
Verliest u uw job en krijgt u een lange opzeggingstermijn of een opzeggingsvergoeding, dan hebt u in veel gevallen recht op outplacement: professionele begeleiding bij het zoeken naar nieuw werk, volledig betaald door uw werkgever. Het gaat om 60 uur begeleiding, gespreid over twaalf maanden en verdeeld over drie fases. Hieronder leest u wie er recht op heeft, hoeveel dat aanbod waard is, welke termijnen u moet naleven en wat u doet als uw werkgever niets aanbiedt. De andere regelingen rond ontslag en werkloosheidsuitkeringen verzamelen wij in onze rubriek werkloosheid.
Wat is outplacement en wat krijgt u precies?
Outplacement is een begeleiding naar nieuw werk die uw werkgever voor u inkoopt en betaalt nadat hij u heeft ontslagen. Een begeleider helpt u onder meer bij het opstellen van uw cv, bij het voorbereiden van sollicitatiegesprekken en bij het uittekenen van een realistisch zoekplan. U krijgt dus geen extra geld op uw rekening, maar uren begeleiding waarvoor uw werkgever de factuur betaalt.
Het is een recht, geen gunst: voldoet u aan de voorwaarden, dan doet uw werkgever u uit eigen beweging een aanbod. Dat aanbod staat volledig los van uw opzeggingstermijn en van het sollicitatieverlof, al lopen die drie zaken in de praktijk vaak door elkaar. Wie zijn rechten als werknemer kent, merkt sneller wanneer er iets ontbreekt.
Wie heeft recht op outplacement na ontslag?
De algemene regeling geldt wanneer uw werkgever uw arbeidsovereenkomst beëindigt met een opzeggingstermijn van minstens 30 weken, of met een opzeggingsvergoeding die overeenstemt met minstens 30 weken loon. Uw leeftijd speelt in deze regeling geen enkele rol: wat telt, is de lengte van uw termijn, en die hangt vooral af van uw anciënniteit.
Belangrijk is wie het contract stopzet. Het recht ontstaat alleen wanneer uw werkgever u ontslaat. Neemt u zelf ontslag, dan hebt u geen recht op outplacement, ook niet wanneer u al jaren in dienst bent. De regeling geldt voor werknemers die verbonden zijn door een arbeidsovereenkomst; statutaire ambtenaren, die geen arbeidsovereenkomst maar een statutaire aanstelling hebben, vallen er niet onder.
Haalt u de drempel van 30 weken niet, dan is uw dossier daarmee nog niet gesloten. Er bestaat namelijk een tweede, oudere regeling die speciaal voor oudere werknemers werd ingevoerd, en die in de volgende sectie aan bod komt.
De bijzondere regeling voor werknemers vanaf 45 jaar
Naast de algemene regeling bestaat er een bijzondere regeling voor wie op het ogenblik van het ontslag minstens 45 jaar is. Zij bestaat precies voor de situatie waarin uw opzeggingstermijn te kort is om onder de algemene regeling te vallen, maar u wel al een lange loopbaan achter de rug hebt.
U komt in aanmerking wanneer u aan drie voorwaarden tegelijk voldoet: u bent 45 jaar of ouder bij uw ontslag, u hebt minstens één jaar ononderbroken dienstanciënniteit bij die werkgever en u bent niet ontslagen om dringende reden. Bovendien geldt deze regeling alleen wanneer u nog geen recht hebt via de algemene regeling: de twee regelingen zijn niet cumuleerbaar.
- 45 jaar of ouder op de dag van het ontslag.
- Eén jaar ononderbroken dienst bij dezelfde werkgever.
- Geen ontslag om dringende reden.
- Geen recht op de algemene regeling van 30 weken.
Hoeveel is uw outplacementaanbod waard?
In de algemene regeling is uw aanbod 60 uur begeleiding waard, ter waarde van één twaalfde van uw brutojaarloon van het kalenderjaar vóór uw ontslag. Op dat twaalfde staan een ondergrens en een bovengrens: minimaal 1.800 € en maximaal 5.500 €.
