Zorgkas in Vlaanderen 2026: welke zorgkassen er zijn, wat ze uitbetalen en hoe u aansluit

Een zorgkas int uw jaarlijkse zorgpremie en betaalt u een zorgbudget uit als u veel zorg nodig hebt. In Vlaanderen bestaan 6 zorgkassen: één per ziekenfonds en de Vlaamse Zorgkas van de Vlaamse overheid. Woont u in het Vlaams Gewest en bent u ouder dan 25, dan moet u bij een zorgkas aangesloten zijn. Hieronder leest u welke zorgkassen er zijn, wat ze uitbetalen, hoe u aansluit of verandert en wat er gebeurt als u niet betaalt. Meer over steun bij ouder worden en zorg vindt u in onze rubriek senioren.

Wat doet een zorgkas precies?

Een zorgkas organiseert de Vlaamse sociale bescherming in opdracht van de Vlaamse overheid. Die bescherming komt bovenop de federale sociale zekerheid en voorziet onder meer in een maandelijks zorgbudget voor mensen die veel zorg nodig hebben, en in tussenkomsten voor rolstoelen en andere mobiliteitshulpmiddelen.

Concreet doet uw zorgkas drie dingen: ze int uw zorgpremie, ze begeleidt u bij een aanvraag en geeft advies, en ze betaalt de zorgbudgetten uit. Met al uw vragen over de premie, een zorgbudget of een mobiliteitshulpmiddel kunt u dus bij uw zorgkas terecht.

Zorgkas en ziekenfonds: het verschil

Uw ziekenfonds regelt de federale ziekteverzekering: de terugbetaling van doktersbezoeken, geneesmiddelen of thuisverpleging. De zorgkas is een aparte Vlaamse organisatie, ook al hebben de meeste mensen hun zorgkas bij hun ziekenfonds.

Volgens de Vlaamse overheid betalen ruim 4,7 miljoen mensen elk jaar een zorgpremie. Met dat geld krijgen meer dan 300.000 zorgbehoevenden elke maand een zorgbudget.

Welke zorgkassen bestaan er in Vlaanderen?

Er zijn 6 zorgkassen. Elk Vlaams ziekenfonds heeft er een, en daarnaast is er de Vlaamse Zorgkas van de Vlaamse overheid. Elke zorgkas heeft een eigen zorgkascode.

Bij de zorgkas van een ziekenfonds kunt u alleen aansluiten als u bij datzelfde ziekenfonds bent aangesloten voor uw ziekteverzekering. U kunt ook nooit bij twee zorgkassen tegelijk aangesloten zijn.

De meeste mensen hebben hun zorgkas bij hun eigen ziekenfonds. Wat de ziekenfondsen zelf nog aanbieden, leest u onder meer bij het Neutraal Ziekenfonds en de Liberale Mutualiteit. Woont u in het Vlaams Gewest en betaalt u uw premie niet binnen de termijn, dan wordt u automatisch aangesloten bij de Vlaamse Zorgkas (zie verder).

Wat betaalt de zorgkas u uit?

Het belangrijkste dat u van uw zorgkas krijgt, is een zorgbudget: een maandelijks bedrag dat u vrij mag besteden aan zorg en hulp, bijvoorbeeld aan vervoerskosten, verzorgingsmateriaal of een bijdrage in het woonzorgcentrum. Er bestaan drie zorgbudgetten, elk met eigen voorwaarden.

Normaal hebt u alleen recht op een zorgbudget als u aangesloten bent bij de Vlaamse sociale bescherming. Zwaar zorgbehoevenden jonger dan 25 jaar, die dus nog niet aangesloten zijn, kunnen het zorgbudget voor zwaar zorgbehoevenden wel aanvragen bij een zorgkas naar keuze. Voor het zorgbudget voor zwaar zorgbehoevenden en dat voor ouderen moet u bovendien minstens 5 opeenvolgende kalenderjaren in Vlaanderen of Brussel hebben gewoond, of in die jaren op 1 januari sociaal verzekerd zijn geweest in de EU, de EER of Zwitserland. Die jaren hoeven niet vlak voor uw aanvraag te liggen. Voor kinderen en jongeren onder 18 jaar geldt die voorwaarde voor het zorgbudget voor zwaar zorgbehoevenden niet.

Het zorgbudget voor zwaar zorgbehoevenden heette vroeger de zorgverzekering. Het zorgbudget voor ouderen met een zorgnood is de vroegere tegemoetkoming voor hulp aan bejaarden, en het zorgbudget voor mensen met een handicap heet ook het basisondersteuningsbudget. Alle drie zijn ze niet belastbaar.

Mobiliteitshulpmiddelen

Hebt u door een chronische ziekte, ouderdom of een beperking lange tijd een rolstoel of ander hulpmiddel nodig om u te verplaatsen? Dan kunt u dat via de Vlaamse sociale bescherming kopen of huren. U hebt daarvoor een voorschrift nodig en u moet lid zijn van een zorgkas.

Het gaat niet om krukken of een rolstoel die u even leent na een beenbreuk. De Vlaamse sociale bescherming betaalt een groot deel van de aankoop of huur en van het onderhoud en de herstellingen.

Wie moet zich aansluiten bij een zorgkas?

Woont u in het Vlaams Gewest en bent u ouder dan 25 jaar? Dan bent u verplicht om aan te sluiten en elk jaar de zorgpremie te betalen. U bent inwoner van het Vlaams Gewest als u er ingeschreven bent in het bevolkings- of vreemdelingenregister.

