
Hebt u geen werk en wilt u opnieuw studeren? Via de VDAB kunt u een gratis diploma behalen: de VDAB betaalt uw inschrijvingsgeld en uw leermateriaal, en u kunt een vergoeding krijgen voor verplaatsingen en kinderopvang. De studie moet wel erkend zijn en leiden naar een knelpuntberoep. Hieronder leest u welke studies in aanmerking komen, aan welke voorwaarden u moet voldoen en wat er met uw uitkering gebeurt. Meer steun rond werk en opleiding vindt u in ons overzicht voor werkgelegenheid.
Wat houdt het gratis diploma in?
Met Gratis diploma behalen kunnen mensen zonder werk via de VDAB gratis een erkende studie volgen. Zo behaalt u een diploma waarmee u aan de slag kunt in een beroep waar veel vraag naar is. De VDAB noemt die beroepen knelpuntberoepen.
U kunt kiezen uit vier studieniveaus. Via de VDAB kunt u gratis een diploma secundair onderwijs, een graduaat, een professionele bachelor of een verkorte educatieve master behalen. Die verkorte educatieve master duurt één academiejaar (60 studiepunten) en is bedoeld voor wie leraar wil worden in het secundair onderwijs, in een vak waarvoor leerkrachten gezocht worden.
- Diploma secundair onderwijs: voor wie nog geen diploma secundair onderwijs heeft;
- Graduaat: een praktijkgerichte opleiding in het hoger onderwijs;
- Professionele bachelor: een hogeschoolopleiding met praktijkgerichte vorming, wat theoretischer dan een graduaat;
- Verkorte educatieve master: om leraar te worden in een knelpuntvak.
Het aanbod is een vorm van gratis opleiding via de VDAB voor werkzoekenden. Zoekt u eerder een kortere beroepsopleiding of een opleiding bij een werkgever, kijk dan ook naar de individuele beroepsopleiding (IBO) of naar de manieren om een opleiding te zoeken in Vlaanderen.
Welke studies bieden een gratis diploma?
U kunt enkel een studie kiezen die erkend is door de VDAB en die leidt naar een knelpuntberoep. Raadpleeg daarom het actuele overzicht van erkende studies op de website van de VDAB voordat u een keuze maakt.
Om u een idee te geven, vindt u hieronder enkele voorbeelden per sector. Het gaat telkens om beroepen waarvoor werkgevers in Vlaanderen kandidaten zoeken.
1. Dienstverlening: bijvoorbeeld sociaal werker of (hulp)kok.
2. Zorg en onderwijs: bijvoorbeeld opvoeder, kinderbegeleider, zorgkundige, verpleegkundige of leerkracht kleuter, lager of secundair onderwijs.
3. Verkoop, ICT en bedrijfsondersteuning: bijvoorbeeld commercieel medewerker, boekhouder, analist of ontwikkelaar ICT, of systeem- en netwerkbeheerder.
4. Hout en bouw: bijvoorbeeld installateur, monteur, technicus, loodgieter, bouwkundig tekenaar, energiedeskundige of bouwdeskundige.
5. Industrie: bijvoorbeeld elektrotechnisch installateur, procesoperator, onderhoudsmecanicien, technieker of productiemanager.
6. Transport en logistiek: bijvoorbeeld logistiek medewerker of supply chain manager.
Volgt u een studie die niet erkend is door de VDAB, dan staat u zelf in voor de kosten, krijgt u geen vergoedingen en moet u zelf een vrijstelling van beschikbaarheid aanvragen. Wilt u in dat geval toch korting op uw inschrijvingsgeld, lees dan of u recht hebt op een vrijstelling of vermindering van het inschrijvingsgeld in het volwassenenonderwijs.
Wat zijn de voorwaarden?
Om een erkende studie te mogen volgen via de VDAB, moet u aan een aantal algemene voorwaarden voldoen. Die gelden voor elk studieniveau. Daarbovenop komen nog bijkomende voorwaarden die afhangen van het niveau dat u kiest.