Werkt u deeltijds, dan worden die grensbedragen herleid volgens uw tewerkstellingsbreuk. Anders dan veel andere sociale bedragen volgen deze twee bedragen geen jaarlijkse indexering: zij staan al sinds de invoering van de regeling vast. Hoeveel uw werkgever precies betaalt, verandert overigens niets aan het aantal uren waarop u recht hebt.
| Wat | Algemene regeling | Regeling vanaf 45 jaar |
| Uren begeleiding | 60 uur | 60 uur |
| Waarde | 1/12 van het brutojaarloon | 1/12 van het brutojaarloon |
| Minimum | 1.800 € | 1.800 € |
| Maximum | 5.500 € | 5.500 € |
| Deeltijds | Bedragen naar verhouding | Bedragen naar verhouding |
| Wie betaalt | De werkgever | De werkgever |
De drie fases van de begeleiding
De 60 uur wordt niet in één blok opgebruikt. Die begeleiding loopt over maximaal twaalf maanden en is verdeeld in drie fases van elk twintig uur, zodat de begeleiding u blijft volgen zolang u nog geen nieuw werk gevonden hebt.
Elke fase duurt hoogstens de vermelde periode: twee, vier en zes maanden. Binnen die periode neemt u samen met uw begeleider de twintig uur op, en de 60 uur blijft het totaal voor de hele begeleiding. Uw werkgever draagt daarvan de kosten, van de eerste tot de laatste sessie.
| Fase | Maximale duur | Uren begeleiding |
| Eerste fase | 2 maanden | 20 uur |
| Tweede fase | 4 maanden | 20 uur |
| Derde fase | 6 maanden | 20 uur |
| Totaal | 12 maanden | 60 uur |
Een outplacementtraject is trouwens geen opleiding. Wilt u van de gelegenheid gebruikmaken om bij te scholen, dan zoekt u daarvoor beter een passende opleiding, desgewenst in combinatie met Vlaams opleidingsverlof zodra u opnieuw aan de slag bent.
Welke termijnen gelden na uw ontslag?
De termijnen verschillen naargelang uw contract onmiddellijk werd verbroken met een opzeggingsvergoeding, of u uw opzeggingstermijn nog uitwerkt. Het is het belangrijkste onderscheid van heel de regeling, en precies daar loopt het in de praktijk vaak mis.
Krijgt u een aanbod, dan hebt u vier weken om schriftelijk te laten weten of u het aanvaardt; in de regeling vanaf 45 jaar is dat één maand. Let op, want hier verschillen de twee regelingen van elkaar. In de algemene regeling wordt u geacht het aanbod te hebben aanvaard wanneer u niet binnen die vier weken reageert. In de regeling vanaf 45 jaar geldt het omgekeerde: reageert u niet binnen de maand, dan is uw werkgever bevrijd van zijn verplichting en hoeft hij u niets meer aan te bieden. Stilzitten is dus nooit een veilige keuze.
| Situatie | Uw werkgever biedt aan | U antwoordt binnen |
| Algemene regeling, opzeggingsvergoeding | Binnen 15 dagen na het einde van het contract | 4 weken |
| Algemene regeling, opzeggingstermijn | Uiterlijk 4 weken na de aanvang van de termijn | 4 weken |
| Regeling vanaf 45 jaar | Binnen 15 dagen na het einde van het contract | 1 maand |
Noteer die data meteen in uw agenda op de dag dat u de ontslagbrief ontvangt. Loopt er ook een aanvraag voor een werkloosheidsuitkering, dan lopen beide procedures naast elkaar en hebben zij elk hun eigen kalender.
Wat gebeurt er met uw opzeggingsvergoeding?
Krijgt u een opzeggingsvergoeding in plaats van een opzeggingstermijn, dan mag uw werkgever vier weken loon aanrekenen voor de waarde van de outplacementbegeleiding. Uw vergoeding valt dus vier weken lager uit dan het bedrag dat u op basis van uw anciënniteit zou verwachten.
Die aanrekening is niet afgeschaft: zij geldt nog altijd. Wel bestaat er één belangrijke uitzondering. Bent u op het ogenblik van uw ontslag medisch ongeschikt om de begeleiding te volgen en bezorgt u uw werkgever daarvan binnen zeven dagen een medisch attest, dan hebt u geen recht op de begeleiding, maar mag uw werkgever ook de vier weken niet aanrekenen.
Wat als uw werkgever geen outplacement aanbiedt?
Blijft het aanbod uit, dan moet u zelf in actie komen: u stelt uw werkgever binnen de wettelijke termijn schriftelijk in gebreke. Dat is een verplichte stap van de procedure. Slaat u ze over, dan loopt u het risico dat u zich later moeilijker op uw rechten kunt beroepen. Bewaar daarom altijd een kopie en verstuur uw brief bij voorkeur aangetekend.
