
Bent u ziek tijdens uw verlof, dan bent u uw vakantiedagen niet kwijt. Sinds 1 januari 2024 tellen dagen waarop u tijdens uw jaarlijkse vakantie arbeidsongeschikt wordt niet meer als vakantiedagen: u houdt ze en neemt ze later op. Dat recht maakt deel uit van uw rechten als werknemer, maar u moet wel meteen uw werkgever verwittigen en hem in elk geval een medisch attest bezorgen. Hieronder leest u wat u precies moet doen, wanneer u de gemiste dagen opneemt, wie u tijdens uw ziekte betaalt en wat er geldt als u op reis wilt terwijl u ziek bent.
Wat gebeurt er als u ziek wordt tijdens uw vakantie?
Wordt u tijdens uw jaarlijkse vakantie ziek of hebt u een ongeval, dan is uw arbeidsovereenkomst vanaf dat moment geschorst wegens arbeidsongeschiktheid en niet meer wegens vakantie. De FOD Werkgelegenheid stelt duidelijk: de dagen van arbeidsongeschiktheid mogen niet als vakantiedagen worden aangerekend. U houdt ze dus tegoed en kunt ze op een ander moment opnemen.
Die regel geldt voor arbeidsongeschiktheid die zich voordoet tijdens een vakantieperiode vanaf 1 januari 2024, ook als uw ziekte op dat moment al liep. Ze geldt voor werknemers in de privésector, voor arbeiders en bedienden, en ook als uw werkgever een collectieve vakantie heeft vastgelegd, bijvoorbeeld wanneer het hele bedrijf sluit.
Het gaat niet alleen om een gewone ziekte. Ook na een arbeidsongeval, een ongeval in het privéleven of een beroepsziekte bent u arbeidsongeschikt in de zin van deze regel. Twijfelt u of u wel echt arbeidsongeschikt bent, lees dan eerst wat arbeidsongeschiktheid juridisch betekent en wie erover beslist.
Welke vakantiedagen kunt u later opnemen?
De regel gaat over uw wettelijke vakantiedagen. Werkte u het hele vorige jaar voltijds, dan hebt u recht op 20 vakantiedagen in een vijfdagenweek of 24 dagen in een zesdagenweek, met andere woorden vier weken vakantie per jaar. Hoeveel dagen u precies hebt, leest u in onze uitleg over de wettelijke vakantiedagen.
Krijgt u bovenop die wettelijke dagen nog extralegale vakantiedagen of ADV-dagen via een cao of uw arbeidsreglement, dan staat de regeling daarvoor in die cao of in dat reglement. Kijk dus best na wat er voor uw sector of bedrijf is afgesproken, of vraag het na bij uw personeelsdienst of uw vakbond. Werkte u vorig jaar te weinig om vier weken vakantie op te bouwen, dan kunt u misschien aanvullen met jeugdvakantie, seniorvakantie of Europese vakantie.
Wat moet u doen als u ziek wordt tijdens uw verlof?
Ook op vakantie moet u de regels voor arbeidsongeschiktheid naleven. Die regels zijn strenger dan bij een gewone ziekte tijdens een werkweek. Volgt u ze niet, dan verliest u het gewaarborgd loon voor de dagen vóór de verwittiging of vóór het attest.
Concreet zijn er vier stappen. Ze gelden ook als u in het buitenland zit of tijdens een collectieve vakantie:
- Verwittig uw werkgever onmiddellijk dat u arbeidsongeschikt bent, behalve bij overmacht.
- Geef uw verblijfadres door als u niet thuis bent, bijvoorbeeld omdat u op reis bent.
- Bezorg in elk geval een medisch attest, binnen de termijn die in uw bedrijf geldt. Staat er niets in uw arbeidsreglement of cao, dan hebt u daarvoor 2 werkdagen vanaf de eerste dag van uw ongeschiktheid.
- Laat u controleren als uw werkgever een controlearts stuurt, tenzij uw attest vermeldt dat u zich niet mag verplaatsen.
Het attest is hier altijd nodig. Hoe het doktersbriefje verder werkt en wat een controlearts mag, staat in ons artikel daarover. De FOD Werkgelegenheid heeft een apart attestmodel voor ziekte tijdens de vakantie, in het Nederlands, Frans, Duits en Engels. Dat model gebruiken is niet verplicht, maar het is handig als u in het buitenland naar een arts moet.