De belangrijkste voorwaarde is dat u ingeschreven bent als werkzoekende bij de VDAB. Daarnaast moet u bereid zijn om de studie voltijds en overdag te volgen.
- U bent ingeschreven bij de VDAB als werkzoekende.
- U bent bereid om voltijds een dagopleiding te volgen.
- U voldoet aan de bijkomende voorwaarden van uw studieniveau.
- U slaagt voor een screening die nagaat of u geschikt bent voor de studie van uw keuze.
Bijkomende voorwaarden per studieniveau
Wilt u uw diploma secundair onderwijs behalen, dan mag u nog geen diploma secundair onderwijs hebben en moet u minstens 1 jaar de schoolbanken verlaten hebben. Voor een graduaat of een professionele bachelor moet u minstens 2 jaar de schoolbanken verlaten hebben vóór de startdatum, en mag u via de VDAB nog geen studie voor een diploma hoger onderwijs gevolgd hebben.
Voor een graduaat of professionele bachelor hebt u bovendien een studiebewijs nodig dat toegang geeft tot die opleiding. Hebt u al een diploma hoger onderwijs, dan kunt u een graduaat, een professionele bachelor of een verkorte educatieve master via de VDAB enkel volgen na een screening. De VDAB gaat dan na of u geschikt bent voor de studie en of u met uw huidige diploma gemakkelijk een job vindt. Voor een professionele bachelor hebt u bovendien minstens 90 studiepunten leerkrediet nodig (of 75 studiepunten als u er nog 15 dubbel kunt terugverdienen). Voor de verkorte educatieve master moet u al een master- of licentiaatsdiploma hebben en mag u via de VDAB nog geen studie voor een diploma hoger onderwijs gevolgd hebben. Alle details leest u in ons artikel over de bijkomende voorwaarden per studieniveau.
Wat zijn de financiële voordelen van het gratis diploma?
Volgt u een erkende studie via de VDAB, dan hebt u recht op een aantal financiële voordelen. Ze moeten ervoor zorgen dat uw studie u zo weinig mogelijk geld kost, ook als u geen loon hebt.
Let wel: bij een online opleiding of een workshop betaalt de VDAB geen leermateriaal terug en krijgt u geen verplaatsings- of kinderopvangvergoeding. Die voordelen gelden voor de erkende studie zelf.
1. Gratis studie
- De VDAB betaalt het inschrijvingsgeld voor uw opleiding of studie.
- De VDAB betaalt de kosten van uw leermateriaal terug.
- Volgt u een studie in het hoger onderwijs, dan bepaalt de VDAB jaarlijks de kosten op basis van het cursusmateriaal, de stagekledij en de verplichte studieactiviteiten, en betaalt de VDAB een vast bedrag.
2. Vrijstelling van beschikbaarheid
Volgt u een door de VDAB erkende opleiding of studie met een volledig leerplan die minstens een maand duurt, dan krijgt u automatisch een vrijstelling van beschikbaarheid van de VDAB. U hoeft die niet zelf aan te vragen. U moet dan niet actief op zoek naar werk en niet ingaan op vacatures, maar u blijft wel ingeschreven bij de VDAB als werkzoekende.
Die vrijstelling geldt als u een werkloosheids-, inschakelings- of inkomensgarantie-uitkering ontvangt en in Vlaanderen woont. De studie moet minstens 4 weken duren, minstens 20 uur per week, overdag (niet op zaterdag of na 17 uur). In het hoger onderwijs gaat het om minstens 27 nieuwe studiepunten. Let op: de vrijstelling betekent niet dat u uw uitkering altijd behoudt, zie hieronder.
3. Verplaatsingsvergoeding
- Neemt u de bus, dan vraagt de VDAB voor u een maandabonnement van De Lijn aan.
- Gebruikt u een ander vervoermiddel, zoals de auto, de trein, de fiets of de bromfiets, dan krijgt u een kilometervergoeding.
- Gebruikt u een abonnement van een andere vervoersmaatschappij en dekt de kilometervergoeding de kost van dat abonnement niet, dan betaalt de VDAB u het verschil terug.
