Bent u al maanden ziek en verwacht u geen terugkeer naar uw job, dan kan uw arbeidsovereenkomst eindigen wegens medische overmacht. Dat is geen gewoon ontslag: er komt geen opzegtermijn aan te pas en de arbeidsarts beslist of u het overeengekomen werk definitief niet meer kunt doen. Het is een belangrijk onderdeel van de ziekte- en invaliditeitsverzekering, want het bepaalt van welk inkomen u daarna leeft. Hieronder leest u wanneer de procedure kan starten, welke termijnen gelden, wat uw werkgever moet betalen en welke uitkering u nadien krijgt.
Wat is medische overmacht?
Van medische overmacht is sprake wanneer u door ziekte of een ongeval definitief niet meer in staat bent om het werk te doen dat u met uw werkgever hebt afgesproken. Uw arbeidsovereenkomst eindigt dan zonder dat er iemand ontslag geeft: de overmacht zelf maakt een einde aan het contract. Daarom is er geen opzegtermijn en geen opzeggingsvergoeding, anders dan bij een gewoon ontslag.
Een lange periode van arbeidsongeschiktheid volstaat niet. Uw werkgever mag uw contract niet zomaar als beëindigd beschouwen omdat u al lang afwezig bent: de preventieadviseur-arbeidsarts moet uw definitieve ongeschiktheid vaststellen in een bijzondere procedure. Werkgever en werknemer kunnen er ook voor kiezen om het contract op de gewone manier te beëindigen, met een opzegtermijn of een vergoeding.
De regels gelden voor werknemers met een arbeidsovereenkomst, zowel arbeiders als bedienden. Een lopend re-integratietraject en de procedure medische overmacht gaan niet samen: zolang er voor u een re-integratietraject loopt, kunnen u en uw werkgever de procedure medische overmacht niet opstarten.
Wanneer kan de procedure medische overmacht starten?
Sinds 1 januari 2026 kan de procedure pas starten wanneer u minstens zes maanden ononderbroken arbeidsongeschikt bent. Voordien was dat negen maanden. De eerste maanden van uw ziekte krijgt u dus eerst de kans om te herstellen, met het gewaarborgd loon van uw werkgever en daarna een uitkering van uw ziekenfonds.
Zowel uw werkgever als uzelf kan de procedure opstarten. Dat gebeurt met een aangetekende zending aan de andere partij en aan de preventieadviseur-arbeidsarts van de onderneming. Komt de brief van uw werkgever, dan moet daarin staan dat u de arbeidsarts kunt vragen om de mogelijkheden voor aangepast of ander werk te onderzoeken, en dat u zich kunt laten bijstaan door een vakbondsafgevaardigde.
Zo verloopt de procedure stap voor stap
Na de aangetekende kennisgeving nodigt de arbeidsarts u uit voor een onderzoek. Dat onderzoek vindt ten vroegste 10 kalenderdagen na de kennisgeving plaats. Gaat u niet in op de uitnodiging, dan moet de arbeidsarts u minstens drie keer uitnodigen, telkens met minstens 14 kalenderdagen ertussen.
Met uw toestemming mag de arbeidsarts ook overleggen met uw behandelende arts, met de specialist die uw medisch attest heeft opgemaakt en met de adviserend arts van uw ziekenfonds. Uw medische gegevens blijven onder het beroepsgeheim: uw werkgever krijgt de beslissing, niet uw diagnose. De termijnen hieronder zijn de belangrijkste mijlpalen.
| Stap | Termijn |
| Onderzoek bij de arbeidsarts | Ten vroegste 10 kalenderdagen na de kennisgeving |
| Beslissing van de arbeidsarts (per aangetekende zending) | Uiterlijk 3 maanden na ontvangst van de kennisgeving |
| Uw vraag om aangepast of ander werk te onderzoeken (als u dat nog niet deed) | 7 kalenderdagen na ontvangst van de beslissing |
| Voorwaarden voor aangepast of ander werk, door de arbeidsarts | Uiterlijk 30 kalenderdagen na uw vraag |
| Re-integratieplan of verslag van uw werkgever | 6 maanden na ontvangst van de beslissing van de arbeidsarts |
Aangepast of ander werk
Stelt de arbeidsarts vast dat u uw eigen job definitief niet meer kunt doen, dan betekent dat nog niet automatisch het einde van uw contract. Hebt u gevraagd om aangepast of ander werk te onderzoeken, dan moet uw werkgever binnen de termijn van zes maanden een re-integratieplan opmaken of in een verslag motiveren waarom dat niet mogelijk is. Bij dat overleg kunnen ook de terug-naar-werkcoördinator van uw ziekenfonds of de arbeidsdeskundigen van de VDAB worden betrokken.
Is er bij uw werkgever geen aangepast of ander werk mogelijk, dan wordt u doorverwezen naar de regionale diensten voor arbeidsbemiddeling, in Vlaanderen de VDAB. Het contract kan pas eindigen wegens medische overmacht wanneer die stappen doorlopen zijn: er is geen vaste datum waarop dat automatisch gebeurt, een van beide partijen moet de overmacht inroepen.
Beroep tegen de beslissing
Bent u het niet eens met de vaststelling van de arbeidsarts, dan kunt u in beroep gaan. U volgt daarvoor dezelfde beroepsprocedure als bij een re-integratietraject. Volgens de RVA bedraagt de beroepstermijn maximaal 21 kalenderdagen en duurt de beroepsprocedure zelf maximaal 42 kalenderdagen. Blijkt uw ongeschiktheid na afloop toch niet definitief, dan kan een nieuwe procedure pas starten wanneer u opnieuw zes maanden ononderbroken arbeidsongeschikt bent.
