Mantelzorg in 2026: erkenning, vergoeding en steun voor mantelzorgers

1 November 2026 door Willemijn - 6 minuten leestijd
Ontdek op welke steun u mogelijk recht hebt als u voor een naaste zorgt
Bereken mijn steun

Mantelzorg: hulp en steun voor mantelzorgers in Vlaanderen

Mantelzorg is de onbetaalde zorg die u geeft aan een partner, ouder, kind, buur of vriend die door ouderdom, ziekte of een handicap hulp nodig heeft. Als mantelzorger staat u er niet alleen voor: u kunt zich laten erkennen via uw ziekenfonds, de persoon voor wie u zorgt kan een maandelijks zorgbudget krijgen, en als werknemer kunt u minder werken met een uitkering van de RVA. In deze gids voor senioren en hun naasten leest u welke vergoedingen, verloven en praktische hulp er voor mantelzorgers bestaan.

Wat is mantelzorg en wie is mantelzorger?

Mantelzorg is zorg die u vrijwillig en onbetaald geeft aan iemand uit uw omgeving die tijdelijk of blijvend hulpbehoevend is. Dat kan gaan om een ouder die minder mobiel wordt, een partner met een chronische ziekte, een kind met een handicap of een buur die na een ziekenhuisopname even niet alleen kan. U helpt bijvoorbeeld met het huishouden, de boodschappen, de verzorging, het vervoer naar de dokter of de administratie.

Het verschil met professionele zorg is dat u die hulp geeft vanuit een persoonlijke band en niet als beroep. Mantelzorg kost vaak veel tijd en energie, en brengt soms ook extra kosten mee. Daarom bestaan er een erkenning, een aantal financiële tegemoetkomingen en verlofregelingen waardoor u het beter kunt volhouden. Bent u zelf de zorgbehoevende, kijk dan ook naar de steun voor gezinszorg en aanvullende thuiszorg.

Erkend worden als mantelzorger

Sinds enkele jaren kunt u zich als mantelzorger officieel laten erkennen. Die erkenning vraagt u aan bij uw ziekenfonds, met een verklaring op erewoord. De erkenning die toegang geeft tot sociale rechten, zoals het verlof voor mantelzorg, blijft volgens de RVA 2 jaar geldig vanaf de ondertekening van die verklaring en kan daarna verlengd worden.

Die erkenning is vooral belangrijk als u als werknemer uw werk wilt onderbreken om te zorgen: zonder erkenning hebt u geen toegang tot het verlof voor mantelzorg. Vraag bij uw ziekenfonds na welke documenten u nodig hebt en hoe lang de behandeling duurt.

Welke vergoeding krijgt een mantelzorger?

Mantelzorg is per definitie onbetaalde zorg: u krijgt er geen loon voor zoals een professionele zorgverlener. Er zijn wel tegemoetkomingen die de kosten helpen dragen. De belangrijkste in Vlaanderen is het zorgbudget voor zwaar zorgbehoevenden van de Vlaamse sociale bescherming. Dat budget bedraagt volgens het Departement Zorg 140 € per maand, is niet belastbaar en wordt aangevraagd bij en uitbetaald door de zorgkas.

Let op: dat zorgbudget gaat naar de zorgbehoevende zelf, niet rechtstreeks naar u als mantelzorger. Hij of zij moet minstens 5 opeenvolgende jaren in Vlaanderen of Brussel hebben gewoond, aangesloten zijn bij de Vlaamse sociale bescherming (door de jaarlijkse zorgpremie te betalen aan een zorgkas, vanaf 25 jaar) en zwaar zorgbehoevend zijn, aan te tonen met een attest of meting van de zorgzwaarte. Uw ziekenfonds of zorgkas vertelt u welke schaal in uw situatie geldt.

De gemeentelijke mantelzorgpremie

Sommige gemeenten geven mantelzorgers een eigen mantelzorgpremie. Het bedrag, de voorwaarden en de aanvraagperiode bepaalt elke gemeente zelf. Vraag het daarom na bij de sociale dienst of het Sociaal Huis van de gemeente waar de zorgbehoevende woont.

Andere steun voor de zorgbehoevende

Heeft de persoon voor wie u zorgt een handicap, vraag dan bij het ziekenfonds en het Vlaams Agentschap voor Personen met een Handicap na op welke steun hij of zij recht heeft, zoals het zorgbudget voor personen met een handicap of een persoonsvolgend budget. Kijk voor de medische kosten ook of hij of zij in aanmerking komt voor de verhoogde tegemoetkoming en wat de maximumfactuur voor het gezin kan betekenen.

