Het kunstenaarsstatuut is de bekende naam voor de regels die kunstwerkers beschermen bij een onregelmatig inkomen. Sinds de hervorming draait alles rond het kunstwerkattest van de Kunstwerkcommissie en de kunstwerkuitkering die u via de RVA krijgt. Het is een vorm van steun bij werkloosheid, maar met eigen voorwaarden: een vast bedrag zonder daling, geen beperking in de tijd zolang u telkens verlengt, en ruimere regels om bij te verdienen met uw kunst. Hieronder leest u welk attest u nodig hebt, hoeveel u krijgt en hoe u het aanvraagt.
Wat is het kunstenaarsstatuut sinds de hervorming?
Het kunstenaarsstatuut is de verzamelnaam voor een reeks aangepaste sociale regels voor wie artistiek, artistiek-technisch of ondersteunend werk doet in de kunsten. Die regels houden rekening met korte contracten, projecten en periodes zonder inkomen, die in de kunstensector eerder regel dan uitzondering zijn.
De regels zijn in twee stappen hervormd. De nieuwe regeling voor de kunstwerkuitkering bij de RVA geldt sinds 1 oktober 2022. Op 1 januari 2024 nam de nieuwe Kunstwerkcommissie het over van de vroegere Commissie Kunstenaars. Die commissie is opgericht bij de FOD Sociale Zekerheid en is als enige bevoegd om een kunstwerkattest af te leveren. Wilt u eerst weten hoe het Belgische stelsel in elkaar zit, bekijk dan de basis van de sociale zekerheid.
Als kunstwerk telt een activiteit in een van de acht wettelijke domeinen: audiovisuele kunsten, beeldende kunsten, muziek, literatuur, spektakel, theater, choreografie en stripverhaal.
Welk kunstwerkattest hebt u nodig?
Er bestaan drie soorten kunstwerkattest, elk met een eigen doel. Alleen het attest plus en het attest starter geven toegang tot de kunstwerkuitkering. Het gewone attest dient voor andere voordelen, zoals lagere sociale bijdragen als u start als zelfstandige.
Voor het gewone attest en het attest plus moet u aantonen dat u de voorbije vijf jaar een artistieke en professionele praktijk had. Voor het attest plus moet u daarnaast een minimumbedrag aan bruto-inkomsten uit uw kernactiviteiten verdiend hebben. Wie nog nooit een attest had en die drempels niet haalt, kan één keer een attest starter vragen.
| Attest | Voor wie | Geldig | Kunstwerkuitkering |
| Gewoon kunstwerkattest | Artistieke en professionele praktijk in de voorbije 5 jaar | 5 jaar | Nee |
| Kunstwerkattest plus | Zelfde praktijk plus een minimum aan bruto-inkomsten uit kernactiviteiten | 5 jaar | Ja |
| Kunstwerkattest starter | Beginnende kunstwerker die nog nooit een attest had (slechts één keer) | 3 jaar | Ja |
De inkomensdrempels voor het attest plus
Vraagt u voor het eerst een attest plus aan, dan moet u 13.546 € bruto uit kernactiviteiten verdiend hebben in de voorbije vijf jaar, of 5.418 € bruto in de voorbije twee jaar. Voor elk volgend attest plus volstaat 4.515 € bruto in vijf jaar of 2.709 € bruto in drie jaar.
Voor een attest starter gelden drie voorwaarden samen: een diploma van voltijds hoger kunstonderwijs of een gelijkwaardige opleiding of ervaring, een loopbaan-, financieel of ondernemingsplan, en in de voorbije drie jaar minstens vijf prestaties of 300 € bruto uit kernactiviteiten.
Hoe vraagt u een kunstwerkattest aan?
U vraagt het attest online aan via het platform Working in the Arts, waar u zich aanmeldt met uw eID of itsme. U voert uw activiteiten en inkomsten in en voegt bewijsstukken toe, zoals contracten of uw aanslagbiljet. Een apart document krijgt u niet: het attest is de gunstige beslissing van de commissie, die u via uw eBox of per post ontvangt.
Hou rekening met een wachttijd. De commissie behandelt de aanvragen in volgorde van binnenkomst en meldde in oktober 2026 dat de behandeling langer duurt dan vroeger. Vraagt ze extra documenten op, dan hebt u 30 dagen om te antwoorden; anders wordt uw aanvraag automatisch geannuleerd.
- Kijk na welk attest bij uw profiel past via de wegwijzer van Working in the Arts.
- Verzamel uw bewijsstukken van de voorbije jaren, zoals contracten en uw aanslagbiljet.
- Dien uw aanvraag in op het platform en controleer regelmatig uw eBox.
- Vraagt u een uitkering aan, ga dan met uw attest naar uw uitbetalingsinstelling.
Welke voorwaarden gelden voor de kunstwerkuitkering?
Met een geldig attest plus of starter kunt u een kunstwerkuitkering aanvragen. U moet dan 156 arbeidsdagen als werknemer bewijzen in de 24 maanden vóór uw aanvraag. In bepaalde gevallen, zoals bij ziekte of moederschapsverlof, kan die periode van 24 maanden langer zijn. Elk werk in loondienst telt mee, artistiek of niet, in elke sector en met elk soort contract. Dat is soepeler dan de gewone werkloosheidsuitkering.
De RVA rekent uw dagen niet op de kalender, maar op uw loon: uw brutoloon wordt gedeeld door 85,91 €, met een maximum van 78 dagen per kwartaal. Uw attest moet geldig zijn op het moment van uw aanvraag en tijdens de hele periode waarin u de uitkering krijgt.
