sociaal Huis bijvoorbeeld uw identiteitskaart met pincode, uw laatste aanslagbiljet personenbelasting of pensioenfiche en een medisch attest dat vermeldt of u een gewone maaltijd of een dieetmaaltijd nodig hebt. In Laakdal laat u een medische fiche invullen door uw huisarts. Uw huisarts, die vaak ook uw globaal medisch dossier beheert, vult dat attest of die fiche in.
Hoe verloopt de levering van de maaltijden?
In de voorbeelden uit dit artikel worden de maaltijden rond het middaguur aan huis geleverd. In Hoegaarden gebeurt dat bijvoorbeeld tussen 10 en 12 uur, in warmhoudboxen die de temperatuur zo goed mogelijk bewaren. U hoeft dus niet zelf naar een restaurant of een dienstencentrum te gaan.
Op welke dagen er geleverd wordt, hangt af van uw gemeente. In Laakdal worden de maaltijden van maandag tot en met zaterdag geleverd. In Bilzen-Hoeselt gebeurt de levering dagelijks, behalve op zon- en feestdagen. In Berlare kunt u een maaltijd krijgen voor iedere dag, ook in het weekend en op feestdagen; voor het weekend en de feestdagen krijgt u dan wel vers bereide koude maaltijden die u zelf nog opwarmt. Vraag bij uw aanvraag dus na hoe uw gemeente het weekend regelt.
Kunt u een dag geen maaltijd gebruiken, bijvoorbeeld door een ziekenhuisopname of een bezoek aan familie, dan zegt u de maaltijd tijdig af. In Laakdal moet dat voor dezelfde dag vóór 9 uur en anders minstens 1 dag op voorhand. Gaat u een tijd naar een kortverblijf, laat dat dan ook tijdig weten aan de dienst die uw maaltijden levert.
Wat kunt u doen als uw gemeente geen maaltijden aan huis levert?
Niet elke gemeente biedt (nog) zelf maaltijden aan huis aan. In Balen is het OCMW sinds 30 november 2025 gestopt met de samenwerking voor de levering van warme maaltijden aan huis. Het OCMW is daar niet langer betrokken bij de bestelling of levering, maar geeft wel een overzicht van andere aanbieders in de gemeente. De sociale dienst helpt u daar ook bij het kiezen van een leverancier.
Vindt u in uw gemeente geen maaltijdbedeling van het OCMW, dan hoeft u niet zonder warme maaltijd te zitten. Er zijn nog andere oplossingen, en de sociale dienst van uw ziekenfonds kan u helpen zoeken:
- in een lokaal dienstencentrum kunt u terecht voor ontmoeting en gezelschap, en als het centrum dat aanbiedt ook voor een maaltijd;
- een verzorgende van de gezinszorg kan u thuis helpen met het bereiden van de maaltijden;
- in een dagverzorgingscentrum krijgt u overdag verzorging, ondersteuning en een zinvolle dagbesteding;
- commerciële bedrijven en traiteurs leveren ook warme maaltijden aan huis; de sociale dienst van uw ziekenfonds kan u helpen om er een te vinden.
Hebt u het financieel echt moeilijk, dan kan het OCMW ook op een andere manier helpen, bijvoorbeeld met een voedselpakket of een leefloon als u geen of te weinig inkomen hebt. Meer over de lokale hulp leest u in ons artikel over buurtcentra en voedselhulp in Vlaanderen.
Welke andere steun helpt u langer thuis wonen?
Maaltijden aan huis zijn vaak één onderdeel van een breder aanbod thuiszorg. Zorgt een familielid voor u, dan kan die in veel gemeenten een mantelzorgpremie krijgen. Werkt uw mantelzorger, dan kan het verlof voor mantelzorg wat ademruimte geven, na erkenning als mantelzorger door het ziekenfonds.
Wilt u bij uw kinderen gaan wonen, dan kan zorgwonen een oplossing zijn. Wordt thuis wonen te moeilijk, dan vindt u meer uitleg in ons artikel over de kosten van een woonzorgcentrum. Voor wie zijn financiële zaken tijdig wil regelen, bestaat de zorgvolmacht.