Minder werken om te zorgen

Combineert u mantelzorg met een job, dan kunt u als werknemer uw werk volledig of gedeeltelijk onderbreken. Voor korte periodes bestaat het zorgverlof van enkele dagen per jaar. Voor langere periodes zijn er de thematische verloven van de RVA: het verlof voor medische bijstand, het palliatief verlof en het verlof voor mantelzorg.

Voor het verlof voor mantelzorg moet u erkend zijn als mantelzorger. Volgens de RVA kunt u sinds 1 juli 2026 per zorgbehoevende persoon 6 maanden voltijds, 12 maanden halftijds of 30 maanden met 1/5 onderbreken, met over uw hele loopbaan een maximum van 6 maanden voltijdse onderbreking (of 12 maanden halftijds, of 30 maanden 1/5). De RVA betaalt een forfaitaire onderbrekingsuitkering die niet van uw loon afhangt.

Zorgt u voor een naaste? Kijk of u of uw gezin mogelijk in aanmerking komt voor andere premies en tegemoetkomingen
Controleer uw rechten

Tijdskrediet met een zorgmotief

Werkt u in de privésector, dan kunt u ook tijdskrediet opnemen. Sinds de cao 103ter is tijdskrediet zonder motief afgeschaft: u moet altijd een van de wettelijke motieven hebben.

Tijdskrediet is vooral interessant als de zorg langer duurt dan de thematische verloven toelaten, bijvoorbeeld bij een ouder met een langdurige ziekte. Voor mantelzorgers zijn vooral deze motieven van belang:

  • palliatieve zorg verlenen;
  • bijstand of zorg verlenen aan een zwaar ziek gezins- of familielid;
  • zorgen voor uw kind met een handicap dat jonger is dan 21 jaar;
  • bijstand of zorg verlenen aan uw zwaar ziek minderjarig kind.

Voor die zorgmotieven is 51 maanden tijdskrediet het maximum. Voor het motief een erkende opleiding volgen, dat ook bestaat, is het maximum 36 maanden. Naast de zorgmotieven bestaan er nog andere motieven, zoals de zorg voor een jong kind.

Tijdskrediet is iets anders dan de thematische verloven: het zijn aparte regelingen met eigen voorwaarden en een eigen maximumduur. Werkt u in de Vlaamse openbare sector, bekijk dan het Vlaams zorgkrediet. Voor meer uitleg over uw situatie kunt u terecht bij uw personeelsdienst, uw vakbond of het werkloosheidsbureau van de RVA.

De woning aanpassen of samen gaan wonen

Soms is het makkelijker om dichter bij elkaar te wonen. U kunt een kleinere wooneenheid inrichten in of bij een bestaande woning, zodat een hulpbehoevende of oudere persoon bij u kan intrekken of u bij hem of haar. Dat heet zorgwonen, in de volksmond ook kangoeroewonen. Zo blijft de zorgbehoevende zo lang mogelijk zelfstandig, met hulp binnen handbereik.

Voor zo’n project gelden regels van ruimtelijke ordening, en het kan gevolgen hebben voor bijvoorbeeld uw belastingen of een uitkering. Bespreek uw plannen daarom best eerst met de dienst omgeving van uw gemeente. Moet de woning van de zorgbehoevende aangepast worden, vraag dan ook na welke Vlaamse premies er voor aanpassingswerken bestaan.

Praktische hulp en even op adem komen

Mantelzorg vraagt veel, en het is belangrijk dat u ook zelf op adem kunt komen. Een dagverzorgingscentrum vangt de zorgbehoevende overdag op, en met kortverblijf kan hij of zij enkele dagen of weken in een woonzorgcentrum verblijven. Voor warme maaltijden bestaan er ook maaltijden aan huis via het OCMW.

Voor algemeen advies en informatie kunt u terecht bij een vereniging van gebruikers en mantelzorgers, bij uw ziekenfonds en bij het Sociaal Huis van uw gemeente. Zij helpen u ook om de juiste aanvragen te doen. Wordt de financiële druk te groot, dan kunt u bij het OCMW vragen naar schuldbemiddeling of budgetbegeleiding.

Willemijn heeft een masterdiploma in Business Administration en schrijft al meer dan een jaar over hulpverlening en administratie in Vlaanderen. Voel je vrij om contact met haar op te nemen in het commentaargedeelte als je vragen hebt.