U dient de aanvraag in met het C181-formulier bij de uitbetalingsinstelling die u kiest: de HVW, het ABVV, het ACV of SYNOVA. Wie zelfstandige in hoofdberoep is, heeft geen recht op de kunstwerkuitkering.
Hoeveel bedraagt de kunstwerkuitkering?
De kunstwerkuitkering is 60 % van uw gemiddeld brutoloon, begrensd op 128,01 € per dag. Dat gemiddelde berekent de RVA door al uw brutoloon van de voorbije 24 maanden te delen door 156. Het grote verschil met een gewone uitkering: het bedrag blijft gelijk en daalt niet naarmate u langer uitkeringen krijgt.
Er geldt wel een minimum en een maximum per dag. De RVA hanteert momenteel de volgende bedragen. Het gaat om geïndexeerde bedragen, die dus meebewegen met de index.
| Situatie | Bedrag per dag |
| Minimum, werknemer met gezinslast | 73,98 € |
| Minimum, andere werknemers | 65,17 € |
| Maximum | 76,81 € |
Bij de kunstwerkuitkering hangt het minimumbedrag af van de vraag of u gezinslast hebt of niet. Uw dagbedrag ligt dus tussen het minimum dat voor u geldt en het maximum uit de tabel.
Hoe lang krijgt u de uitkering en hoe verlengt u ze?
U krijgt de kunstwerkuitkering voor een periode van maximaal 36 maanden. Daarna kunt u telkens een nieuwe periode van 36 maanden aanvragen, zonder limiet op het aantal verlengingen. Voor een verlenging hebt u wel een geldig attest plus nodig: met een attest starter alleen lukt dat niet.
Om te verlengen moet u minstens 78 arbeidsdagen bewijzen in de 36 maanden vóór het einde van uw periode. Kreeg u in die periode een moederschaps- of adoptie-uitkering, dan volstaan 39 dagen. In bepaalde gevallen kunt u na het einde van uw recht een specifieke forfaitaire uitkering krijgen. U moet die uitdrukkelijk aanvragen met het C114bis-formulier bij uw uitbetalingsinstelling.
Mag u bijverdienen met uw kunst?
Ja, en daar zit een groot voordeel van het kunstenaarsstatuut. Inkomsten die geen loon zijn, zoals auteursrechten, naburige rechten of inkomsten uit een zelfstandige activiteit in bijberoep, mag u combineren met uw uitkering tot 11.506,56 € netto belastbaar per jaar. Blijft u daaronder, dan heeft dat geen invloed op uw uitkering.
Gaat u boven die grens, dan trekt de RVA het deel boven 11.506,56 € af van uw uitkeringen. Op uw vraag kan de berekening ook over een cyclus van drie jaar gebeuren, wat helpt als u in één jaar uitzonderlijk veel verdient. Die nieuwe berekening kan wel tot een terugbetaling leiden. Op de dagen waarop u als werknemer werkt, krijgt u geen kunstwerkuitkering. Uw inkomsten geeft u ook aan in uw belastingaangifte.
Andere manieren om bij te verdienen, zoals verenigingswerk of de regels om bij te verdienen zonder zelfstandige te worden, hebben elk hun eigen grenzen. Kijk die na voordat u ze combineert met een uitkering.
Is de uitkering voor kunstwerkers ook beperkt in de tijd?
Nee. Sinds 1 maart 2026 worden gewone werkloosheidsuitkeringen beperkt in de tijd, maar wie een kunstwerkuitkering krijgt, valt daar niet onder. Hetzelfde geldt voor ex-kunstwerkers die onder het zogenaamde vangnet vallen (de specifieke forfaitaire uitkering). Ook de nieuwe regel om minstens de helft te werken voor een inkomensgarantie-uitkering geldt niet voor wie een kunstwerkuitkering krijgt.
U moet wel ingeschreven blijven als werkzoekende. Bent u nog niet ingeschreven, regel dan eerst uw inschrijving als werkzoekende. Tijdens uw periode met kunstwerkuitkering wordt uw actieve beschikbaarheid niet gecontroleerd.
Welke andere voordelen geeft het kunstwerkattest?
Ook zonder uitkering kan een attest het verschil maken. Start u als zelfstandige in hoofdberoep met een artistieke activiteit, dan betaalt u met een geldig kunstwerkattest gedurende acht kwartalen lagere minimumbijdragen in plaats van vier. Daarnaast kunt u werken via een kunstwerkcontract: voor de sociale zekerheid geldt u dan als werknemer, ook al hebt u geen arbeidsovereenkomst. Daarvoor moet u een kunstwerkattest hebben of ooit gehad hebben, en moet het werk van artistieke aard zijn.
Voor kleine, zuiver artistieke opdrachten bestaat er ook de amateurkunstenvergoeding. Die staat los van het attest, maar u mag ze ook gebruiken als u een attest hebt. U ontvangt dan maximaal 81,90 € per dag, voor hoogstens 30 dagen per jaar en maximaal zeven opeenvolgende dagen bij dezelfde opdrachtgever.
Welke steun is er als uw inkomen te laag blijft?
Haalt u de 156 arbeidsdagen niet, dan hebt u (nog) geen recht op de kunstwerkuitkering. Werkt u tijdelijk minder door een productie die stilvalt, kijk dan na of uw werkgever tijdelijke werkloosheid kan aanvragen. Bij ziekte gelden de regels van de arbeidsongeschiktheid.
Hebt u geen inkomen of te weinig inkomen, dan kan het OCMW u helpen met een leefloon of aanvullende steun. Ook de hulp van het Sociaal Huis van uw gemeente is het bekijken waard. Zo staat u niet zonder steun als uw projecten even uitblijven.