Ziek in het buitenland
Wordt u ziek op reis, dan gelden dezelfde stappen tegenover uw werkgever: u verwittigt hem meteen, geeft het adres door waar u verblijft en bezorgt een medisch attest van de arts ter plaatse binnen de gewone termijn. Laat het attest dus meteen opmaken, ook als u denkt dat u na een paar dagen weer beter bent.
Voor de zorg zelf neemt u naar een land van de Europese Economische Ruimte of naar Zwitserland best uw Europese ziekteverzekeringskaart mee. Daarmee krijgt u medisch noodzakelijke zorg tijdens uw verblijf. U vraagt de kaart vóór uw vertrek aan bij uw ziekenfonds.
Wanneer neemt u de gemiste vakantiedagen op?
Uw vakantie wordt niet automatisch verlengd met de dagen waarop u ziek was. Wilt u ze meteen na uw ziekte opnemen, aansluitend op de rest van uw vakantie, dan laat u dat aan uw werkgever weten binnen dezelfde termijn als voor uw medisch attest. Doet u dat niet, dan neemt u ze later op.
Wanneer u de dagen dan opneemt, spreekt u in onderling overleg met uw werkgever af, net zoals bij uw gewone vakantie. Normaal neemt u ze nog in hetzelfde vakantiejaar. Lukt dat niet omdat u door uw ziekte tot het einde van het jaar geen werkbare dagen meer had, dan schuiven de dagen door: u kunt ze opnemen tot 24 maanden na het einde van het vakantiejaar. Voor dagen uit het vakantiejaar 2024 is dat dus tot en met 31 december 2026.
Die overdracht geldt alleen voor dagen die u door uw ongeschiktheid echt niet kon nemen. Was u in de loop van het jaar opnieuw aan het werk en nam u uw resterende vakantiedagen toen niet op, dan schuiven die dagen niet door naar het volgende jaar. Plant u uw vakantie na een lange ziekte dus tijdig met uw werkgever, ook als u bijvoorbeeld via progressieve werkhervatting weer begint.
Wie betaalt uw loon tijdens uw ziekte en tijdens de later opgenomen vakantiedagen?
Voor de dagen waarop u tijdens uw vakantie ziek bent, krijgt u geen vakantieloon maar gewaarborgd loon van uw werkgever, net zoals bij een ziekte tijdens een gewone werkweek. Ook tijdens een collectieve vakantie hebt u daar wettelijk recht op. Duurt uw ziekte langer dan de periode van gewaarborgd loon, dan neemt uw ziekenfonds het over met een uitkering.
Wat er met uw vakantiegeld gebeurt, hangt af van uw statuut. Als bediende krijgt u van uw werkgever uiterlijk op 31 december van het vakantiejaar het enkel vakantiegeld voor de dagen die u naar een volgend jaar overdraagt. Neemt u die dagen later op, dan krijgt u er op dat moment geen loon meer voor: u hebt het al vooraf ontvangen. Als arbeider krijgt u uw vakantiegeld niet van uw werkgever, maar via de Rijksdienst voor Jaarlijkse Vakantie (RJV) of uw vakantiefonds. Vraag daar na hoe de overgedragen dagen worden uitbetaald.
Hoe uw vakantiegeld berekend en uitbetaald wordt, staat in ons overzicht. Houd er ook rekening mee dat ziektedagen onder voorwaarden kunnen meetellen voor uw vakantie van volgend jaar. Daarvoor moet uw arbeidsongeschiktheid wel erkend zijn door uw ziekenfonds, dus vergeet die aangifte niet.
Mag u op vakantie gaan als u ziek bent?
Dat is de omgekeerde vraag: u bent al arbeidsongeschikt en u wilt op reis. Dat kan, maar u moet de regels van uw ziekenfonds volgen, anders loopt u het risico uw uitkering te verliezen. Het RIZIV maakt een onderscheid naargelang de bestemming.