Er zijn enkele uitzonderingen. Wie in een collectieve schuldenregeling zit of persoonlijk failliet is verklaard, hoeft geen zorgpremie te betalen zolang die regeling loopt. Bezorg in dat geval een kopie van het vonnis aan uw zorgkas. Daarnaast gelden uitzonderingen door Europese regels, bijvoorbeeld voor wie in Vlaanderen woont maar in het buitenland werkt.

U woont in Brussel

Inwoners van het Brussels Gewest zijn niet verplicht om aan te sluiten, maar ze mogen het wel. Sluit u tijdig aan, dan hoeft u geen wachttijd te doorlopen: vanaf het jaar dat u 26 wordt, betaalt u de eerste en de tweede zorgpremie vóór 31 december van het jaar nadat u 26 werd. Bent u naar Brussel verhuisd, dan loopt die termijn tot 31 december van het volgende jaar (verhuis in de eerste jaarhelft) of van het tweede volgende jaar (verhuis in de tweede jaarhelft).

Sluit u later aan, dan geldt een wachttijd van 5 jaar: pas na 5 jaar ononderbroken aansluiting en betaalde premies kunt u het zorgbudget voor zwaar zorgbehoevenden of een tussenkomst voor een mobiliteitshulpmiddel krijgen. Het zorgbudget voor ouderen met een zorgnood vraagt u als Brusselaar niet aan in Vlaanderen, maar bij Iriscare.

Hoe sluit u aan en wanneer betaalt u?

U sluit aan door uw eerste zorgpremie te betalen aan een zorgkas. Vanaf dan maakt u deel uit van de Vlaamse sociale bescherming. De aansluiting loopt per kalenderjaar en start altijd op 1 januari. Normaal krijgt u elk voorjaar een overschrijvingsformulier van de zorgkas van uw ziekenfonds, de eerste keer in het jaar dat u 26 wordt of wanneer u in Vlaanderen komt wonen.

De premie bedraagt 100 € per jaar. U betaalt 35 € als u op 1 januari van het vorige jaar recht had op de verhoogde tegemoetkoming, bijvoorbeeld omdat u een leefloon of de inkomensgarantie voor ouderen krijgt. Voor de premie van 2026 telt dus uw situatie op 1 januari 2025.

Betaalt u niet binnen die termijnen, dan wordt u automatisch aangesloten bij de Vlaamse Zorgkas. Die stuurt u dan een overschrijvingsformulier om de premie te betalen.

Hoe verandert u van zorgkas?

Wilt u naar een andere zorgkas overstappen? Vul dan het formulier voor een verandering van zorgkas in en bezorg het vóór 5 december aan de zorgkas waarnaar u wilt overstappen. Het formulier vindt u op de website van de Vlaamse sociale bescherming of bij de zorgkas zelf.

Denk eraan dat u bij de zorgkas van een ziekenfonds alleen terechtkunt als u ook bij dat ziekenfonds aangesloten bent. Hulp bij het kiezen van een ziekenfonds vindt u in onze uitleg over ziekenfondsen.

Wat gebeurt er als u de zorgpremie niet betaalt?

Betaalt u uw zorgpremie twee keer niet of niet volledig, dan krijgt u een boete van 250 €. Had u op 1 januari van het jaar vóór de boete recht op de verhoogde tegemoetkoming, dan is de boete 100 €. Die twee jaren hoeven elkaar niet op te volgen: elk jaar dat u had moeten betalen, telt mee.

Vóór de boete stuurt uw zorgkas u uiterlijk op 1 september een laatste aangetekende herinnering, per post of digitaal. Betaalt u de achterstallige premies nog vóór 5 oktober, dan krijgt u geen boete. Doet u dat niet, dan krijgt u een aangetekende brief van het Agentschap Vlaamse Sociale Bescherming en moet u binnen de 2 maanden de boete en alle achterstallige premies betalen.

Hoe vraagt u een zorgbudget aan via uw zorgkas?

Voor het zorgbudget voor zwaar zorgbehoevenden stuurt u een aanvraagformulier naar uw zorgkas, samen met een attest dat uw zorgnood bewijst. Dat kan bijvoorbeeld een attest van de thuisverpleging zijn met minstens score B op de Katz-schaal (minstens 3 maanden geldig), of een score van minstens 13 op de BelRAI Screener. Die BelRAI Screener wordt afgenomen door een dienst voor gezinszorg, het OCMW of de dienst maatschappelijk werk van uw ziekenfonds.

Uw zorgkas moet binnen de 3 maanden (90 dagen) beslissen. Bewoners van een Vlaams woonzorgcentrum krijgen dit zorgbudget meestal automatisch, zonder aanvraag. Hebt u recht op het palliatief forfait, dan kunt u het zorgbudget sneller krijgen. Gaat u niet akkoord met de beslissing, dan kunt u beroep indienen bij het Agentschap Vlaamse Sociale Bescherming.

Zorgbudget voor ouderen: online aanvragen

Het zorgbudget voor ouderen met een zorgnood vraagt u online aan, ten vroegste op de dag van uw 66ste verjaardag. U hebt daarvoor uw elektronische identiteitskaart, een kaartlezer en uw pincode nodig. Woont u thuis, dan wordt uw zorgnood sinds 1 maart 2026 gemeten met de BelRAI Screener, door een medewerker van een dienst voor gezinszorg, het OCMW of de dienst maatschappelijk werk van uw ziekenfonds.

Lukt dat niet alleen, dan kunt u terecht bij de dienst maatschappelijk werk van uw ziekenfonds, bij uw gemeente of bij het OCMW, ook wel het Sociaal Huis. Breng uw identiteitskaart met pincode en uw rekeningnummer mee. Zorgt u als familielid voor iemand, dan kunt u ook de mantelzorgpremie van uw gemeente en de tussenkomst voor een rusthuis bekijken.