Gaat uw mantelzorger even op vakantie of hebt u na een ziekenhuisopname tijdelijk meer verzorging nodig? Dan kunt u als 65-plusser terecht in een kortverblijf: een paar dagen of weken opvang in een erkend centrum dat verbonden is aan een woonzorgcentrum. Hieronder leest u hoe lang zo’n verblijf mag duren, wat de dagprijs inhoudt, welke tussenkomsten u kunt krijgen en hoe u een plaats vindt. Bekijk ook de andere steun voor senioren.
Wat is een kortverblijf?
Een kortverblijf is een tijdelijke opname in een centrum voor kortverblijf. Zo’n centrum verzorgt en ondersteunt 65-plussers die nog thuis wonen, maar een tijdje niet alleen verder kunnen. U krijgt er verblijf en verzorging, oefeningen om weer op krachten te komen, activiteiten en contact met andere bewoners. Na het verblijf gaat u gewoon terug naar huis.
Een centrum voor kortverblijf is verbonden aan een erkend woonzorgcentrum of aan een centrum voor herstelverblijf. De zorg en de dienstverlening lijken daarom sterk op die van een woonzorgcentrum. U kunt er dag en nacht verblijven, of alleen ‘s nachts. De centra voor kortverblijf in Vlaanderen worden erkend door het Departement Zorg. Zoekt u een definitieve plaats? Lees dan meer over de kosten van een verblijf in een woonzorgcentrum.
Een kortverblijf is vooral bedoeld om de zorg thuis vol te houden. Het geeft de mantelzorger de kans om op adem te komen, en het geeft u tijd om te herstellen voor u weer naar huis gaat. Voor sommige ouderen is het ook een tussenstap tussen thuis wonen met hulp aan huis en een verhuizing naar een woonzorgcentrum of een assistentiewoning.
Wie komt in aanmerking voor een kortverblijf?
U komt in aanmerking voor een kortverblijf als u 65 jaar of ouder bent. Meestal gaat het om ouderen die nog thuis wonen en tijdelijk meer verzorging nodig hebben dan normaal, bijvoorbeeld na een ziekenhuisopname. Ook 65-plussers die een tijdje niet op hun mantelzorger kunnen rekenen, omdat die op vakantie is, zelf ziek is of even rust nodig heeft, komen in aanmerking.
Sommige centra hebben een bijkomende erkenning voor oriënterend kortverblijf. Tijdens zo’n verblijf bekijkt u samen met zorgverleners of en hoe u nog thuis kunt wonen en welke zorg het best bij u past. Om daarvoor in aanmerking te komen, moet u aan minstens twee van deze drie voorwaarden voldoen:
- u hebt een complexe zorgvraag die niet opgelost raakt met een opname in een ziekenhuis of zorgvoorziening, met specialistische medische zorg of met geriatrische revalidatie;
- u bent zorgafhankelijk volgens de categorie B, C, Cd of D van de ziekteverzekering;
- uw thuissituatie laat niet toe om u goed te observeren, een zorgplan op te stellen of uw zorgvraag duidelijk te krijgen.
Hoe lang mag een kortverblijf duren?
Een kortverblijf is per definitie tijdelijk. U mag maximaal 60 dagen na elkaar en maximaal 90 dagen per kalenderjaar in hetzelfde centrum verblijven. Die grenzen gelden per centrum: plan het verblijf dus samen met het centrum, zeker als u al eerder dat jaar opgenomen was.
Voor een oriënterend kortverblijf gelden eigen grenzen: u verblijft er minstens 14 dagen en maximaal 60 dagen. Die tijd is nodig om uw situatie goed te observeren en samen een plan op te maken. Hebt u na een operatie of een ziekenhuisopname vooral nood aan herstel, dan is een herstelverblijf soms een betere keuze (zie verder).
Hoeveel kost een kortverblijf?
U betaalt een dagprijs. Het centrum legt die prijs zelf vast. Het moet de prijs wel melden aan het Departement Zorg, dat hem moet goedkeuren. Het centrum mag de dagprijs elk jaar indexeren, onder bepaalde voorwaarden. Voor extra diensten kan het bovendien supplementen aanrekenen. Vraag daarom vooraf een overzicht van wat in de dagprijs zit en wat u apart betaalt.
Het centrum kiest zelf wat in de dagprijs inbegrepen is. Doorgaans gaat het om de huisvesting, de verpleging en verzorging, de maaltijden en de animatie. Omdat elk centrum zijn eigen prijs vastlegt, loont het om de prijzen van een paar centra in uw buurt te vergelijken voor u kiest.
Een deel van de zorgkosten draagt de Vlaamse sociale bescherming. Zij betaalt via de zorgkassen een tegemoetkoming voor de zorg in woonzorgcentra, centra voor kortverblijf en centra voor dagverzorging. Het centrum vraagt die tegemoetkoming zelf aan via het digitale platform van de Vlaamse sociale bescherming en krijgt het geld rechtstreeks. Wel moet u aangesloten zijn bij een zorgkas.
Die aansluiting loopt via de jaarlijkse zorgpremie. Elk jaar betaalt u 100 euro aan uw zorgkas, of 35 euro als u recht hebt op de verhoogde tegemoetkoming. Hebt u de zorgpremie niet betaald, dan houdt de zorgkas het verschuldigde bedrag in bij de eerste betaling van een zorgbudget.
Welke tussenkomsten kunt u krijgen voor een kortverblijf?