Stel een vraag aan onze deskundige


La sua richiesta
  • Henk Tromp

    Bij mijn echtgenote werd in 2018 een uitgezaaide borsttumor vastgesteld. Hierbij werden enkele wervels in de hals aangetast en tevens waren er uitzaaiingen naar de rug, longen, lever en ribben. Direct werd een behandeling met een 3 wekelijkse immunotherapie opgesteld welke tot op heden een goed resultaat geeft. In 2024 werd echter een tweetal tumoren in het hersenvlies ontdekt welke met radioactieve bestraling werden behandeld. Mijn echtgenote (momenteel 71 jaar) werd door het RIZIV voor 66% arbeidsongeschikt verklaard. Door de aantasting van de hals wervels is het voor haar onmogelijk om een auto te besturen, ook vervoer per fiets is af te raden wegens het gevaar voor vallen met mogelijk onherstelbare schade aan het ruggenmerg. Bijkomend vertoont zij de kenmerken van Neuropathie welke ook het normaal lopen bemoeilijkt. Als bijwerking van de langdurige immunotherapie medicatie ondervind zij ook problemen zoals onscherp zicht en een gevoel van instabiliteit. Ikzelf ben 72 jaar, wij bewonen een huur appartement en fungeer als mantelzorger voor mijn echtgenote. Mijn vraag is nu of wij in aanmerking komen voor een bepaalde vergoedingsregeling inzake kosten die verband houden met de ziekte van mijn echtgenote. Met dank voor uw aandacht, H. Tromp

    • Isabelle

      Beste heer Tromp,

      Wat een zwaar traject voor u en uw echtgenote. Fijn dat de behandelingen tot nu toe resultaat geven, en alle begrip voor de bijkomende moeilijkheden die de aandoening met zich meebrengt.

      Op basis van wat u beschrijft, zijn er verschillende sporen die het bekijken waard zijn. We kunnen geen concrete bedragen of exacte voorwaarden garanderen, want die hangen af van uw gemeente, uw ziekenfonds en de individuele beoordeling van de bevoegde instanties. Daarom geven we hieronder vooral de richting aan, met de instanties waar u concreet terecht kunt:

      1. Mantelzorgpremie van de gemeente. Veel gemeenten en steden voorzien een jaarlijkse of maandelijkse premie voor mantelzorgers, vaak gekoppeld aan de zorgbehoevendheid van de persoon die u verzorgt. De voorwaarden en bedragen verschillen sterk per gemeente, dus neem contact op met de sociale dienst van uw gemeente.
      2. Vlaamse zorgverzekering. Als uw echtgenote aangesloten is bij een zorgkas (via haar ziekenfonds), kan ze mogelijk een tegemoetkoming krijgen voor niet-medische zorg- en hulpkosten. Uw ziekenfonds kan nagaan of ze in aanmerking komt en hoe u dit kunt aanvragen.
      3. Tegemoetkoming voor personen met een handicap (FOD Sociale Zekerheid). Gelet op de erkende arbeidsongeschiktheid en de beperkingen bij verplaatsen (autorijden, fietsen, stappen), kan het zinvol zijn om bij de FOD Sociale Zekerheid (Directie-generaal Personen met een Handicap) te laten onderzoeken of uw echtgenote recht heeft op een integratietegemoetkoming of tegemoetkoming voor hulp aan derden. Dit gebeurt via een medische evaluatie op basis van haar concrete situatie.
      4. Verhoogde tegemoetkoming en andere ziekenfondsvoordelen. Vraag bij het ziekenfonds ook na of uw echtgenote recht heeft op de verhoogde tegemoetkoming in de ziekteverzekering, wat de terugbetaling van medische kosten kan verhogen.
      5. Mobiliteitshulp. Omdat autorijden en fietsen voor haar niet meer haalbaar zijn, kan een aanvraag voor een parkeerkaart voor personen met een handicap of andere vervoersondersteuning (bijvoorbeeld via de gemeente of het Vlaams Agentschap voor Personen met een Handicap) nuttig zijn.

      Onze concrete aanraders: begin bij het ziekenfonds van uw echtgenote (zij hebben overzicht van de meeste tegemoetkomingen) en bij de sociale dienst van uw gemeente voor de mantelzorgpremie. Zij kunnen u ook helpen met de administratieve aanvragen en doorverwijzen naar de FOD Sociale Zekerheid indien nodig.

      Met vriendelijke groeten,

      Isabelle

Ons algoritme berekent voor welke steun u in aanmerking komt

Simuleer gratis mijn hulpmiddelen