Laat u daarbij best bijstaan: een vakbondsafgevaardigde of de juridische dienst van uw vakbond kent de procedure en helpt u de termijnen te bewaken. Meer over wat u als werknemer mag verwachten, leest u in onze gids over uw rechten als werknemer.
Krijgt u een opzeggingsvergoeding bij medische overmacht?
Nee. Omdat het contract eindigt door overmacht en niet door een ontslag, hebt u geen recht op een opzeggingsvergoeding. Een ontslagvergoeding krijgt u alleen wanneer uw werkgever ervoor kiest om het contract op de gewone manier te beëindigen, met een opzegtermijn of een vergoeding, in plaats van medische overmacht in te roepen.
Wel moet uw werkgever sinds 1 april 2024 een bijdrage van 1.800 € betalen aan het Terug Naar Werk-fonds van het RIZIV wanneer hij zich op medische overmacht beroept. Hij doet dat binnen 45 kalenderdagen na het einde van het contract. Die bijdrage vervangt de vroegere bijzondere regeling voor outplacement bij medische overmacht.
De bijdrage is niet verschuldigd wanneer u zelf de medische overmacht inroept, en ook niet wanneer u en uw werkgever samen vaststellen dat het contract eindigt. Dat onderscheid heeft gevolgen voor u: de voucher voor begeleiding na medische overmacht is gekoppeld aan een beëindiging op initiatief van uw werkgever.
Van welk inkomen leeft u na het einde van uw contract?
Wat u na het einde van uw contract ontvangt, hangt af van uw gezondheid. Bent u nog altijd arbeidsongeschikt erkend door uw ziekenfonds, dan blijft u een uitkering van uw ziekenfonds krijgen: eerst de primaire ongeschiktheidsuitkering en na een jaar de invaliditeitsuitkering. Een werkloosheidsuitkering is dan niet mogelijk, want de RVA vereist dat u arbeidsgeschikt bent.
Verklaart het ziekenfonds u in het algemeen arbeidsgeschikt, dan kunt u een werkloosheidsuitkering als volledig werkloze aanvragen. Voeg bij uw aanvraag het attest van de arbeidsarts waaruit uw definitieve ongeschiktheid voor uw vorige job blijkt, naast de gewone documenten zoals het C4-formulier van uw werkgever. U moet wel voldoen aan de gewone voorwaarden, zoals voldoende gewerkte dagen. De RVA sanctioneert u niet wegens werkverlating omdat uw contract wegens medische overmacht eindigde.
Tijdelijke werkloosheid tijdens de procedure
Tijdens de procedure zelf kan er een gat in uw inkomen ontstaan, bijvoorbeeld wanneer het ziekenfonds u niet langer arbeidsongeschikt vindt maar uw werkgever geen passend werk heeft. Voor die situatie bestaat er tijdelijke werkloosheid wegens medische overmacht. De RVA stelt daarbij een aantal voorwaarden.
U hebt geen recht meer op gewaarborgd loon of op ziekte-uitkeringen, uw ongeschiktheid is vastgesteld door de arbeidsarts of door de RVA-arts, en uw werkgever heeft geen gepast vervangend werk. De aanvraag mag bovendien niet in de eerste zes maanden van uw arbeidsongeschiktheid vallen. In de regel kent de RVA deze vorm van tijdelijke werkloosheid voor 12 maanden toe.
Begeleiding via het Terug Naar Werk-fonds
Eindigde uw contract wegens medische overmacht op initiatief van uw werkgever en bent u arbeidsongeschikt erkend, dan kunt u bij het RIZIV een voucher van maximaal 1.800 € aanvragen. Daarmee koopt u gespecialiseerde begeleiding in, zoals loopbaanbegeleiding of persoonlijke coaching, bij een dienstverlener die door het RIZIV is erkend.
Sinds 1 april 2025 staat het fonds ook open voor wie langer dan een jaar arbeidsongeschikt erkend is als werknemer of werkzoekende. De voorwaarden en de lijst met erkende dienstverleners vindt u op de pagina over het Terug Naar Werk-fonds van het RIZIV.
Wat kunt u zelf doen?
U hoeft niet af te wachten tot uw werkgever de procedure start. Bent u ervan overtuigd dat u uw job nooit meer zult kunnen doen, dan kunt u zelf de aangetekende zending sturen en zo duidelijkheid krijgen over uw toekomst. Houd er wel rekening mee dat uw werkgever in dat geval geen bijdrage aan het Terug Naar Werk-fonds betaalt. Een voucher voor begeleiding kunt u dan alleen krijgen als u langer dan een jaar arbeidsongeschikt erkend bent.
Twijfelt u of een terugkeer nog mogelijk is, dan is een geleidelijke herstart vaak een betere eerste stap. Met een progressieve werkhervatting gaat u deeltijds weer aan de slag met toestemming van de adviserend arts, terwijl u een deel van uw uitkering behoudt. Een paar praktische tips:
- Bewaar elke aangetekende zending en noteer de datum van ontvangst: de termijnen starten vanaf die datum.
- Vraag tijdens of na het onderzoek uitdrukkelijk om aangepast of ander werk te onderzoeken als u dat wilt: na de beslissing hebt u daar maar 7 kalenderdagen voor.
- Laat u bijstaan door uw vakbond, zeker als u in beroep wilt gaan.
- Meld uw situatie aan uw ziekenfonds, zodat uw uitkering zonder onderbreking doorloopt.
- Is uw ongeschiktheid het gevolg van uw werk, bekijk dan ook de regels voor een arbeidsongeval of een beroepsziekte.