Bovenop de tegemoetkoming die rechtstreeks naar het centrum gaat, zijn er nog andere manieren om de rekening te verlichten. De belangrijkste komen van uw ziekenfonds en van de Vlaamse sociale bescherming. Ze verschillen in bedrag, voorwaarden en manier van aanvragen.
Ga dus niet uit van één vast bedrag. Bekijk per regeling wat voor uw situatie geldt en vraag bij twijfel raad aan de sociale dienst van uw ziekenfonds. Die kan ook nagaan of u recht hebt op een zorgbudget.
Tussenkomst van uw ziekenfonds
De ziekenfondsen voorzien meestal een tussenkomst voor een kortverblijf in een erkend centrum. Hoeveel u terugkrijgt en aan welke voorwaarden u moet voldoen, hangt af van het ziekenfonds waarbij u aangesloten bent. Vraag de regeling op voor u boekt en bewaar de facturen van het centrum.
Zorgbudget voor zwaar zorgbehoevenden
Hebt u langdurig zware zorg nodig, dan kunt u misschien het zorgbudget voor zwaar zorgbehoevenden krijgen: 140 euro per maand, niet belastbaar. Een verblijf in een centrum voor kortverblijf geldt daarbij als thuis wonen. U moet uw zorgbehoefte dus aantonen met een attest. Hebt u minstens score C op de evaluatieschaal die uw aanvraag voor een tegemoetkoming in een Vlaams erkend centrum voor kortverblijf staaft, dan kent uw zorgkas het zorgbudget automatisch toe.
Zorgbudget voor ouderen met een zorgnood
Bent u 66 jaar of ouder en kunt u moeilijk voor uzelf zorgen, dan bestaat er ook het zorgbudget voor ouderen met een zorgnood. Het bedrag hangt af van uw zorgzwaarte en uw inkomen, met maximaal 754 euro per maand in de hoogste categorie. U kunt het combineren met het zorgbudget voor zwaar zorgbehoevenden.
Hulp van het OCMW
Hebt u te weinig inkomen om de dagprijs te betalen, neem dan contact op met het OCMW van uw gemeente. Het OCMW kan nagaan of u voor hulp in aanmerking komt. Ook voor de aanvraag van het zorgbudget voor ouderen met een zorgnood kunt u bij het OCMW terecht.
Hoe vraagt u een kortverblijf aan?
U vraagt een kortverblijf rechtstreeks aan bij een erkend centrum voor kortverblijf in uw buurt. Bij sommige centra is er een wachtlijst: neem dus tijdig contact op, zeker als u een verblijf rond de vakantie van uw mantelzorger wilt plannen.
Welke centra er in uw gemeente zijn, ziet u op de Sociale Kaart. Daar vindt u per gemeente de woonzorgvoorzieningen en hun contactgegevens. Vraag bij meerdere centra na of er in de gewenste periode een vrije plaats is, zodat u niet afhangt van één wachtlijst.
Leg bij uw aanvraag deze zaken klaar:
- de periode waarin u een plaats zoekt en hoe lang u wilt blijven;
- informatie over uw gezondheid en zorgnood, bijvoorbeeld uit uw globaal medisch dossier bij de huisarts;
- uw medicatie en de gegevens van uw ziekenfonds en zorgkas.
Kortverblijf, herstelverblijf of dagverzorging: wat past bij u?
Naast het kortverblijf zijn er nog twee vormen van tijdelijke opvang die vaak met elkaar verward worden. Een centrum voor herstelverblijf is bedoeld voor wie na een ziekenhuisopname, operatie of ernstige aandoening nog niet voldoende hersteld is om naar huis te gaan. U kunt er maximaal 60 dagen per jaar verblijven, ongeacht uw leeftijd.
Een centrum voor dagverzorging vangt thuiswonende 65-plussers overdag op, enkele uren of dagen per week, tenzij u zware medische verzorging nodig hebt in een meer passende voorziening. ‘s Avonds gaat u weer naar huis. De tabel zet de vormen van tijdelijke opvang naast elkaar, op basis van de informatie van het Departement Zorg.
| Opvang | Voor wie | Hoe lang |
| Kortverblijf | 65-plussers die thuis wonen | Max. 60 dagen na elkaar en 90 dagen per kalenderjaar in hetzelfde centrum |
| Oriënterend kortverblijf | 65-plussers die aan minstens 2 van de 3 voorwaarden voldoen (in een centrum met bijkomende erkenning) | Min. 14 en max. 60 dagen |
| Herstelverblijf | Wie herstelt na een ziekenhuisopname, ongeval of aandoening, ongeacht de leeftijd | Max. 60 dagen per jaar |
| Dagverzorging | Thuiswonende 65-plussers | Overdag, enkele uren of dagen per week |
Welke steun is er voor de mantelzorger?
Een kortverblijf geeft de mantelzorger tijdelijk ademruimte, maar zorgen voor een naaste blijft zwaar. Veel gemeenten en steden geven daarom een mantelzorgpremie. Het bedrag en de voorwaarden verschillen per gemeente. Woont uw naaste bij u in, dan kan ook zorgwonen een oplossing zijn.
Werkt u en wilt u tijd vrijmaken om voor uw ouder of partner te zorgen, dan kunt u zorgverlof opnemen. Voor langere periodes bestaan er ook tijdskrediet en loopbaanonderbreking. En wilt u de financiële en administratieve zaken van uw naaste tijdig regelen, lees dan meer over de zorgvolmacht.
Hebt u als oudere een beperkt inkomen, lees dan ook meer over de inkomensgarantie voor ouderen (IGO) en over het minimumpensioen. Zo weet u welke steun er nog bestaat naast de tussenkomsten voor een kortverblijf.