De termijn om die brief te sturen is ruimer dan de meeste mensen denken. Werd uw contract verbroken met een vergoeding, dan hebt u in de algemene regeling 39 weken na het verstrijken van de eerste vijftien dagen; in de regeling vanaf 45 jaar is dat negen maanden. Werkt u uw opzeggingstermijn uit, dan gelden kortere termijnen van vier weken. Na uw ingebrekestelling krijgt uw werkgever nog een laatste kans om binnen vier weken, of binnen één maand in de regeling vanaf 45 jaar, alsnog een geldig aanbod te doen.
Reageert hij dan nog altijd niet, biedt hij iets aan dat niet aan de regels voldoet of voert hij de begeleiding nooit echt uit, dan herwint u het recht op uw volledige opzeggingsvergoeding, dus zonder de aftrek van vier weken. Dat is meteen de reden waarom de meeste werkgevers het aanbod netjes op tijd doen.
Mag u outplacement weigeren?
U kunt een aanbod weigeren, maar dat is zelden een goed idee. Weigert u zonder motivering een geldig aanbod of reageert u er niet op, dan is uw werkgever bevrijd van zijn verplichting: hij hoeft u daarna niets meer aan te bieden en de aanrekening van vier weken blijft gewoon staan.
Daarbovenop komt een tweede gevolg, waar veel mensen niet aan denken. Wie weigert mee te werken aan een outplacementbegeleiding waarop hij recht heeft, kan daardoor een sanctie krijgen op zijn werkloosheidsuitkering. Hetzelfde geldt voor wie de begeleiding waarop hij recht heeft, zelfs niet aanvraagt. Een weigering is dus nooit gratis.
Wanneer hebt u geen recht op outplacement?
Niet elk ontslag geeft recht op begeleiding. De belangrijkste uitsluiting is het ontslag om dringende reden: in dat geval bestaat er geen recht, in geen van beide regelingen. Ook wie zelf ontslag neemt, valt buiten het systeem, net als statutaire ambtenaren.
Daarnaast bestaat er een uitzondering voor wie minder dan de helft van een voltijdse week werkt, en voor werknemers die niet beschikbaar hoeven te zijn voor de arbeidsmarkt. Let wel: vraagt u het aanbod in die situatie uitdrukkelijk zelf, dan moet uw werkgever het u toch doen.
- Ontslag om dringende reden: geen recht.
- U neemt zelf ontslag: geen recht.
- Statutair ambtenaar: valt buiten de regeling.
- Deeltijds onder de helft: geen automatisch aanbod, wel op uw uitdrukkelijke vraag.
Verliest u geen job maar valt u langdurig uit om medische redenen, dan zit u in een heel ander systeem: dat van de arbeidsongeschiktheid, waar uw ziekenfonds de uitkering betaalt. Werkt u als zelfstandige of als freelancer, dan bestaat er geen werkgever die outplacement moet aanbieden.
Welke steun kunt u nog aanvragen na uw ontslag?
Outplacement is maar één schakel. Zodra uw contract afloopt, schrijft u zich in als werkzoekende en vraagt u uw uitkering aan, want die twee stappen bepalen uw inkomen voor de maanden daarna. Daarnaast bestaat er in Vlaanderen een aantal maatregelen die uw terugkeer naar werk ondersteunen.
Welke daarvan voor u telt, hangt af van uw leeftijd, uw gezinssituatie en hoelang u werkloos bent. De onderstaande artikelen zetten de voorwaarden telkens op een rij, zodat u niets over het hoofd ziet.
- Uw inkomen na het ontslag: de werkloosheidsuitkering en de controlekaart.
- Terug aan de slag via een individuele beroepsopleiding of een leerjob.
- Werkt u opnieuw voor een laag loon, dan is er de jobbonus.
- Wordt u na een lange ziekteperiode werkloos, kijk dan ook naar de inhaalpremie.
- Uw diploma alsnog halen kan via het traject Gratis diploma.
- Een overzicht van de tegemoetkomingen voor wie opnieuw aan de slag gaat.
- De algemene spelregels van de sociale zekerheid en de rol van uw ziekenfonds.
Ten slotte: hoe sneller u het outplacementaanbod opstart, hoe meer u eraan hebt. De begeleiding werkt best zolang uw dossier nog vers is en uw netwerk nog warm, niet pas wanneer uw uitkering al maanden loopt.