4. Kinderopvangvergoeding
- Gaan uw kinderen nog niet naar school, dan betaalt de VDAB de kosten van de kinderopvang.
- Zitten uw kinderen in het kleuter- of basisonderwijs, dan betaalt de VDAB de buitenschoolse kinderopvang. Op schoolvrije dagen betaalt de VDAB voor buitenschoolse kinderopvang en kampen maximaal 15,11 € per dag.
- De VDAB betaalt enkel de opvang op dagen waarop u effectief les volgt. U betaalt de opvang eerst zelf en krijgt de kosten terug op basis van uw betaalbewijs en de factuur.
5. Leervergoeding bij duaal leren
Leert u duaal, dan krijgt u een leervergoeding. Bezorg een kopie van de overeenkomst tussen uw opleidingsinstantie en uw werkgever aan uw uitbetalingsinstelling, anders kan dat gevolgen hebben voor uw werkloosheidsuitkering.
De VDAB meldt dat de regels voor de verplaatsings- en kinderopvangvergoeding vanaf 1 januari 2027 veranderen, onder voorbehoud van de definitieve goedkeuring door de Vlaamse Regering. Controleer daarom bij de VDAB welke regels gelden op het moment dat u start.
Behoudt u uw uitkering tijdens uw studie?
Dat is niet meer vanzelfsprekend. Ontvangt u een uitkering, houd er dan rekening mee dat die kan dalen of wegvallen tijdens uw studie. Sinds de federale hervorming van de werkloosheidsreglementering is de werkloosheidsuitkering beperkt in de tijd. Een vrijstelling van beschikbaarheid heeft geen gevolgen voor de duur van uw recht, en de degressiviteit van uw uitkering loopt gewoon door.
Er is wel een uitzondering. Startte u vóór 1 januari 2026 met een opleiding voor een knelpuntberoep en bent u vrijgesteld van beschikbaarheid, dan blijft uw recht op uitkeringen behouden voor de duur van de opleiding, zolang de vrijstelling tijdens de opleiding toegekend blijft. Die uitzondering geldt enkel als u vóór 1 januari 2026 startte. Voor wie later start, bestaat er een aparte regeling voor opleidingen tot verpleegkundige of zorgkundige, een knelpuntberoep in de gezondheidszorg: dan kunt u onder voorwaarden uw recht op uitkeringen behouden tijdens de ononderbroken duur van die opleiding. Informeer bij uw uitbetalingsinstelling of bij de RVA of die regeling op u van toepassing is.
Neem daarom vóór de start contact op met uw uitbetalingsinstelling, uw vakbond of de HVW, om na te gaan wat uw studie concreet betekent voor uw uitkering. Meer uitleg over de einddatum van uw uitkering en de uitzonderingen leest u in ons artikel over de beperking van de werkloosheidsuitkeringen in de tijd. Ontvangt u een inschakelingsuitkering of een inkomensgarantie-uitkering, stel die vraag dan ook aan uw uitbetalingsinstelling.
Hoe aanvragen?
De aanvraag verloopt in twee stappen: eerst kiest u een studie die bij u past, daarna vraagt u ze aan via de VDAB. Voor elke erkende studie vindt u op de website van de VDAB de aanvraagprocedure terug.
Neem de tijd om de voorwaarden van uw studieniveau goed na te lezen voordat u aanvraagt, bijvoorbeeld hoe lang u de schoolbanken al verlaten hebt. Zo weet u vooraf of u in aanmerking komt.
- Kies een studie: zoek een studie die erkend is door de VDAB en die leidt naar een knelpuntberoep.
- Vraag de studie aan: volg de aanvraagprocedure die bij die studie vermeld staat.
De screening maakt deel uit van de voorwaarden: de VDAB gaat na of u geschikt bent voor de studie van uw keuze.
Studeert u via de VDAB, dan volgt de VDAB op of uw studie goed verloopt. Is dat niet het geval, dan kan de VDAB de studie stopzetten. U wordt daar tijdig over geïnformeerd. Volg uw lessen dus regelmatig en werk positief mee, want dat is ook een voorwaarde om uw vrijstelling van beschikbaarheid te behouden.