Die regels gaan over de uitkering van uw ziekenfonds. Betaalt uw werkgever u nog gewaarborgd loon, dan gelden daarnaast zijn controleregels, die u hieronder ook vindt. Twijfelt u, dan vraagt u het vóór uw vertrek na bij uw ziekenfonds en bij uw werkgever.
- Binnen de EU of de Europese Economische Ruimte: u hebt geen toestemming van de adviserend arts nodig, maar u moet de dienst uitkeringen van uw ziekenfonds wel laten weten wanneer u in het buitenland bent.
- Buiten de EU of de Europese Economische Ruimte: u hebt de voorafgaande toestemming van uw adviserend arts nodig.
Vraag die toestemming ruim op voorhand aan. Hoeveel dagen op voorhand u de toestemming moet vragen, vraagt u best na bij uw eigen ziekenfonds. Vertrekt u zonder de vereiste toestemming, dan kan uw ziekenfonds u vragen de uitkeringen terug te betalen die u tijdens uw verblijf ontving. Wordt u tijdens uw afwezigheid opgeroepen voor een controle en komt u niet opdagen, dan kan de adviserend arts uw uitkeringen schorsen tot u zich meldt.
Ook uw werkgever kan u laten controleren zolang hij gewaarborgd loon betaalt. Verblijft u op de eerste dag van uw ongeschiktheid niet op uw gewone adres, dan geeft u hem meteen het adres waar u wel bent. Voorzien uw cao of arbeidsreglement in een beschikbaarheidsperiode voor de controlearts, van maximaal 4 aaneengesloten uren tussen 7 en 20 uur, en bent u dan zonder geldige reden niet op dat adres, dan kan dat beschouwd worden alsof u zich aan de controle onttrekt. U verliest dan uw recht op gewaarborgd loon. Wilt u tijdens uw ziekte een andere activiteit uitoefenen, dan hebt u daarvoor bovendien de toestemming van uw adviserend arts nodig.
Ziek op een feestdag of tijdens tijdskrediet
Valt er een feestdag in uw ziekteperiode, dan behoudt u het recht op loon voor die feestdag als hij valt in de eerste 30 dagen na het begin van uw ziekte. Dat geldt ook na een ongeval, een arbeidsongeval of een beroepsziekte. Valt een feestdag tijdens uw jaarlijkse vakantie, dan behoudt u uw recht op die feestdag.
Neemt u tijdskrediet op in de privésector, dan heeft arbeidsongeschiktheid volgens de RVA geen invloed op uw lopende tijdskrediet. U hoeft uw ziekte dus niet aan de RVA te melden. Wordt u ziek tijdens een thematisch verlof, zoals ouderschapsverlof of mantelzorgverlof, dan vraagt u bij de RVA en bij uw ziekenfonds na wat dat betekent voor uw uitkering. Een overzicht van die verloven vindt u bij de thematische verlofdagen.
Werkt u in de openbare sector?
De regels in dit artikel gelden voor werknemers met een arbeidsovereenkomst in de privésector. Voor statutaire ambtenaren en voor de meeste contractuelen in de openbare sector geldt in de regel een eigen vakantieregeling. Bent u bijvoorbeeld bij een gemeente of een Vlaamse overheidsdienst aan de slag, dan vindt u de regels bij ziekte tijdens uw vakantie in uw personeelsstatuut.
Weet u niet zeker welke regeling voor u geldt, dan vraagt u het na bij uw personeelsdienst. Sommige lokale besturen passen voor hun contractuele personeelsleden wel de regeling van de privésector toe. Een overzicht van uw algemene arbeidsrechten vindt u op een aparte pagina.
Welke steun krijgt u nog als u ziek bent?
Bent u langer ziek, dan blijft het niet bij uw vakantiedagen. Na de periode van gewaarborgd loon krijgt u een uitkering van uw ziekenfonds, en na een jaar arbeidsongeschiktheid gaat u over naar de invaliditeitsuitkering. Wordt u in die periode ontslagen, dan ziet u bij ontslag tijdens ziekte welke rechten u nog hebt.
Kunt u uw werk op lange termijn niet meer doen, dan kan een procedure voor medische overmacht aan de orde komen. Moet u voor een ziek familielid zorgen in plaats van voor uzelf, dan zijn er aparte regelingen zoals het zorgverlof en het klein verlet.